Nafaka Kaldırma Davası 2026: Yoksulluğun Bitmesi, Fiilen Evli Gibi Yaşama, İspat ve Kararlar

"Eski eşim başkasıyla yaşıyor, ama ben hâlâ nafaka ödüyorum; bunu nasıl durdururum?" Bu soruyu, yıllardır nafaka ödeyen ve koşulların değiştiğini düşünen eşlerden duyarım. Karşı tarafın kaygısı da bellidir: tek geliri olan nafakanın bir söylentiyle elinden alınmasından korkar.

Meslek hayatım boyunca kaldırma davalarında belirleyici olanın iddia değil, delil olduğunu gördüm. "Sevgilisi var", "miras kaldı", "işe girdi" gibi iddialar, mahkemenin aradığı somutluğa kavuşmadıkça sonuç vermez. Bu rehberde kanunun saydığı sebepleri ve kararların bu sebepleri nasıl yorumladığını anlatıyorum.

Nafaka kaldırma davası: kısa cevap

Yoksulluk nafakası hangi durumlarda sona erer?

Kanun, yoksulluk nafakasının sona erdiği hâlleri iki gruba ayırır: bir kısmında nafaka kendiliğinden kalkar, diğerlerinde ise mahkeme kararı gerekir.

İrat biçiminde ödenmesine karar verilen maddî tazminat veya nafaka, alacaklı tarafın yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümü hâlinde kendiliğinden kalkar; alacaklı tarafın evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması ya da haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde mahkeme kararıyla kaldırılır.

Bu cümle nafakanın ödenme biçimini düzenleyen maddenin üçüncü fıkrasıdır (nafakanın ödenme biçimi). İlk grupta dava açmaya gerek yoktur: nafaka alacaklısı yeniden evlenirse ya da taraflardan biri ölürse nafaka kendiliğinden sona erer. İkinci grupta ise nafaka, siz dava açıp sebebi ispatlayana kadar sürer.

Bu ayrım önemlidir. Alacaklı yeniden evlendiyse nafaka evlenme tarihinde kendiliğinden sona erer; bunun için mahkeme kararı gerekmez ve bu tarihten sonraki dönem için nafaka borcu doğmaz. Evlenme tarihini gösteren nüfus kaydını saklayın. Buna karşılık eski eşinizin başkasıyla yaşadığını öğrendiğiniz gün nafakayı kesemezsiniz; ödemeyi kendiniz durdurursanız birikmiş nafaka için icra takibiyle karşılaşabilirsiniz. Önce kaldırma davası açmanız ve kararı almanız gerekir.

Kanunun saydığı evlenme, nafaka alacaklısının evlenmesidir. Nafaka ödeyen eşin yeniden evlenmesi bu sebepler arasında yer almaz ve nafakayı sona erdirmez. Yeni evliliğin getirdiği giderler mali durumunuzu değiştirmişse, aşağıda anlattığım azaltma yolunu kullanabilirsiniz.

Yoksulluk ortadan kalktıysa nafaka kaldırılır mı?

Yoksulluk nafakasının amacı, boşanma yüzünden yoksulluğa düşen eşin geçimini sağlamaktır. Alacaklının yoksulluğu sona ererse nafakanın dayanağı da ortadan kalkar. Ancak bunun için alacaklının durumunda kalıcı bir değişiklik olması gerekir.

Mirasın düzenli bir gelire dönüştüğü gösterildiğinde ise sonuç değişir. Aşağıdaki dosyada, miras kalan taşınmazların kira geliri getirdiği ortaya konmuştu ve nafaka tümüyle kaldırıldı.

Alacaklının işe girmesi de aynı ölçüyle değerlendirilir. Tokat'ta görülen bir boşanma davasında erkek, kadının sigortalı olarak çalıştığını ileri sürdü ve kadının sigorta kayıtlarında işe giriş ve çıkışlar görüldü; Yargıtay, kadının sürekli ve düzenli bir işte çalışıp çalışmadığının ve gelirinin onu yoksulluktan kurtaracak düzeyde olup olmadığının araştırılmasını istedi (Yargıtay 2. HD, 2023/8152 E., 2024/6632 K., 01.10.2024). Geçici, düzensiz ya da çok düşük ücretli bir iş yoksulluğu tek başına ortadan kaldırmayabilir. Eski eşinizin çalıştığını ileri sürüyorsanız, SGK kayıtlarının ve işyeri bilgilerinin mahkeme aracılığıyla getirtilmesini isteyin.

Kaldırma davası açmadan önce elinizdeki bilgiyi gözden geçirin. Eski eşinizin emekli aylığı bağlanması, düzenli kira geliri elde etmesi, kalıcı bir işe girmesi ya da önemli bir mal edinmesi kaldırma sebebi olabilir. Ama her birinin sürekli ve yeterli bir gelire dönüştüğünü göstermeniz gerekir. Bu koşullar oluşmamışsa, kaldırma yerine azaltma istemek daha gerçekçi olabilir.

Fiilen evliymiş gibi yaşama nasıl ispatlanır?

Kanun, alacaklının evlenmeden bir başkasıyla evli gibi yaşamasını da kaldırma sebebi sayar. Bunun amacı, resmî nikâh kıymadan birlikte yaşayan alacaklının nafaka almaya devam etmesini önlemektir. Ancak bir ilişkinin varlığı, tek başına bu sebebi oluşturmaz.

Fiilen evliymiş gibi yaşama tek bir belgeyle değil, birbirini tamamlayan delillerle ispatlanır. Bu iddiayı destekleyebilecek deliller şunlardır:

• Aynı adres: Alacaklının bir başkasıyla aynı konutta yaşadığını gösteren kira sözleşmesi, adres kaydı ya da komşu tanıklığı.
• Ortak yaşam izleri: Ortak hesaplar, birlikte ödenen faturalar, ortak araç ya da ev alımı.
• Sürekli birliktelik: Uzun süredir devam eden ve çevrece bilinen bir birliktelik.
• Kamuya açık paylaşımlar: Alacaklının kendi paylaştığı, birlikte yaşadıklarını gösteren içerikler.

Bu delilleri toplarken hukukun sınırları içinde kalmanız gerekir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu, hukuka aykırı yollarla elde edilen delillerin kullanılmasını açıkça yasaklar:

Hukuka aykırı olarak elde edilmiş olan deliller, mahkeme tarafından bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz.

Bu cümle ispat hakkını düzenleyen maddenin ikinci fıkrasıdır (6100 sayılı Kanun m. 189). Eski eşinizin evine izinsiz kamera yerleştirmek, telefonunu ele geçirmek ya da özel yazışmalarını gizlice almak hem delili kullanılamaz kılar hem de sizi ceza soruşturmasıyla karşı karşıya bırakabilir. Mesaj ve sosyal medya delillerinin nasıl kullanılacağını WhatsApp yazışmaları boşanmada delil olur mu rehberinde anlattım.

Haysiyetsiz hayat sürme ne demektir?

Kanunun saydığı üçüncü sebep, alacaklının haysiyetsiz hayat sürmesidir. Bu kavram, toplumun genel ahlak anlayışıyla bağdaşmayan ve sürekli nitelik taşıyan bir yaşam biçimini ifade eder. Tek bir olay ya da kişisel tercihler bu sebebi oluşturmaz; davranışın süreklilik göstermesi ve somut delillerle ispatlanması gerekir.

Bu sebebe dayanan davalarda özel hayatın gizliliği ile ispat arasındaki dengeyi gözetmek gerekir. İddianızı söylentiye değil, hukuka uygun yollarla elde edilmiş delillere dayandırın. Aksi hâlde hem davanız reddedilir hem de karşı tarafın kişilik haklarına saldırıdan sorumlu tutulabilirsiniz.

Kaldırma yerine azaltma istenebilir mi?

Evet. Kaldırma sebeplerinden biri oluşmamış, ama tarafların mali durumu değişmişse nafakanın azaltılması istenebilir. Kanun, tarafların mali durumlarının değişmesi ya da hakkaniyetin gerektirmesi hâlinde nafakanın artırılabileceği gibi azaltılabileceğini de söyler (nafakanın ödenme biçimi). Nafaka ödeyen eşin işsiz kalması, emekli olup gelirinin düşmesi ya da ağır bir hastalığa yakalanması azaltma sebebi olabilir. Kaldırma davasında mahkemenin yetkisinin bir sınırı da vardır: mahkeme nafakanın türünü değiştiremez.

Anlaşmalı boşanmada protokolle bağlanan nafaka kaldırılabilir mi?

Evet; anlaşmalı boşanma protokolüyle bağlanan yoksulluk nafakası da kanundaki sebepler oluşursa kaldırılabilir. Ancak protokoldeki nafaka dışındaki yükümlülükler için durum farklıdır. Yukarıdaki İstanbul dosyasında erkeğin fatura, aidat ve sigorta giderlerine ilişkin protokol yükümlülüklerinin uyarlanması istemi, edimler arasındaki dengenin sonradan beklenmeyen gelişmelerle bozulduğu ispatlanamadığı için reddedildi.

Protokolde nafakanın yanında başka ödemeler de üstlendiyseniz, bunlardan kurtulmak nafakanın kaldırılmasından daha zor olabilir. Bu yüzden protokolü imzalamadan önce her yükümlülüğün süresini ve sona erme şartını açıkça yazın. Protokol yazarken dikkat edilecek noktaları anlaşmalı boşanmada nafaka rehberinde anlattım.

Kaldırma davası nerede açılır, karar nasıl kesinleşir?

Nafaka kaldırma davası aile mahkemesinde açılır (4787 sayılı Kanun m. 4). Dava dilekçesinde kaldırma sebebini, bu sebebin ne zaman ortaya çıktığını ve delillerinizi açıkça yazın. Kaldırma talebinin yanında, kabul edilmezse azaltma talebini de ikinci sırada isteyebilirsiniz.

Kararın temyiz edilip edilemeyeceği, kaldırılması istenen nafakanın dava tarihindeki yıllık toplamına göre belirlenir. Bir dosyada bu toplam 180.000 lira olduğu için dava tarihinde geçerli 378.290 liralık kesinlik sınırının altında kaldı ve temyiz dilekçesi reddedildi (Yargıtay 2. HD, 2026/3323 E., 2026/6483 K., 11.06.2026). Bu yüzden kaldırma davalarının bir kısmı istinaf aşamasında kesinleşir; delillerinizi ilk derece mahkemesinde eksiksiz sunun.

Kaldırma davası, karşı tarafın artırım davasıyla birlikte de görülebilir. Artırım davasının şartlarını nafaka artırım davası rehberinde anlattım. İki dava birlikte görüldüğünde mahkeme, tarafların bugünkü durumunu tek bir değerlendirmeyle ortaya koyar.

Nafaka kaldırma dava dilekçesi nasıl yazılır?

Aşağıdaki metin, kendi dosyanıza göre uyarlamanız için hazırlandı. Noktalı alanları doldurun, dosyanızda olmayan olguları çıkarın ve kaldırma sebebinizi kendi olaylarınızla, tarih vererek yazın. Kaldırma sebebini somut olgulara bağlamayan, yalnız "davalının yoksulluğu sona ermiştir" diyen bir dilekçe, mahkemenin aradığı ispatı sağlamaz.

Mahkemeler nasıl değerlendirdi?

Yazıda dayandığım kararlarda nafakanın kaldırılması şöyle değerlendirildi.

Her satırın kararı yazının sonundaki tabloda yer alıyor.

Ne yapmalısınız?

1. Sebebi doğru belirleyin. Yeniden evlenme ve ölüm dışındaki sebepler için dava açmanız gerektiğini unutmayın.
2. Ödemeyi kendiliğinden durdurmayın. Karar alana kadar nafakayı ödemeye devam edin; aksi hâlde icra takibiyle karşılaşabilirsiniz.
3. Somut delil toplayın. Adres kaydı, tapu kaydı, SGK kaydı ve tanık gibi somut delillere dayanın.
4. Delili hukuka uygun toplayın. Özel hayatın gizliliğini ihlal eden kayıtlar kullanılamaz ve sizi suçlu duruma düşürebilir.
5. Kayıtların getirtilmesini isteyin. SGK, tapu ve banka kayıtlarını mahkeme aracılığıyla isteyin.
6. Azaltmayı da isteyin. Kaldırma talebiniz kabul edilmezse nafakanın azaltılmasını ikinci sırada talep edin.
7. Protokolü dikkatle okuyun. Nafaka dışındaki yükümlülüklerin süresini ve şartını kontrol edin.

Yazıda dayandığım kararlar

Sonuç

Yoksulluk nafakası, alacaklının yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümüyle kendiliğinden sona erer. Fiilen evliymiş gibi yaşama, yoksulluğun ortadan kalkması ve haysiyetsiz hayat sürme hâllerinde ise nafaka ancak mahkeme kararıyla kaldırılır. Bu sebepleri kaldırma davasını açan taraf, somut delillerle ispatlamak zorundadır.

Bu davalarda sonucu, iddianın delile dönüşmesi belirler. Miras, iş ya da yeni bir ilişki iddiasını, sürekli ve düzenli bir geliri ya da evlilik gibi kurulmuş bir ortak hayatı gösteren belgelerle destekleyin. Karar alana kadar nafakayı ödemeye devam edin.

Nafakanın kaldırılmasını ya da azaltılmasını belgelerinizle birlikte değerlendirmek isterseniz İstanbul boşanma avukatı sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.