Birikmiş Nafaka Nasıl Tahsil Edilir? 2026: İcra Takibi, Faiz, Artış Farkı, Haciz ve Tazyik Hapsi

"Üç yıldır tek kuruş nafaka almadım; bu parayı geri alabilir miyim?" Bu soruyu, çocuğunun bütün giderlerini tek başına karşılayan annelerden ve babalardan duyarım. Nafaka ödeyen taraf ise bazen eski eşiyle sözlü ya da yazılı bir anlaşma yaptığını, bu yüzden borcunun kalmadığını düşünür.

Meslek hayatım boyunca birikmiş nafaka dosyalarında sonucu belirleyenin hesap ve belge olduğunu gördüm. Hangi ayın ödendiği, ödemenin hangi kalem için yapıldığı ve kararda bir artış maddesi bulunup bulunmadığı, tahsil edilecek tutarı doğrudan değiştirir. Bu rehberde takibin adımlarını ve kararların bu adımları nasıl değerlendirdiğini anlatıyorum.

Birikmiş nafaka: kısa cevap

Birikmiş nafaka nasıl tahsil edilir?

Mahkeme nafakaya hükmettiğinde, karar her ay ödenmesi gereken bir para borcu doğurur. Borçlu ödemezse biriken tutar için yeni bir alacak davası açmanız gerekmez; karar icra müdürlüğüne verilerek ilamlı takip başlatılır. Takip talebinde geçmiş ayların nafakasını, bu tutarların işlemiş faizini ve takipten sonra işleyecek ayların nafakasını birlikte isteyebilirsiniz.

İcra müdürlüğü borçluya bir icra emri gönderir. Bu emirle borçluya, borcu yedi gün içinde ödemesi gerektiği ve ödemezse cebri icraya geçileceği bildirilir (2004 sayılı Kanun m. 32). Borçlunun kararı istinaf ya da temyiz etmesi de takibi durdurmaz.

Nafaka kararlarında icranın geri bırakılmasına karar verilemez.

Bu cümle, istinaf başvurusunun icraya etkisini düzenleyen maddenin birinci fıkrasındadır (6100 sayılı Kanun m. 350). Aynı kural temyiz için de geçerlidir (6100 sayılı Kanun m. 367). Bu yüzden borçlu, kanun yoluna başvurduğunu ileri sürerek nafaka takibini durduramaz ve ödemeye devam etmek zorundadır.

Tedbir nafakası ne zaman biter, birikmiş tedbir nafakası istenebilir mi?

Boşanma davası sürerken hükmedilen tedbir nafakası, dava boyunca eşin ve çocukların geçimini sağlamak içindir (boşanma davasında geçici önlemler). Bu nafaka, boşanma hükmü kesinleşince kendiliğinden ortadan kalkar (Yargıtay 12. HD, 2022/2612 E., 2022/4308 K., 31.03.2022). Mahkeme boşanma kararında tedbir nafakasının kesinleşmeden sonra yoksulluk ya da iştirak nafakası olarak devamına hükmedebilir. Bu durumda kesinleşmeye kadar biriken aylar tedbir nafakası, sonraki aylar yoksulluk ya da iştirak nafakası olarak hesaplanır.

Boşanma davası açılmadan, ayrı yaşamada haklı olunduğu gerekçesiyle hükmedilen tedbir nafakası ise farklıdır (birlikte yaşamaya ara verilmesi). Bu nafaka, boşanma kararının kesinleşmesiyle kendiliğinden yoksulluk nafakasına dönüşmez. Aynı dosyada bu tür bir nafaka kararı sonradan bozulmuş ve istem reddedilmişti; Yargıtay, ödeme yükümlülüğünün red kararının kesinleştiği tarihte sona erdiğini ve sonrası için yapılan fazla ödemelerin borçluya iade edilmesi gerektiğini belirtti (Yargıtay 12. HD, 2022/2612 E., 2022/4308 K., 31.03.2022). Ayrı yaşama nafakasının şartlarını boşanmadan nafaka alınır mı rehberinde anlattım.

Birikmiş nafaka nasıl hesaplanır?

Hesabın başlangıç noktası karardaki tutar ve tarihtir. Kararda nafakanın hangi tarihten geçerli olduğu yazar ve ödenmeyen her ay bu tutar üzerinden hesaplanır. Kararda artış maddesi varsa, örneğin nafakanın her yıl ÜFE oranında artırılacağı yazıyorsa, her dönemin nafakası artırılmış tutar üzerinden bulunur (nafakanın ödenme biçimi). Bu farkı gözden kaçırmak, alacağın önemli bir bölümünü kaybetmek demektir.

Nafaka sonradan artırıldıysa, yeni kararı takip dosyasına koymanız yetmez. Bir dosyada boşanma davası sırasında aylık 170.000 lira olarak belirlenen tedbir nafakası, boşanma kararıyla 260.000 liraya çıkarılmış ve icra müdürlüğü yeni tutar üzerinden doğrudan borç muhtırası göndermişti. Yargıtay, yeni karara dayanan ek takip talebi yapılmadan, icra emri tebliğ edilip takip kesinleşmeden yeni tutar üzerinden borç muhtırası gönderilemeyeceğini belirtti (Yargıtay 12. HD, 2025/9762 E., 2026/3200 K., 07.05.2026). Nafakanın artırılması için açılacak davayı nafaka artırım davası rehberinde anlattım.

Birikmiş nafakaya faiz işler mi, ödemeler nasıl düşülür?

Evet, ödenmeyen her ayın nafakası için işlemiş faiz de takip talebine eklenebilir. Kanuna göre borçlu, faiz ve giderleri ödemede gecikmemişse kısmi ödemesini ana borçtan düşme hakkına sahiptir (6098 sayılı Kanun m. 100). Nafakası gecikmiş borçlunun kısmi ödemeleri ise önce biriken faizden düşülür. Bu sıra, hesabın sonucunu doğrudan etkiler.

Çocuk 18 yaşını doldurduysa birikmiş iştirak nafakası istenebilir mi?

Evet. İştirak nafakasının alacaklısı çocuk değil, velayet kendisine verilen eştir (çocuğun bakım ve eğitim giderleri). Çocuk ergin olunca iştirak nafakası sona erer, ama o tarihe kadar ödenmeyen nafaka borcu ortadan kalkmaz. Yukarıdaki Ankara dosyasında belirtildiği gibi, velayet sahibi eş bu birikmiş alacağı çocuk ergin olduktan sonra da takibe koyabilir. Ergin çocuğun eğitimi sürüyorsa yeni bir nafaka istenebilir; bunu nafaka 18 yaşında biter mi rehberinde anlattım.

Eski eşimle anlaşarak daha az ödüyorum; birikmiş nafaka istenebilir mi?

Boşandıktan sonra eşler bazen karardaki nafaka yerine daha düşük bir tutar üzerinde anlaşır ve bunu bir kâğıda yazar. Bu anlaşma, kesinleşmiş mahkeme kararını değiştirmez. Karar değişmedikçe aradaki farklar birikmeye devam eder ve sonradan takiple istenebilir.

Bu kararda yapılan ayrım önemlidir: alacaklının imzasını kabul ettiği gerçek bir ibra belgesi borcu sona erdirebilir, ama bu kavram dar yorumlanır. Geleceğe dönük olarak daha az ödemek istiyorsanız, nafakanın azaltılması için dava açmanız gerekir; şartlarını nafaka kaldırma davası rehberinde anlattım.

Ödediğim nafakayı nasıl ispatlarım?

Borçlunun ödeme savunması, icra mahkemesinde belgeyle ispatlanır. İcra emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde borcun ödendiği ileri sürülebilir; bu itiraz, resmî ya da onaylı bir belgeyle veya mahkeme önünde kabul edilmiş bir senetle desteklenmelidir (2004 sayılı Kanun m. 33). İcra emrinden sonraki ödemeler için kanun, noterde düzenlenmiş ya da onaylanmış belgeyi veya icra tutanağını arar.

Bu yüzden nafakayı elden ödemeyin. Takip başladıysa ödemeyi doğrudan icra dosyasına yatırın; takip yoksa banka havalesi yapın ve açıklamaya hangi ayın nafakası olduğunu yazın. Alacaklı, dosya dışında aldığı bir ödemeyi icra müdürlüğüne bildirirse, bu tutar da dosya hesabında dikkate alınır. Ödeme belgelerinizi takip sonuçlanana kadar saklayın.

Nafaka ödemeyene hapis cezası var mı?

Kanun, nafaka kararına uymayan borçlu için özel bir zorlama aracı öngörür.

Nafakaya ilişkin kararların gereğini yerine getirmeyen borçlunun, alacaklının şikâyeti üzerine, üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir. Hapsin tatbikine başlandıktan sonra kararın gereği yerine getirilirse, borçlu tahliye edilir.

Bu cümleler, nafakaya ilişkin kararlara uymayanların cezasını düzenleyen maddenin birinci fıkrasındadır (2004 sayılı Kanun m. 344). Tazyik hapsi borçluyu ödemeye zorlayan bir araçtır; borçlu öderse tahliye edilir. Borçlu nafakanın kaldırılması ya da azaltılması için dava açmışsa, hapsin uygulanması bu davanın sonuna bırakılabilir.

Maaşa ve emekli aylığına haciz konabilir mi?

Evet. Borçlunun maaşı ve ücreti, kendisinin ve ailesinin geçimi için gereken miktar ayrıldıktan sonra haczedilebilir; haczedilecek miktar maaşın dörtte birinden az olamaz (2004 sayılı Kanun m. 83). Emekli aylığı için ise sosyal güvenlik mevzuatında özel bir kural vardır.

Gelir, aylık ve ödenekler; 88 inci maddeye göre takip ve tahsili gereken alacaklar ile nafaka borçları dışında haczedilemez.

Bu cümle, sosyal sigorta gelir ve aylıklarının haczini düzenleyen maddenin birinci fıkrasındadır (5510 sayılı Kanun m. 93). Emekli aylığı, sıradan borçlar için borçlunun rızası olmadan haczedilemez; nafaka borcu ise bu yasağın dışındadır. Bu yüzden nafaka alacaklısı, borçlunun emekli aylığına da haciz isteyebilir.

Birden fazla alacaklı varsa nafaka önce mi ödenir?

Borçlunun malı satıldığında satış bedeli bütün alacakları karşılamıyorsa, icra müdürlüğü bir sıra cetveli düzenler. Bu cetvelde, iflasın açılmasından önceki son bir yıl içinde tahakkuk eden ve aile hukukundan doğan nafaka alacakları birinci sıradadır (2004 sayılı Kanun m. 206). Haciz yoluyla yapılan satışlarda bu sürenin hesabında haciz talebi tarihi esas alınır (2004 sayılı Kanun m. 140). Daha eski birikmiş nafaka ise imtiyazsız alacaklarla birlikte sıraya girer.

Bu öncelik, vergi idaresi ya da Sosyal Güvenlik Kurumu gibi kamu alacaklılarının koyduğu hacizlere katılma hakkı vermez. Antalya'daki bir dosyada nafaka alacaklısı, kamu alacakları için konulan hacze dayanılarak düzenlenen sıra cetvelinde birinci sırada yer almak istedi; Yargıtay, bu dosyada verdiği ve son kararında da hatırlattığı bozma kararıyla, nafaka alacağı imtiyazlı olsa bile kamu haczine iştirakin mümkün olmadığını belirtti (Yargıtay 6. HD, 2026/1271 E., 2026/1525 K., 16.04.2026). Bu yüzden borçlunun mallarına kendi takibinizden haciz koymayı geciktirmeyin.

Birikmiş nafaka zamanaşımına uğrar mı?

Takip başlatıldıktan sonra dosyayı uzun süre işlemsiz bırakmak risklidir.

İlama müstenit takip, son muamele üzerinden on sene geçmekle zamanaşımına uğrar.

Bu cümle, ilamlı takipte zamanaşımını düzenleyen maddenin birinci fıkrasıdır (2004 sayılı Kanun m. 39). Takip dosyasında son işlemden itibaren on yıl geçerse borçlu zamanaşımı itirazında bulunabilir. Dosyayı canlı tutmak için haciz, mal sorgusu ya da tebligat gibi takibi ilerleten işlemler yapın. Takibe konmamış ayları da biriktirmeden takibe ekleyin.

Mahkemeler nasıl değerlendirdi?

Yazıda dayandığım kararlarda birikmiş nafaka şöyle değerlendirildi.

Her satırın kararı yazının sonundaki tabloda yer alıyor.

Ne yapmalısınız?

1. Kararı hazırlayın. Takibin dayanağı, nafakaya hükmeden karar ya da ara karardır.
2. Ay ay hesap çıkarın. Ödenmeyen her ayı, karardaki artış maddesine göre güncellenmiş tutarıyla yazın.
3. Faizi ve işleyecek ayları isteyin. Takip talebinde geçmiş ayların faizini ve sonraki ayların nafakasını birlikte talep edin.
4. Haciz isteyin. Maaş, emekli aylığı, banka hesabı ve taşınmazlar için haciz talep edin.
5. Cari nafakayı izleyin. İcra emrinden sonra işleyen nafaka ödenmezse, üç ay içinde tazyik hapsi için şikâyette bulunun.
6. Yazılı anlaşmaya güvenmeyin. Borçluysanız nafakayı düşürmek için azaltma davası açın ve ödemelerinizi belgeli yapın.
7. Dosyayı işlemsiz bırakmayın. Son işlemden itibaren on yıl geçerse takip zamanaşımına uğrar.

Yazıda dayandığım kararlar

Sonuç

Ödenmeyen nafaka, mahkeme kararına dayanarak icra müdürlüğünde ilamlı takiple istenir ve nafaka kararlarında icranın geri bırakılmasına karar verilemez. Takipte geçmiş ayların nafakası, işlemiş faizi ve işleyecek aylar birlikte istenebilir. Kararda artış maddesi varsa her dönemin tutarı artışla hesaplanır; borçlunun kısmi ödemeleri önce biriken faizden düşülür.

Borçlu için belirleyici nokta, kararın ancak mahkeme kararıyla değişmesidir. Eski eşle yapılan ve nafakayı azaltan bir anlaşma, birikmiş farkların sonradan istenmesini engellemez. Nafaka ödeyen taraf ödemelerini belgeli yapmalı, gerekiyorsa azaltma ya da kaldırma davası açmalıdır.

Birikmiş nafaka hesabınızı ya da takibinizi belgelerinizle birlikte değerlendirmek isterseniz boşanma avukatı İstanbul sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.