Eşim Çocuğu Alıp Gitti: Ne Yapmalıyım? Geçici Velayet, Görüşme ve Kaçırma 2026

"Bir sabah uyandım, eşim de çocuk da yoktu. Telefonlarımı açmıyor." Bu cümleyle gelen danışanlarım, önce karakola gidip çocuğun geri getirilmesini ister. Evlilik sürerken iki ebeveyn de velayet sahibi olduğu için çözüm, hâkimden alınacak bir karardan geçer.

Meslek hayatım boyunca bu dosyalarda sonucu, ilk günlerde atılan adımların belirlediğini gördüm: görüşme talebini yazılı yapmak, hâkimden hızlı bir karar istemek ve karara uyulmazsa süresinde şikâyet etmek. Bu rehberde dava açmadan ve dava sırasında neler isteyebileceğinizi, çocuğu götürmenin ve göstermemenin boşanmadaki etkisini, kararın nasıl yerine getirildiğini ve kaçırma suçunu sade bir dille anlatıyorum.

Eşim çocuğu alıp gitti: kısa cevap

Kanun ne diyor?

Kanun, evlilik sürerken velayeti iki ebeveyne birlikte verir.

Evlilik devam ettiği sürece ana ve baba velâyeti birlikte kullanırlar.

Bu cümle maddenin ilk fıkrasıdır (ana ve baba evliyse velayet). Aynı maddeye göre ortak hayata son verilmiş veya ayrılık hâli gerçekleşmişse hâkim velayeti eşlerden birine verebilir. Boşanma davası açılınca hâkim, dava süresince çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri kendiliğinden alır (geçici önlemler). Ana ve babadan her biri, diğerinin çocukla kişisel ilişkisini zedelemekten kaçınmakla yükümlüdür (kişisel ilişkinin sınırları).

Boşanma davası açmadan ne yapabilirsiniz?

Dava açmadan ayrı yaşıyorsanız da hâkimden çocuklarla ilgili önlem isteyebilirsiniz. Ayrı yaşamaya ilişkin önlemlerde eşlerin ergin olmayan çocukları varsa hâkim, ana ve baba ile çocuklar arasındaki ilişkileri düzenleyen hükümlere göre gereken önlemleri alır (birlikte yaşamaya ara verilmesi). Ortak hayat sona erdiyse velayetin size verilmesini de isteyebilirsiniz (ana ve baba evliyse velayet).

Boşanma davasından bağımsız açılan velayet davaları çekişmesiz yargı işidir. Bir dosyada boşanma davasından bağımsız açılan tedbiren velayet davası yönünden istinaf kararının kesin olduğu, temyiz edilemeyeceği belirtildi (Yargıtay 2. HD, 2024/9471 E., 2025/6021 K., 17.06.2025). Bu yüzden ilk derece ve istinaf aşamasında delillerinizi eksiksiz sunun.

Şiddet varsa koruma kararıyla birlikte çocuk konusunda da karar alınabilir. Koruma tedbirlerini veren hâkim velayet, nafaka ve kişisel ilişki konularında da karar vermeye yetkilidir (6284 sayılı Kanun m. 5). Bu kararları darp raporu ve uzaklaştırma kararı rehberinde anlattım.

Dava sırasında çocuk kimde kalır?

Dava sürerken verilen geçici velayet kararı, davanın sonunda verilecek velayet kararını belirlemedi. Çocukların görüşü bile, yönlendirme ihtimali varsa uzman incelemesiyle yeniden ele alındı.

Çocuğun yanında kaldığı ebeveyn, geçici nafaka düzenini de etkiler. Bir dosyada ortak çocuklar yargılama süresince baba yanında yaşadığı için babadan çocuklar yararına tedbir nafakası alınmasının doğru olmadığı belirtildi ve bu nafaka kaldırıldı; karar onandı (Yargıtay 2. HD, 2023/4729 E., 2024/3601 K., 16.05.2024). Velayette hangi ölçütlerin kullanıldığını boşanmada çocuk kime verilir, uzman raporunun nasıl hazırlandığını boşanmada sosyal inceleme raporu rehberinde anlattım.

Çocuğu götürmek boşanmada kusur mu?

Çocukla ortak konuttan ayrılıp dönmemek kusur sayıldı; çocukla ayrılmak zorunda kalmak ise kusur sayılmadı. İki karar bu farkı açıkça gösteriyor.

Ortak haneye geri dönmeyen ve çocukları babalarıyla görüştürmeyen kadına da kusur yüklendi. Bu dosyada dava açıldıktan sonra eşler bir süre birlikte yaşadığı için erkeğin önceki kusurları affedilmiş sayıldı; karar onandı (Yargıtay 2. HD, 2023/6537 E., 2024/4606 K., 12.06.2024). Kovulan eşin haklarını eşim beni evden kovdu rehberinde anlattım.

Çocuğu diğer ebeveyne göstermemek kusur mu?

Çocuğu diğer ebeveynden uzak tutmak, kusur dengesini ve tazminat hakkını değiştirdi.

Kural iki ebeveyn için de geçerlidir. Kadını ailesiyle ve çocuklarıyla görüştürmeyen, maaşını elinden alan ve darp eden erkek ağır, kadın az kusurlu sayıldı; karar onandı (Yargıtay 2. HD, 2023/4729 E., 2024/3601 K., 16.05.2024). Görüşmenin engellenmesinin sonuçlarını çocuğu görme hakkı rehberinde anlattım.

Karara uyulmazsa ne olur?

Hâkimin verdiği teslim ve görüşme kararları özel bir yolla yerine getirilir. Çocuk teslimi veya çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair kararlar, adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüklerince yerine getirilir. Bu iş yapılırken çocuğun üstün yararı esas alınır (5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu m. 41/A). Kararı, çocuğun yerleşim yerindeki müdürlüğe götürmeniz gerekir.

Karara aykırılık disiplin hapsine bağlanmıştır.

Çocuk teslimine dair ilam veya tedbir kararlarının yerine getirilmesine ilişkin teslim emrine aykırı hareket edenler ile emrin gereğinin yerine getirilmesini engelleyenler, bir ay içinde yapılacak şikâyet üzerine, fiil suç teşkil etse dahi, üç aya kadar disiplin hapsi ile cezalandırılır.

Bu cümle maddenin ilk fıkrasıdır (5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu m. 41/F). Kişisel ilişkiye dair teslim emrine aykırılıkta ceza üç günden on güne kadar disiplin hapsidir. Görüşme için kendisine teslim edilen çocuğu sürenin sonunda belirlenen yere getirmeyen ebeveyn de üç aya kadar disiplin hapsiyle cezalandırılır. Şikâyetten vazgeçilirse ya da çocuk velayet sahibine teslim edilirse ceza düşer.

Kişisel ilişki kararına uymamak velayeti de etkileyebilir. Velayet kendisine bırakılan ebeveyn kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerini yerine getirmezse, çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayet değiştirilebilir (kişisel ilişkinin sınırları). Bir dosyada baba, kendi görüşme günlerinde çocukların yurt dışına çıkışının rızasına bağlanmasını istedi. Babanın görüşme hakkını korumak için bu iki yol açık olduğundan ve rıza şartı annenin velayet hakkını kısıtlayacağından, davanın hukuki yarar yokluğundan reddi gerektiği belirtildi (Yargıtay 2. HD, 2025/5404 E., 2025/9980 K., 20.11.2025).

Çocuğu götürmek ne zaman suç olur?

Kaçırma suçu, velayet yetkisi elinden alınmış ebeveyn için düzenlenmiştir.

Velayet yetkisi elinden alınmış olan ana veya babanın ya da üçüncü derece dahil kan hısmının, onaltı yaşını bitirmemiş bir çocuğu veli, vasi veya bakım ve gözetimi altında bulunan kimsenin yanından cebir veya tehdit kullanmaksızın kaçırması veya alıkoyması halinde, üç aydan bir yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

Bu cümle maddenin ilk fıkrasıdır (5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 234). Fiil cebir veya tehditle işlenirse ya da çocuk on iki yaşını bitirmemişse ceza bir kat artırılır. Evlilik sürerken iki ebeveyn de velayet sahibi olduğundan, çocuğu alıp giden eşiniz için bu suç kural olarak oluşmaz. Önce hâkimden velayet veya geçici önlem kararı almanız gerekir.

Çocuk yurt dışına götürüldüyse ya da orada alıkonulduysa, Lahey Sözleşmesi kapsamında iade başvurusu yapılabilir (5717 sayılı Kanun). İade şartlarını ve yurt dışı çıkış yasağını uluslararası çocuk kaçırma rehberinde anlattım.

Mahkemeler nasıl değerlendirdi?

İncelediğim kararlarda çocuğu götürme ve göstermeme şöyle değerlendirildi:

Her satırın kararı yazının sonundaki tabloda yer alıyor.

Ne yapmalısınız?

1. Çocuğun nerede olduğunu belgeleyin. Gidiş tarihini, adresi ve görüşme taleplerinizi mesaj veya yazıyla kayda geçirin.
2. Görüşmeyi yazılı isteyin. Görüştürmeme kusur sayıldı; talebinizi ve verilen yanıtları saklayın.
3. Hâkimden hızlı karar isteyin. Dava yoksa ayrı yaşamada çocuklarla ilgili önlem ve velayet, dava varsa geçici önlem talep edin.
4. Şiddet varsa koruma kararı isteyin. Koruma kararını veren hâkim velayet ve kişisel ilişki konusunda da karar verebilir.
5. Kararı adli destek müdürlüğüne götürün. Teslim ve görüşme kararları çocuğun yerleşim yerindeki müdürlükçe yerine getirilir.
6. Aykırılıkta bir ay içinde şikâyet edin. Teslim emrine aykırılık disiplin hapsine bağlanmıştır.
7. Yurt dışı riskinde gecikmeyin. Çocuk yurt dışına götürüldüyse iade başvurusunu hemen başlatın.

Yazıda dayandığım kararlar

Sonuç

Eşiniz çocuğu alıp gittiyse, evlilik sürerken ikiniz de velayet sahibisiniz ve çözüm hâkimden alınacak bir karardan geçer. Dava açmadan ayrı yaşamada çocuklarla ilgili önlem ve velayet, dava açıldıysa geçici önlem isteyebilirsiniz; geçici karar kalıcı velayeti belirlemez. Çocukla yurt dışına gidip dönmemek ve çocuğu diğer ebeveyne göstermemek kusur sayıldı; çocukla ayrılmak zorunda kalmak ise kusur sayılmadı. Karara uyulmazsa bir ay içinde şikâyet edin; aykırılık disiplin hapsine ve velayetin değiştirilmesine yol açabilir.

Çocuğunuzun eşiniz tarafından götürüldüğü bir dönemde velayet ve görüşme taleplerinizi değerlendirmek için boşanma avukatı sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.