Anne ve babadan her biri, diğerinin çocukla kişisel ilişkisini zedelemekten kaçınmakla yükümlüdür. Çocuğun anneye öfke duyduğu ve görüşmek istemediği dosyada, kişisel ilişkinin kaldırılmasının ebeveyne yabancılaşma sürecini tetikleyebileceği belirtildi ve saatlik dahi olsa görüşme kurulması gerektiği söylendi (Yargıtay 2. HD, 2025/8414 E., 2025/11104 K., 11.12.2025). Uzman raporunda yabancılaşmada annenin söylemlerinin büyük katkısı olduğu belirtilen dosyada ise annenin kişisel ilişkinin kaldırılması talebinin reddi onandı (Yargıtay 2. HD, 2024/5819 E., 2024/6526 K., 26.09.2024).
"Çocuğum artık beni görmek istemiyor; söylediği cümleler annesinin cümleleri." Bu cümleyle gelen danışanlarım, çocuğun reddinin davayı bitirdiğini düşünür. Oysa mahkeme çocuğun tepkisinin nereden geldiğine bakar ve bağın tamamen kopmasını çocuk için daha zararlı görebilir.
Meslek hayatım boyunca bu dosyalarda sonucu, uzman raporunun ne kadar ayrıntılı hazırlandığının ve ebeveynin kendi tutarlılığının belirlediğini gördüm. Bu rehberde kanunun iki ebeveyne yüklediği yükümlülüğü, çocuğun görüşmek istememesini, yönlendiren ebeveynin talebini ve velayete etkisini sade bir dille anlatıyorum.
Eşim çocuğu bana karşı dolduruyor: kısa cevap
| Soru | Kısa cevap |
|---|---|
| Çocuğu diğer ebeveyne karşı yönlendirmek yasak mı? | Evet; her ebeveyn diğerinin ilişkisini zedelememekle yükümlüdür |
| Çocuk görmek istemiyorsa görüşme kaldırılır mı? | Kararlarda büsbütün kaldırma yerine kademeli görüşme istendi |
| Yıllarca görüşmediysem? | Yatısız bir düzen ve danışmanlıkla başlanması istendi |
| Yönlendiren ebeveyn görüşmeyi kaldırtabilir mi? | Uzman yönlendirmeyi tespit ettiyse talebi reddedildi |
| Velayet değişir mi? | Kişisel ilişki düzenine uymayan ebeveynde velayet değiştirilebilir |
| Mahkeme bunu nasıl anlar? | Uzman raporu ve çocuğun beyanlarının incelenmesiyle |
Kanun ne diyor?
Anne ve babadan her biri, velayeti altında bulunmayan çocukla uygun kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkına sahiptir (kişisel ilişki hakkı). Bu hakkın karşılığında bir yükümlülük de vardır.
Ana ve babadan her biri, diğerinin çocuk ile kişisel ilişkisini zedelemekten, çocuğun eğitilmesi ve yetiştirilmesini engellemekten kaçınmakla yükümlüdür.
Çocuğu diğer ebeveyne karşı yönlendirmek bu yükümlülükle doğrudan ilgilidir. Kişisel ilişki çocuğun huzurunu tehlikeye sokarsa ya da ebeveyn hakkını bu yükümlülüğe aykırı kullanırsa ilişki reddedilebilir ya da kaldırılabilir (kişisel ilişkinin sınırları). Mahkeme ayrıca çocuğun bakımından sorumlu olanlara çocuk yetiştirme konusunda yol gösteren danışmanlık tedbirine başvurabilir (5395 sayılı Kanun m. 5).
Görüşmenin fiilen engellenmesinde izlenecek yolu çocuğu görme hakkı rehberinde anlattım. Bu rehber, çocuğun bizzat görüşmek istemediği ve diğer ebeveynin etkisinin tartışıldığı durumlara odaklanıyor.
Çocuk görüşmek istemiyorsa kişisel ilişki kaldırılır mı?
İki dosyada çocuğun tepkisi kişisel ilişkinin kurulmamasına gerekçe yapılmıştı. Yargıtay ise bunun yabancılaşmayı derinleştirebileceğini söyledi (Yargıtay 2. HD, 2025/8414 E., 2025/11104 K., 11.12.2025).
Antalya 12. Aile Mahkemesinde annenin açtığı kişisel ilişki kurulması davası reddedildi; Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi istinaf başvurusunu esastan reddetti. Anne görüşme konusunda istekliydi; çocuk ise anneye öfke duyuyor ve görüşmek istemiyordu. Yargıtay, kişisel ilişkinin kaldırılmasının ya da kısıtlanmasının çocuğun ebeveyne yabancılaşma sürecini tetikleyebileceğini belirtti. Yabancılaştırılan ebeveynin düşman gibi algılanmaya devam etmesi çocukta önemli bir eksikliğe yol açabilirdi. Annenin de çocukla aktif iletişim kurmayarak bu süreçte etkisi vardı; iki ebeveyn de çözüm odaklı davranmakta yetersiz kalmıştı. Yatısız kişisel ilişki ve danışmanlık tedbiri gözetilerek saatlik dahi olsa görüşme kurulması gerektiği için karar bozuldu.
Ne anlama geliyor? Çocuğunuz sizi görmek istemiyorsa davadan vazgeçmeyin; kısa ve yatısız bir görüşme düzeni isteyin. Bu dosyada mahkemenin büsbütün ret kararı bozuldu.
Babalık hükmüyle nüfusa kaydedilen çocuk için baba, çocuk on yaşındayken kişisel ilişki kurulmasını istedi. Sosyal inceleme raporuna göre baba çocuğu dokuz yaşına kadar ihmal etmişti; çocuk da babasıyla görüşmek istemediğini herhangi bir etki altında kalmadan söylemişti. Rapor, birden bire görüşme başlamasının çocuğun yararına olmayacağı görüşündeydi. Devrek 2. Asliye Hukuk (Aile) Mahkemesi davayı reddetti, Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi istinaf başvurusunu esastan reddetti. Yargıtay, babanın da çocukla iletişim kurmayarak yabancılaşmaya etkisi olduğunu kabul etti. Ancak ilişkinin hiç kurulmaması yabancılaşmayı tetikleyebilir ve ileride farklı psikolojik sorunlara yol açabilirdi. Yatısız kişisel ilişki ve danışmanlık tedbiri gözetilmeli, üçlü uzman heyetinden rapor alınmalıydı; karar bozuldu.
Ne anlama geliyor? Yıllarca görüşmediyseniz bunu açıkça kabul edin ve kademeli bir düzen isteyin. Bu dosyada babanın eksikliği de not edildi, ama ilişkinin hiç kurulmaması çocuk için daha zararlı görüldü.
Yönlendiren ebeveyn görüşmeyi kaldırtabilir mi?
Kişisel ilişkinin kaldırılmasını isteyen ebeveynin kendisi çocuğu etkiliyorsa sonuç onun aleyhine döndü.
Boşanmadan sonra velayeti kendisinde olan anne, çocuğun sağlık sorunlarını ve babanın başka bir ilçeye taşınmasını ileri sürerek babayla kurulan kişisel ilişkinin kaldırılmasını, olmazsa yatısız hâle getirilmesini istedi. Bursa 2. Aile Mahkemesinin aldığı uzman raporuna göre babanın çocukla görüşmesine engel bir durumu yoktu. Çocuğun babası hakkındaki cümleleri annenin beyanlarıyla aynıydı ve çocuk anne tarafından etki altında kalmıştı. Uzman, baba ile çocuk arasında yaşanan ebeveyne yabancılaşmada annenin söylemlerinin büyük katkısı olduğunu belirtti. Çocuk görüşmek istemese de iletişimin kesilmesi ruh sağlığını uzun vadede olumsuz etkileyecekti. Mahkeme davayı reddetti, Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi istinaf başvurusunu esastan reddetti; Yargıtay kararı onadı.
Ne anlama geliyor? Çocuğun söyledikleri sizin cümlelerinizin tekrarı gibi duruyorsa uzman bunu fark edebilir. Çocuğun önünde diğer ebeveyni kötülemek, görüşmeyi kaldırtma talebinizi zayıflatır.
Ebeveyn yabancılaştırması velayeti değiştirir mi?
Kanun, kişisel ilişki düzenine uymayan velayet sahibine karşı açık bir yaptırım öngörür.
Velayet kendisine bırakılan ana veya baba, kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerini yerine getirmezse çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayet değiştirilebilir.
Bu kural kişisel ilişki kararında taraflara ihtar edilir. Ama yabancılaştırma tespiti velayeti kendiliğinden değiştirmez; mahkeme diğer ebeveynin durumunu ve çocukların düzenini de tartar.
Tekirdağ 1. Aile Mahkemesi ortak çocukların velayetini babaya verdi. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi uzman raporunu değerlendirdi: baba velayet görevini ihmal etmemiş, çocuklar baba, babaanne ve dede yanında yaşamaya uyum sağlamıştı. Ancak iki çocuk da anneye karşı olumsuz bir tutum içindeydi ve bu yabancılaşmada baba ile babaannenin yönlendirmeleri etkili olmuştu. Uzman bunu velayet yönünden olumsuz saymakla birlikte, babanın çocukları çocuk psikiyatrisine götürmesini olumlu bulmuş ve babanın da bir uzmandan rehberlik almasını önermişti. Annenin kendisine ilişkin olumsuz tespitleri ve çocukların alıştığı düzenin bozulmasının onları olumsuz etkileyeceği de gözetildi; velayet babada kaldı. Yargıtay annenin velayete yönelik temyiz itirazlarını reddetti; kararı yalnız kusur belirlemesi yönünden bozdu.
Ne anlama geliyor? Yabancılaştırma tespiti velayeti kendiliğinden değiştirmedi; mahkeme diğer ebeveynin durumunu ve çocukların düzenini de tarttı. Kendi ebeveynlik becerinizi de belgelerle gösterin.
Velayetin nasıl belirlendiğini boşanmada çocuk kime verilir, sosyal inceleme raporunun nasıl hazırlandığını boşanmada sosyal inceleme raporu rehberinde anlattım.
Mahkemeler nasıl değerlendirdi?
İncelediğim kararlarda ebeveyn yabancılaştırması şöyle değerlendirildi:
| Durum | Değerlendirme |
|---|---|
| Çocuk anneye öfkeli, görüşmek istemiyor | Büsbütün ret bozuldu; saatlik dahi olsa görüşme istendi |
| Baba çocuğu dokuz yaşına kadar ihmal etti | Ret bozuldu; yatısız düzen, danışmanlık ve üçlü uzman raporu istendi |
| Annenin söylemleri yabancılaşmaya katkı yaptı | Annenin görüşmeyi kaldırtma talebi reddedildi |
| Baba ve babaanne çocukları yönlendirdi | Diğer tespitlerle birlikte tartıldı; velayet değişmedi |
Her satırın kararı yazının sonundaki tabloda yer alıyor.
Ne yapmalısınız?
- Çocuğun önünde diğer ebeveyni kötülemeyin. Kanun iki ebeveyne de kişisel ilişkiyi zedelememe yükümlülüğü yükler.
- Görüşme günlerini düzenli kullanın. Kopukluk, yabancılaşmada sizin payınız olarak da değerlendirildi.
- Kademeli bir düzen isteyin. Çocuk tepkiliyse yatısız ya da saatlik görüşmeyle başlayın.
- Uzman raporu ve danışmanlık isteyin. Gerekirse üçlü uzman heyeti raporu ve danışmanlık tedbiri talep edin.
- Kayıt tutun. Görüşmelerin nasıl geçtiğini, iptal edilen günleri ve çocuğa söylenen olumsuz sözleri tarihleriyle yazın.
- Kendi destek sürecinizi belgeleyin. Uzmandan rehberlik aldığınızı ve çocuğun ruh sağlığı için attığınız adımları dosyaya koyun.
Yazıda dayandığım kararlar
| Karar | Konu | Sonuç |
|---|---|---|
| Yargıtay 2. HD, 2025/8414 E., 2025/11104 K., 11.12.2025 | Görüşmek istemeyen çocuk | Saatlik dahi olsa görüşme; bozuldu |
| Yargıtay 2. HD, 2025/8016 E., 2025/11092 K., 11.12.2025 | Yıllarca görüşmeyen baba | Yatısız düzen ve uzman raporu; bozuldu |
| Yargıtay 2. HD, 2024/5819 E., 2024/6526 K., 26.09.2024 | Yönlendiren annenin kaldırma talebi | Ret onandı |
| Yargıtay 2. HD, 2023/10074 E., 2024/7351 K., 15.10.2024 | Yönlendirme tespiti ve velayet | Velayet babada kaldı |
Sonuç
Çocuğu diğer ebeveyne karşı yönlendirmek, kanunun iki ebeveyne yüklediği yükümlülüğe aykırıdır. Çocuk görmek istemese de mahkeme bağın tamamen kopmasını çocuk için zararlı görebilir ve kademeli görüşme ile danışmanlık isteyebilir. Yönlendiren ebeveynin görüşmeyi kaldırtma talebi uzman raporuyla reddedilebilir; kişisel ilişki düzenine uymayan velayet sahibinde velayet de değişebilir. Görüşmeleri düzenli kullanın, uzman raporu isteyin ve her olayı kayıt altına alın.
Çocuğunuzun diğer ebeveyn tarafından size karşı yönlendirildiğini düşünüyorsanız kişisel ilişki ve velayet taleplerinizi değerlendirmek için boşanma avukatı sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Eşim çocuğu bana karşı dolduruyor, ne yapabilirim?
Kanun her ebeveyne diğerinin çocukla kişisel ilişkisini zedelememe yükümlülüğü yükler; yabancılaşmada annenin söylemlerinin katkısı tespit edilen dosyada annenin kişisel ilişkinin kaldırılması talebi reddedildi (Yargıtay 2. HD, 2024/5819 E., 2024/6526 K., 26.09.2024).
Çocuk beni görmek istemiyorsa kişisel ilişki kaldırılır mı?
Çocuğun tepkisine rağmen kişisel ilişkinin kaldırılmasının yabancılaşmayı tetikleyebileceği belirtildi ve saatlik dahi olsa görüşme kurulması gerektiği söylendi (Yargıtay 2. HD, 2025/8414 E., 2025/11104 K., 11.12.2025).
Yıllarca görüşmediğim çocukla ilişki kurabilir miyim?
Dokuz yaşına kadar ihmal edildiği belirtilen çocuk için bile ilişkinin hiç kurulmamasının daha zararlı olabileceği, yatısız bir düzen ve danışmanlıkla başlanması gerektiği belirtildi (Yargıtay 2. HD, 2025/8016 E., 2025/11092 K., 11.12.2025).
Ebeveyn yabancılaştırması velayeti değiştirir mi?
Kişisel ilişki düzenine uymayan velayet sahibinde velayet değiştirilebilir; ancak yönlendirmenin tespit edildiği dosyada diğer tespitler de tartılarak velayetin babada kalması yerinde bulundu (Yargıtay 2. HD, 2023/10074 E., 2024/7351 K., 15.10.2024).
Mahkeme yabancılaştırmayı nasıl tespit eder?
Uzman raporlarıyla; bir dosyada çocuğun babası hakkındaki cümlelerinin annenin beyanlarıyla aynı olduğu ve çocuğun etki altında kaldığı tespit edildi (Yargıtay 2. HD, 2024/5819 E., 2024/6526 K., 26.09.2024).
Danışmanlık tedbiri nedir?
Çocuğun bakımından sorumlu olanlara çocuk yetiştirme konusunda, çocuklara da eğitim ve gelişim sorunlarında yol gösteren koruyucu bir tedbirdir (5395 sayılı Kanun m. 5).
Kişisel ilişki yatısız başlayabilir mi?
Evet; çocuğun sürece uyum sağlaması için yatısız kişisel ilişki ve danışmanlık tedbirinin gözetilmesi gerektiği belirtildi (Yargıtay 2. HD, 2025/8016 E., 2025/11092 K., 11.12.2025).
Kaynaklar ve Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 182, 323, 324
- 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu m. 5
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2025/8414 E., 2025/11104 K., 11.12.2025
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2025/8016 E., 2025/11092 K., 11.12.2025
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2024/5819 E., 2024/6526 K., 26.09.2024
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2023/10074 E., 2024/7351 K., 15.10.2024