Boşanma Davasında İhtiyati Tedbir 2026: Tedbir Nafakası, Mal Kaçırma ve Aile Konutu

Boşanma davası açıldığı gün hayat durmaz: kira ödenmeli, çocuk okula gitmeli, evdeki eşyalar ve banka hesapları ortada durmaktadır. Davanın sonuçlanması zaman alır; bu sürede eşlerden birinin geçimsiz kalması ya da paylaşılacak malların elden çıkarılması, sonunda alınacak kararı boşa çıkarabilir.

Meslek hayatım boyunca dava dilekçesini hazırlarken müvekkillerime ilk sorduğum sorulardan biri şu oldu: "Dava sürerken neyi kaybetmekten korkuyorsunuz?" Bu rehberde tedbir nafakasını, çocuklarla ilgili geçici önlemleri, mal kaçırmaya karşı tapu ve banka tedbirlerini, aile konutu şerhini, teminatı, itirazı ve tedbirin kalkmasını anlatıyorum.

Geçici önlem ve ihtiyati tedbir: fark nedir?

Boşanma davasında iki ayrı koruma mekanizması vardır. Birincisi Türk Medeni Kanunu'nun geçici önlemleridir: dava açıldığı anda hâkim, eşlerin ve çocukların dava süresince korunması için gerekli önlemleri kendiliğinden almakla yükümlüdür. İkincisi Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ihtiyati tedbiridir: mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da imkânsız hâle geleceğinden endişe edilirse, uyuşmazlık konusu hakkında tedbir kararı verilebilir (HMK m. 389). Dava dilekçesine hangi tedbir taleplerinin yazılacağını boşanma davası nasıl açılır rehberinde de özetledim.

Tedbir nafakası

Tedbir nafakası, dava süresince geçimini sağlayamayan eş ve çocuklar için hükmedilen geçici nafakadır. Dayanağı, eşlerin evlilik birliğinin giderlerine güçleri oranında emek ve malvarlıklarıyla katılma yükümlülüğüdür (TMK m. 186/3). Hâkim bunu kendiliğinden alacağı önlemler arasında değerlendirir:

Yine de dava ya da cevap dilekçenizde tedbir nafakasını, istediğiniz tutarı ve gelir durumunuzu açıkça yazmanız yerinde olur. Tedbir nafakası dava tarihinden başlar ve boşanma kararının kesinleşmesine kadar sürer; kesinleşmeden sonra ise, koşulları varsa yoksulluk ve iştirak nafakası devreye girer. Cevap dilekçesinde tedbir nafakasının nasıl isteneceğini boşanma davasında cevap dilekçesi rehberinde anlattım.

Mal kaçırmaya karşı tedbir

Eşinizin dava sürerken taşınmazını, aracını ya da banka hesabındaki parayı elden çıkarmasından endişe ediyorsanız iki yol vardır:

Tasarruf yetkisinin sınırlanması (TMK m. 199): Ailenin ekonomik varlığının korunması veya evlilik birliğinden doğan malî bir yükümlülüğün yerine getirilmesi gerektirdiği ölçüde, eşlerden birinin istemi üzerine hâkim, belirleyeceği malvarlığı değerleriyle ilgili tasarrufların ancak onun rızasıyla yapılabileceğine karar verebilir. Hâkim bir taşınmaz üzerinde tasarruf yetkisini kaldırırsa bu durumun tapu kütüğüne şerhedilmesine kendiliğinden karar verir.

İhtiyati tedbir (HMK m. 389–399): Mahkeme, tedbire konu mal veya hakkın muhafaza altına alınması, bir yediemine bırakılması ya da bir şeyin yapılması veya yapılmaması gibi zararı engelleyecek her türlü tedbire karar verebilir (HMK m. 391). Talep ederken şunlara dikkat edin:

Adli yardımın şartlarını ve nasıl isteneceğini barodan ücretsiz avukat ve adli yardım rehberinde anlattım.

Mal rejiminin nasıl tasfiye edildiğini ve katılma alacağını boşanmada mal paylaşımı rehberinde anlattım.

Aile konutu

Eşlerden biri, diğer eşin açık rızası bulunmadıkça aile konutuyla ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez veya konut üzerindeki hakları sınırlayamaz. Aile konutu olarak özgülenen taşınmazın maliki olmayan eş, tapu kütüğüne gerekli şerhin verilmesini tapu müdürlüğünden isteyebilir (TMK m. 194). Şerh, konutun sizin rızanız olmadan satılmasına karşı kayıtta görünür bir koruma sağlar; ama koruma şerhe bağlı değildir:

Yine de şerh, üçüncü kişilerin konutun aile konutu olduğunu tapu kaydından görmesini sağlar ve olası bir satışı baştan zorlaştırır. Dava süresince konutta kimin oturacağı ise hâkimin geçici önlemleriyle belirlenir (TMK m. 169).

Tedbir kararına itiraz, kanun yolu ve kaldırma

Karşı taraf dinlenmeden verilmiş tedbir kararına itiraz edilebilir. Tedbirin uygulanması sırasında hazır bulunuyorsanız uygulamadan, bulunmuyorsanız uygulama tutanağının size tebliğinden itibaren bir hafta içinde, tedbirin şartlarına, mahkemenin yetkisine ve teminata ilişkin olarak kararı veren mahkemeye itiraz edersiniz (HMK m. 394). İtiraz, aksine karar verilmedikçe tedbirin uygulanmasını durdurmaz; esas hakkında dava açıldıktan sonra itirazı bu davaya bakan mahkeme karara bağlar (HMK m. 394/1-2). Tedbirin uygulanması yüzünden menfaati açıkça zedelenen üçüncü kişiler de, örneğin tedbirli taşınmazı satın aldığını ileri süren kişi, tedbiri öğrenmesinden itibaren bir hafta içinde tedbirin şartlarına ve teminata itiraz edebilir (HMK m. 394/3).

Tedbir talebinin reddi kararına, yüzünüze karşı verilen tedbir kararına ve itiraz üzerine verilen karara karşı istinaf yoluna başvurulabilir (HMK m. 341/1-b). Bölge adliye mahkemesinin geçici hukuki korumalar hakkındaki kararlarına karşı ise temyiz yolu kapalıdır (HMK m. 362/1-f):

Aynı kural, istinaf incelemesinden geçen ihtiyati tedbir kararına yönelik başka bir temyiz başvurusunda da uygulandı (Yargıtay 2. HD, 2025/6229 E., 2026/6020 K., 03.06.2026).

Durum ve koşullar değişirse, tedbirin değiştirilmesi veya kaldırılması teminat aranmaksızın istenebilir (HMK m. 396); aleyhine tedbir kararı verilen kişi, mahkemece kabul edilecek teminatı gösterirse de tedbir değiştirilebilir veya kaldırılabilir (HMK m. 395). Tedbir kararına aykırı davranan kişi, ihlalin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde şikâyet edilirse altı aya kadar disiplin hapsiyle cezalandırılır; aykırı davranış sona erer, tedbirin gereği yerine getirilir ya da şikâyetten vazgeçilirse ceza düşer (HMK m. 398/1, 398/8).

Tedbir talebi için adımlar

1. Riski belirleyin.

   Hangi malın satılmasından, hangi hesabın boşaltılmasından endişe ettiğinizi netleştirin.

2. Kayıtları toplayın.

   Tapu, araç ve banka bilgilerini, varsa satış ilanı veya yazışmaları dosyaya koyun.

3. Talebi açık yazın.

   Tedbirin sebebini, türünü ve hangi mal üzerinde istendiğini belirtin.

4. Teminatı hesaba katın.

   Mahkeme teminat isteyebilir; adli yardımdan yararlanıyorsanız teminat gerekmez.

5. Bir hafta içinde uygulatın.

   Tedbir kararını aldıktan sonra uygulanmasını bir hafta içinde isteyin.

6. Dava öncesi tedbirde davayı iki hafta içinde açın.

   Aksi hâlde tedbir kendiliğinden kalkar.

Yapılan beş hata

1. Geçici önlemleri dilekçeye yazmamak. Hâkim kendiliğinden alsa da talebinizi ve gelirlerinizi yazmak kararı hızlandırır.
2. Genel ifadeyle tedbir istemek. "Bütün mallarına tedbir" yerine somut kayıtları gösterin.
3. Uygulama süresini kaçırmak. Bir hafta içinde uygulatılmayan tedbir kendiliğinden kalkar.
4. Dava öncesi tedbirden sonra davayı geciktirmek. İki hafta içinde dava açılmazsa tedbir düşer.
5. İtiraz süresini beklemek. Yokluğunuzda verilen tedbire bir hafta içinde itiraz etmezseniz bu imkânı kaybedersiniz.

Yazıda dayandığım kararlar

Sonuç

Boşanma davası açarken ya da size dava açıldığında, dava süresince korunması gereken üç şeyi düşünün: geçiminiz, çocuklarınız ve mallarınız. Tedbir nafakasını ve çocuklarla ilgili geçici önlemleri dilekçenize gelir durumunuzla birlikte yazın; mal kaçırma riski varsa tedbiri somut bir tapu, araç veya banka kaydına yöneltin ve kararın uygulanmasını bir hafta içinde isteyin. Aile konutunun maliki değilseniz tapuya şerh verdirin; yokluğunuzda verilmiş bir tedbire karşı da bir haftalık itiraz süresini kaçırmayın.

Dava sürerken nafaka, çocuk ve mallarınız için hangi tedbirin gerektiğini birlikte değerlendirmek için boşanma avukatı sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.