TMK 478, kayyımlığın sona erdiğinin hangi hâllerde ilân edileceğini düzenler. İki hâlde ilân gerekir: kayyımın atanması ilân edilmişse veya vesayet makamı gerekli görürse. Kayyım veya yasal danışman atanmasına ilişkin karar da ancak vesayet makamının gerekli görmesi hâlinde ilân olunur (TMK m. 431). Kayyımlık, kayyım atanan kişi ortaya çıktığında o kişi yönünden kaldırılır; aynı kararla başkalarına atanan kayyımlık bundan etkilenmez (Yargıtay 8. HD, 2017/11547 E., 2018/376 K., 15.01.2018).
- Kayyımlığın sona ermesinin ilânı
- Kayyımlığın sona erdiğinin kamuya duyurulması (TMK m. 478).
- Kayyımlık
- Temsil, yönetim veya isteğe bağlı kayyımlık (TMK m. 426-428).
- Vesayet makamı
- Sulh hukuk mahkemesi (TMK m. 397).
TMK 478 ne düzenler?
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Atama ilân edilmişse | Sona erme de ilân olunur | TMK m. 478 |
| Vesayet makamı gerekli görürse | Sona erme ilân olunur | TMK m. 478 |
| Atamanın ilânı | Ancak vesayet makamı gerekli görürse | TMK m. 431/2 |
| Kısıtlamanın kaldırılması | Kısıtlama ilân edilmişse kaldırılması da ilân olunur | TMK m. 473 |
| Yasal danışmanlık | Sona erme, vesayetin kaldırılmasına ilişkin hükümlere bağlıdır | TMK m. 477/3 |
| Eski Kanun | 743 sayılı Kanun m. 422 | Gerekçe, s. 155 |
TBMM gerekçesine göre madde eski Kanun'un 422. maddesini karşılar; madde anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmış, eski maddedeki "sulh hâkimi" yerine doğru olarak "vesayet makamı" deyimi kullanılmıştır (S. Sayısı 723, s. 155). Tasarının 478. maddesi Adalet Komisyonunca aynen kabul edilmiştir (s. 476).
Bu maddede dikkat edilecek ilk nokta, ilânın iki hâlde, atama ilân edilmişse veya vesayet makamı gerekli görürse yapılmasıdır. İkinci nokta, kayyım ve yasal danışman atamasının kendisinin de ancak vesayet makamı gerekli görürse ilân edilmesidir (TMK m. 431). Üçüncü nokta, kayyımlığın kaldırılmasının ortaya çıkan kişiyle sınırlı tutulmasıdır (Yargıtay 8. HD, 2017/11547 E., 2018/376 K., 15.01.2018).
İlânın iki hâli
- Atama ilân edildiyse: Sona erme de ilân olunur.
- Vesayet makamı gerekli görürse: Sona erme ilân olunur.
- Metin: Madde bu iki hâl dışında bir ilân öngörmez.
Madde, kayyımlığın sona erdiğinin iki hâlde ilân olunacağını düzenler: kayyımın atanması ilân edilmişse ve vesayet makamı gerekli görürse. Kayyım veya yasal danışman atanmasına ilişkin karar da ancak vesayet makamının gerekli görmesi hâlinde ilân olunur (TMK m. 431). Madde, ilânın yerini ve biçimini ayrıca göstermez.
Gerekçeye göre madde eski Kanun'un 422. maddesini karşılar; eski metindeki "sulh hâkimi" yerine doğru olarak "vesayet makamı" deyimi kullanılmıştır (S. Sayısı 723, s. 155). Eski Kanun da kayyımın atanması ilân edilmişse veya sulh hâkimi uygun görürse kayyımlığın sona erdiğinin resmen ilân olunacağını öngörüyordu.
Kısıtlamanın kaldırılmasının ilânıyla farkı
- Kısıtlama: Kısıtlama kararı kesinleşince ilân olunur; kaldırılması da ilân olunur.
- Kayyımlık: Atamanın ilânı vesayet makamının gerekli görmesine bağlıdır.
- Yasal danışmanlık: Sona erme, vesayetin kaldırılmasına ilişkin hükümlere bağlıdır.
Kısıtlama kararı kesinleşince hemen kısıtlının yerleşim yeri ile nüfusa kayıtlı olduğu yerde ilân olunur (TMK m. 410); kısıtlama ilân edilmişse kaldırılması da ilân olunur ve fiil ehliyetinin yeniden kazanılması bu ilâna bağlı değildir (TMK m. 473). Kayyımlıkta ise hem atamanın hem de sona ermenin ilânı, vesayet makamının gerekli görmesine veya atamanın daha önce ilân edilmiş olmasına bağlıdır. Madde yalnız kayyımlıktan söz eder; yasal danışmanlığın sona ermesi ise vesayetin kaldırılmasına ilişkin hükümlere bağlanmıştır (TMK m. 477).
Kayyımlığın kaldırılması ve kapsamı
- Kişi ortaya çıkarsa: Kayyımlık o kişi yönünden kaldırılır.
- Kapsam: Aynı kararla başkalarına atanan kayyımlık sürer.
- Davaya katılma: Kayyımlık kaldırılmadan esasa girilmesi usule aykırı bulunmuştur.
Yargıtay, ortaklığın giderilmesi davasında ulaşılamadığı için kendisine yönetim kayyımı atanan paydaşın, uzun yıllardır aynı adreste oturduğunu ileri sürerek kayyımlığın kaldırılmasını istediği bir dosyada, kayyım atama kararı başka kişiler için de verildiğinden kaldırmanın yalnız bu paydaş yönünden yapılması gerektiğini belirtmiş ve kararı düzelterek onamıştır (Yargıtay 8. HD, 2017/11547 E., 2018/376 K., 15.01.2018).
Kayyım atanan davalının sonradan yargılamaya katıldığı bir ortaklığın giderilmesi davasında ise Yargıtay, bu durum gözetilmeden ve onun hakkındaki kayyımlık kararı kaldırılmadan işin esası hakkında hüküm kurulmasını usule aykırı bulmuştur (Yargıtay 18. HD, 2007/2421 E., 2007/4196 K., 14.05.2007). Kaldırmayı mirasçılar istediğinde tapu maliki ile mirasbırakanın aynı kişi olduğunun duraksamasız belirlenmesi de aranmıştır (Yargıtay 18. HD, 2014/22010 E., 2015/2547 K., 23.02.2015).
Hakkınızda bir kayyım atandığını öğrendiyseniz, kayyımlığın kaldırılmasını isteyin ve kaldırma kararının sizin payınız veya işiniz yönünden açıkça verildiğini kontrol edin. Kayyım ataması ilân edilmişse, kaldırmadan sonra sona ermenin de ilân edilip edilmediğini vesayet makamından takip edin (TMK m. 478). Bir davada kayyımla temsil ediliyorsanız ve davaya kendiniz katıldıysanız, hakkınızdaki kayyımlık kararının kaldırılmasını isteyin.
Yargıtay kararları
Aşağıdaki kararlar, 478. madde bakımından kayyımlığın kaldırılmasının kapsamını ve kayyım atanan kişinin ortaya çıkmasının sonuçlarını gösteren kararlardan seçilmiştir. Kayyımlığın sona ermesinin ilânına ilişkin doğrudan bir karara rastlanmamıştır. İlgililerin kimlik bilgilerine yer verilmemiştir. Kararlar resmî karar arama sistemlerinden alınmıştır. Her kartta kararın vardığı ilke, olayın özeti, karardan birebir bir alıntı ve kararın uygulamadaki anlamı yer alır. Konuya göre süzmek için düğmeleri kullanabilirsiniz.
Kayyım atanan kişi ortaya çıkınca kayyımlık o kişi yönünden kaldırılır; aynı kararla başkalarına atanan kayyımlık kaldırılmış sayılmaz
Ortaklığın giderilmesi davasında ilanen tebligat yapılan bazı paydaşlar için 3561 sayılı Kanun uyarınca defterdar yönetim kayyımı olarak atanmıştı. Paydaşlardan biri, uzun yıllardır aynı adreste oturduğunu ve ulaşılabilir olduğunu ileri sürerek kayyımlığın kaldırılmasını istedi. Mahkeme, nüfus kayıtlarından paydaşın evlenmeyle soyadının değiştiğini tespit ederek kayyım atama kararının tamamını kaldırdı.
“O halde mahkemece hükmün 1. fıkrasında sadece ... Sulh Hukuk Mahkemesinin 2010/260 Esas ve 2010/635 Karar sayılı ilamında ... yönünden kayyımlığın kaldırılmasına karar verilmesi gerekirken, bu ayrım belirtilmeksizin ... 3. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2010/260 - 2010/635 sayılı dosyasında verilen kayyım atanma kararının tümü yönünden kaldırılması doğru görülmemiştir.”
Ne anlama geliyor? Karar, kayyımlığın kaldırılmasının kapsamına ilişkindir. Daire, kayyımlığı gerektiren sebebin ortaya çıkan paydaş yönünden ortadan kalktığını kabul etmiş; ancak kayyım atama kararı başka kişiler için de verildiğinden kaldırmanın yalnız bu paydaş yönünden yapılması gerektiğini belirterek hükmü düzelterek onamıştır. Kayyımlığın sona ermesi, atamanın ilân edilmiş olması veya vesayet makamının gerekli görmesi hâlinde ayrıca ilân olunur (TMK m. 478).
Kayyım atanan davalı yargılamaya katıldıysa, hakkındaki kayyımlık kararı kaldırılmadan davanın esası hakkında hüküm kurulamaz
Ortaklığın giderilmesi davasında bazı paydaşların yurt dışında bulunduğu ve dava dilekçesinin tebliğ edilemediği anlaşıldı. Mahkeme adres araştırması yapmadan gazete ilanıyla tebligat yoluna gitti ve davalıları davada temsil etmek üzere kayyım atadı. Paydaşlardan biri daha sonra keşfe katılmış ve avukatı aracılığıyla yargılamada yer almıştı; mahkeme davayı kabul etti.
“Bundan sonrada yasal koşulları bulunmamasına karşın tüm davalıları davada temsil etmek üzere kayyım atanması, bu bağlamda davalı ...'in sonradan yargılamaya katıldığı da gözetilmeden ve onun hakkındaki kayyımlık kararı kaldırılmadan bu yolla davaya bakılarak işin esası hakkında hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırıdır.”
Ne anlama geliyor? Karar, kayyım atanan kişinin kendisi ortaya çıktığında kayyımlığın durumunun ele alınması gerektiğini gösterir. Daire, yasal koşulları bulunmadan bütün davalılar için kayyım atanmasını ve yargılamaya kendisi katılan davalı hakkındaki kayyımlık kararı kaldırılmadan işin esasına girilmesini usule aykırı bulmuştur. Kararda ayrıca, yurt dışındaki davalıların adresleri araştırılmadan ilanen tebligat yoluna gidilmesi de usule aykırı görülmüştür (TMK m. 477).
Madde gerekçesi
Madde 478- Yürürlükteki Kanunun 422 nci maddesini karşılamaktadır. Madde anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmış, maddedeki “sulh hâkimi” yerine doğru olarak “vesayet makamı” deyimi kullanılmıştır.
Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), s. 155Tasarının 478. maddesi Adalet Komisyonunca aynen kabul edilmiştir (S. Sayısı 723, s. 476); Kanun metni Tasarı metniyle aynıdır.
743 sayılı eski Medeni Kanun'daki karşılığı
Eski Kanun'da maddenin karşılığı 422. maddeydi; madde "Kayyımın vesayeti" başlığı altında "İlan" kenar başlığını taşıyordu.
Kayyımın tayini ilan edilmiş bulunduğu veya sulh hakimi muvafık gördüğü takdirde bu baptaki vesayetin hitamı resmen ilan olunur.
743 sayılı Kanun, mevzuat.gov.tr| 743 sayılı Kanun m. 422 | 4721 sayılı Kanun m. 478 | |
|---|---|---|
| Birinci hâl | Kayyımın atanması ilân edilmişse | Atama ilân edilmişse |
| İkinci hâl | Sulh hâkimi uygun görürse | Vesayet makamı gerekli görürse |
| Sonuç | Kayyımlığın sona erdiği resmen ilân olunur | Kayyımlığın sona erdiği de ilân olunur |
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Gelişme | Dayanak |
|---|---|---|
| Tasarı aşaması | Adalet Komisyonu maddeyi aynen kabul etti | S. Sayısı 723, s. 476 |
| 01.01.2002 | Madde yürürlüğe girdi | 4721 s. K. |
Madde 2002'den bu yana değişmemiştir. Bu sayfa hazırlanırken norm denetimi karar bankasında 478. maddenin itiraz veya iptal konusu olduğu bir karara rastlanmamıştır.
İlgili maddeler
- TMK m. 431: Kayyım ve yasal danışman atamasının usulü ve ilânı.
- TMK m. 477: Kayyımlık ve yasal danışmanlığın sona ermesi.
- TMK m. 410: Kısıtlamanın ilânı.
- TMK m. 473: Kısıtlamanın kaldırılmasının ilânı.
- TMK m. 426: Temsil kayyımlığı.
- TMK m. 427: Yönetim kayyımlığı.
Kayyımlığın sona ermesi ve ilânı, kayyım atanmış bir yakınınız ya da aile hukukundan doğan diğer sorularınız için boşanma avukatı sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
TMK 478 ne diyor?
Atamanın ilân edilmiş olması veya vesayet makamının gerekli görmesi hâllerinde, kayyımlığın sona erdiğinin de ilân olunacağını düzenler.
Kayyımlığın sona erdiği her zaman ilân edilir mi?
Hayır; madde ilânı iki hâlde arar: atama ilân edilmişse veya vesayet makamı gerekli görürse (TMK m. 478).
Kayyım ataması ilân edilir mi?
Kayyım veya yasal danışman atanmasına ilişkin karar ancak vesayet makamının gerekli görmesi hâlinde ilân olunur (TMK m. 431/2).
Kısıtlamanın kaldırılmasının ilânından farkı nedir?
Kısıtlama ilân edilmişse kaldırılması da ilân olunur ve fiil ehliyetinin yeniden kazanılması ilâna bağlı değildir (TMK m. 473); kayyımlıkta ilân, atamanın ilân edilmiş olmasına veya vesayet makamının gerekli görmesine bağlıdır (TMK m. 478).
Yasal danışmanlığın sona ermesi ilân edilir mi?
Madde yalnız kayyımlıktan söz eder; yasal danışmanlığın sona ermesi vesayetin kaldırılmasına ilişkin hükümlere bağlanmıştır (TMK m. 477/3).
Kayyım atanan kişi ortaya çıkarsa ne olur?
Kayyımlık o kişi yönünden kaldırılır; aynı kararla başkalarına atanan kayyımlık kaldırılmış sayılmaz (Yargıtay 8. HD, 2017/11547 E., 2018/376 K., 15.01.2018).
Kayyım atanan davalı davaya kendisi katılırsa ne olur?
Hakkındaki kayyımlık kararı kaldırılmadan davanın esası hakkında hüküm kurulması usule aykırı bulunmuştur (Yargıtay 18. HD, 2007/2421 E., 2007/4196 K., 14.05.2007).
Yeni metin eski metinden farklı mı?
Gerekçeye göre eski maddedeki "sulh hâkimi" yerine doğru olarak "vesayet makamı" deyimi kullanılmıştır (S. Sayısı 723, s. 155).
Eski Kanun'da karşılığı var mıydı?
Evet; 743 sayılı Kanun'un 422. maddesi.
Madde yürürlüğe girdiğinden beri değişti mi?
Hayır; madde 01.01.2002'den beri aynı metinle yürürlüktedir.
Kaynaklar ve Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 397, 410, 426, 427, 429, 431, 473, 477, 478
- 3561 sayılı Mal Memurlarının Kayyım Tayin Edilmesine Dair Kanun m. 2
- 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi m. 422 (mülga)
- Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), m. 478 gerekçesi s. 155, Tasarı ve Komisyon metni s. 476
- Yargıtay 8. HD, 2017/11547 E., 2018/376 K., 15.01.2018
- Yargıtay 18. HD, 2014/22010 E., 2015/2547 K., 23.02.2015
- Yargıtay 18. HD, 2007/2421 E., 2007/4196 K., 14.05.2007