TMK 232'ye göre mal rejiminin tasfiyesinde malların sürüm değerleri esas alınır. Sürüm değeri, tasfiye anındaki yani karar tarihine en yakın tarihteki piyasa değeridir; yıllar önce yapılmış bir keşifte belirlenen değer esas alınarak hüküm kurulamaz (Yargıtay 8. HD, 2017/11081 E., 2019/3953 K., 10.04.2019).
- Sürüm değeri
- Malın serbest piyasada alım satıma konu olabileceği gerçek değer (TMK m. 232).
- Tasfiye tarihi
- Değerlendirmede esas alınan an; uygulamada karar tarihidir (Yargıtay 8. HD, 2016/14281 E., 2018/17838 K., 24.10.2018).
- Güncelleme
- Eskimiş değer tespitinin ek raporla yenilenmesi (Yargıtay 8. HD, 2015/3494 E., 2016/11035 K., 22.06.2016).
- Belirsiz alacak davası
- Miktarı başlangıçta tam belirlenemeyen alacak için açılan ve sonradan artırılabilen dava (Yargıtay 2. HD, 2024/6615 E., 2025/10316 K., 26.11.2025).
TMK 232 ne düzenler?
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Esas | Malların sürüm değerleri | TMK m. 232 |
| An | Karar tarihine en yakın tarih | Yargıtay 8. HD, 2019/3953 K. |
| Eskimiş rapor | Kullanılamaz, ek rapor alınır | Yargıtay 8. HD, 2016/11035 K. |
| Devredilen mal | Nitelik devir tarihine, değer tasfiye tarihine göre | Yargıtay 8. HD, 2019/2098 K. |
| İki değer | Edinim ve tasfiye tarihi değerleri birlikte | Yargıtay 2. HD, 2024/696 K. |
| Şirket payı | Sürüm değeri + kâr payı araştırması | Yargıtay 2. HD, 2022/6740 K. |
| Yapı | Sona erme tarihindeki durumu tespit edilir | Yargıtay 8. HD, 2018/17526 K. |
| Islah | Bozmadan sonra ıslah yapılamaz | Yargıtay 8. HD, 2017/17209 K. |
| Belirsiz alacak | Güncel değer üzerinden artırma imkânı | Yargıtay 2. HD, 2025/10316 K. |
TBMM gerekçesine göre madde, İsviçre Medenî Kanunu'nun 211. maddesini karşılamaktadır. Gerekçe, maddeye göre mal rejiminin tasfiyesinde değerlendirme yapılırken malın sürüm (rayiç) değerlerinin esas alınacağını; böylece bu konuda tasfiye sırasındaki sürüm değerlerinin esas alınacağının hükme bağlanması suretiyle kesin bir ölçü konulmak istendiğini belirtir. Tasarının 232. maddesinde Adalet Komisyonunca ifade düzgünlüğünü sağlamak amacıyla redaksiyon yapılmıştır (S. Sayısı 723, s. 313).
Bu maddenin pratikteki anlamı şudur: alacağınız, malın alındığı günkü fiyat üzerinden değil bugünkü piyasa değeri üzerinden hesaplanır. Bu nedenle uzun süren davalarda dosyadaki değer tespitinin eskimemesi hayati önemdedir; karar tarihinden yıllar önce yapılmış bir keşifteki rakam "güncel değer" sayılmaz ve bu şekilde kurulan hüküm bozulur. İkinci kritik nokta taleple bağlılıktır: dava açarken bilinmeyen değerler sonradan yükseleceği için istemi belirsiz alacak davası olarak kurmak ve değer raporu geldiğinde talebi artırmak gerekir. Bozma kararından sonra ıslah yapılamayacağından, bu adımın zamanında atılmaması hak kaybına yol açar. Şirket payı, kooperatif hakkı, yarım inşaat gibi mallarda değerin nasıl bulunacağı ayrı bir uzmanlık gerektirir; bilirkişinin bu konuda uzman olmasını talep edin.
Sürüm değeri nedir?
- Kural: Mal rejiminin tasfiyesinde malların sürüm değerleri esas alınır (TMK m. 232).
- Anlamı: Sürüm değeri, malın serbest piyasada gerçekten alınıp satılabileceği değerdir; vergi değeri, sigorta değeri veya alım bedeli değildir.
- Amaç: Gerekçeye göre bu düzenlemeyle değerlendirme konusunda kesin bir ölçü konulmak istenmiştir.
- Kapsam: Taşınmazlar, araçlar, ziynet, şirket payları, kooperatif hakları ve diğer malvarlığı değerleri için geçerlidir.
- Tamamlayıcı hükümler: Değerlendirme anı ayrıca düzenlenmiştir (TMK m. 235); tarımsal işletmelerde gelir değeri kuralları uygulanır (TMK m. 233).
- Sonuç: Artık değer ve katılma alacağı bu değerler üzerinden hesaplanır (TMK m. 231, TMK m. 236).
Değer hangi tarihe göre belirlenir?
- Tasfiye anı: Değerlendirmede tasfiye anındaki sürüm değeri esas alınır; uygulamada tasfiye tarihi karar tarihidir (Yargıtay 8. HD, 2016/14281 E., 2018/17838 K., 24.10.2018).
- Eskimiş tespit: Karar tarihinden yıllar önce yapılan keşifte belirlenen değer esas alınamaz (Yargıtay 8. HD, 2017/11081 E., 2019/3953 K., 10.04.2019).
- Güncelleme yöntemi: Yeniden keşif şart değildir; önceki bilirkişiden ek rapor alınarak değer güncellenebilir (Yargıtay 8. HD, 2015/3494 E., 2016/11035 K., 22.06.2016).
- Bozmadan sonra: Önceki karar bozulmakla değer güncelliğini yitireceğinden yeni karar tarihine en yakın tarihteki değer bulunur (Yargıtay 8. HD, 2017/10052 E., 2019/2098 K., 28.02.2019).
- İki değer birlikte: Katkı oranı için edinim tarihindeki, alacağın karşılığı için tasfiye tarihindeki değer saptanır (Yargıtay 2. HD, 2022/8319 E., 2024/696 K., 08.02.2024).
- Devredilen mallar: Malın niteliği, seviyesi ve yaşı devir tarihine göre; parasal değeri tasfiye tarihine göre belirlenir (Yargıtay 8. HD, 2017/10052 E., 2019/2098 K., 28.02.2019).
Özel mal türlerinde değer tespiti
- Şirket payı: Hisse değeri rejimin sona erdiği tarih itibarıyla belirlenir ve TÜFE gözetilerek karar tarihine güncellenir (Yargıtay 2. HD, 2022/3317 E., 2022/6740 K., 05.07.2022).
- Kâr payı: Aynı kararda, şirketin kâr edip etmediği, kâr payı ödenip ödenmediği ve bu paranın nereye gittiği ayrıca araştırılır; şirketin zarar etmesi tek başına ret sebebi değildir.
- Yapılar: Taşınmaz üzerindeki binanın rejimin sona erdiği tarihteki durumu, gerekirse hava fotoğraflarından yararlanılarak tespit edilir (Yargıtay 8. HD, 2016/10736 E., 2018/17526 K., 18.10.2018).
- Yapım tarihi: Binanın ne zaman yapıldığı, 01.01.2002 sonrasına düşen kısım bulunup bulunmadığı belediye kayıtları ve keşifle belirlenir (Yargıtay 8. HD, 2016/251 E., 2018/12338 K., 09.05.2018).
- Kooperatif hakkı: Ferdileşme yapılmamışsa bağımsız bölüm değeri değil, kooperatif üyeliğinden doğan hakkın değeri esas alınır (TMK m. 231).
- Bilirkişi: Değer tespiti, malın türüne göre uzman bilirkişi ya da bilirkişi kurulu eliyle yapılmalı ve rapor denetime elverişli olmalıdır.
Talep, ıslah ve usul
- Belirsiz alacak: Katılma alacağı davası belirsiz alacak davası niteliğinde olduğundan, değer güncellendiğinde talebin artırılmasına imkân tanınmalıdır (Yargıtay 2. HD, 2024/6615 E., 2025/10316 K., 26.11.2025).
- Islah sınırı: Bozma kararından sonra ıslah yapılamaz; bu kural İçtihadı Birleştirme Kararına dayanır (Yargıtay 8. HD, 2016/7330 E., 2017/17209 K., 20.12.2017).
- Kazanılmış hak: Belirsiz alacak davasında değerin güncellenmesi, karşı taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturmaz (Yargıtay 2. HD, 2024/6615 E., 2025/10316 K., 26.11.2025).
- Vekâlet ücreti: Bozma sonrası yeni kararda vekâlet ücreti, karar tarihinde yürürlükte olan tarifeye ve yeni kabul-ret oranına göre belirlenir (Yargıtay 2. HD, 2023/2610 E., 2024/3008 K., 30.04.2024).
- Harç: Talep artırıldığında harcın tamamlanması gerekir; eksik harç dava şartı sorunudur.
- Taleple bağlılık: Hükmedilecek tutar, güncellenmiş talebi aşamaz (TMK m. 231).
Dava dilekçenizde istemi mutlaka belirsiz alacak davası olarak kurun ve "değer tespitinden sonra talebimi artıracağım" ifadesini açıkça yazın; katılma alacağında değerler yargılama sırasında belirlendiği için bu, sonradan talebi yükseltmenin en güvenli yoludur. Keşif ve bilirkişi raporu geldiğinde talebi artırma dilekçenizi vakit kaybetmeden verin ve harcı tamamlayın; bozmadan sonra ıslah yapılamayacağı için bu adımı ertelemek doğrudan hak kaybıdır. Dosyadaki değer raporu bir yılı aşkın süre önce alınmışsa, karardan önce mutlaka ek rapor talep edin. Şirket payı varsa yalnız bilanço değil, ticari defterler, ortaklar kurulu kararları ve kâr dağıtım kayıtları da getirtilsin; talebinizde hem hisse değerini hem kâr payını ayrı ayrı belirtin. Arsa üzerinde bina varsa yapı ruhsatı, yapı kullanma izni ve mümkünse tarihli hava fotoğraflarını isteyin; binanın hangi tarihte yapıldığı doğrudan alacağınızın kapsamını belirler.
Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararları
Aşağıdaki kararlar resmî karar arama sistemlerinden alınmıştır. Her kartta kararın vardığı ilke, olayın özeti, karardan birebir bir alıntı ve kararın uygulamadaki anlamı yer alır. Konuya göre süzmek için düğmeleri kullanabilirsiniz.
Karar tarihinden yıllar önce yapılan keşifte belirlenen değer esas alınarak hüküm kurulamaz
Mahkeme, taşınmazın karar tarihine en yakın değerinin 115.000 TL olduğunu belirterek hüküm kurdu. Oysa bu değer 05.11.2012 tarihli keşifte belirlenmişti ve karar tarihi 31.01.2017 idi.
“Mahkemece taşınmazın karar tarihine en yakın değerinin 115.000 TL olduğu belirtilmişse de, mahkemece 05.11.2012 tarihinde yapılan keşif sonucu düzenlenen raporda taşınmazın keşif tarihi itibariyle değerinin 115.000 TL olduğu bildirilmiştir. Karar tarihi ise 31.01.2017'dir. Mahkemece karar tarihinden yaklaşık 4 yıl 2 ay önce yapılan keşif sonucu belirlenen değer esas alınarak yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış”
Ne anlama geliyor? Daire kararı bozmuştur. TMK m. 232 uyarınca esas alınacak sürüm değeri, tasfiye anındaki yani karar tarihine en yakın tarihteki değerdir. Dosyadaki keşif raporu eskimişse, o rapordaki rakam "karar tarihine en yakın değer" sayılamaz. Yargılama uzadığında değerin güncellenmesi zorunludur.
Dosyadaki değer tespiti güncelliğini yitirmişse aynı bilirkişiden ek rapor alınarak karar tarihine en yakın sürüm değeri belirlenir
Tasfiyeye konu taşınmazın değeri yargılamanın önceki aşamasında belirlenmişti. Karar verildiği tarih itibarıyla bu değer güncelliğini yitirmiş, ayrıca mal rejiminin tasfiyesinde borç olarak dikkate alınması gereken bir kalem bulunuyordu.
“diğer yandan yerel mahkeme kararının verildiği tarih itibariyle tasfiyeye konu taşınmazın belirlenmiş değeri güncelliğini yitirdiğinden önceki bilirkişiden ek rapor alınmak suretiyle karar tarihine en yakın tarihteki sürüm (rayiç) değerinin belirlenmesi, temyiz eden davalının usuli kazanılmış hakkı da gözetilerek davacının artık değere katılma alacağının belirlenmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış”
Ne anlama geliyor? Daire kararı bozmuştur. Değerin güncellenmesi için yeniden keşif yapılması şart değildir; önceki bilirkişiden ek rapor alınması yeterlidir. Kararda ayrıca temyiz eden tarafın usuli kazanılmış hakkının da gözetilmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Devredilen malda devir tarihindeki durum esas alınır, ancak sürüm değeri tasfiye yani karar tarihine göre belirlenir
Tasfiyeye konu taşınmazlar rejim sona ermeden devredilmişti. Mahkeme, eklenecek değer kabulünde isabet etmiş ancak değerlendirmeyi hangi tarihe göre yapacağı tartışma konusu olmuştu.
“Bu itibarla, Mahkemece, yukarıdaki ilke ve esaslar gözetilerek, tasfiyeye konu taşınmazların devir tarihindeki durumları esas alınarak tasfiye tarihindeki (önceki karar bozulmakla değer güncelliğini yitirdiğinden bozma sonrası yeni karar tarihindeki) sürüm (rayiç) değerleri belirlenerek bu değerler üzerinden talep miktarı da gözetilerek hüküm kurulması gerekirken, bu husus gözardı edilerek yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış”
Ne anlama geliyor? Daire kararı bozmuştur. Bu içtihat çizgisine göre malın niteliği, seviyesi ve yaşı devir tarihine göre saptanır; parasal değer ise tasfiye tarihine göre bulunur. Önceki karar bozulmakla değer güncelliğini yitireceğinden, bozma sonrası verilecek yeni karar tarihindeki sürüm değeri esas alınmalıdır.
Devredilen araçta devir tarihindeki değeri esas alarak hesap yapmak hatalıdır; nitelik devir tarihine, değer tasfiye tarihine göre belirlenir
Tasfiyeye konu araç rejim sona ermeden devredilmişti. Mahkeme, katılma alacağını aracın devir tarihindeki değeri üzerinden hesapladı.
“aracın devir tarihindeki nitelik ve özellikleri dikkate alınarak tasfiye tarihi itibariyle (bozma ile güncelliğini yitireceğinden verilecek karar tarihine en yakın tarih itibariyle) sürüm (rayiç ) değerinin belirlenmesi, buna göre anılan araç hakkında davacının katılma alacağının hesaplanması gerekirken aracın devir tarihindeki değeri esas alınarak hesaplama yapılması doğru olmamış”
Ne anlama geliyor? Daire kararı bozmuştur. Kararda, aracın devir tarihindeki nitelik ve özelliklerinin dikkate alınacağı, buna karşılık sürüm değerinin bozma sonrası verilecek karar tarihine en yakın tarih itibarıyla belirleneceği açıkça belirtilmiştir. Bu yaklaşım, enflasyonun değer kaybını alacaklı eş aleyhine sonuç doğurmaktan çıkarır.
Taşınmazın hem edinim tarihindeki hem tasfiye tarihindeki sürüm değerleri keşifle birlikte belirlenmelidir
Tasfiyeye konu taşınmazın alımında kıdem tazminatının kullanıldığı savunulmuştu. Hesap yapılabilmesi için hem edinim tarihindeki hem de güncel değerin saptanması gerekiyordu.
“keşif neticesinde taşınmazın edinim tarihindeki ve tasfiye tarihindeki (önceki karar bozulmakla değer güncelliğini yitirdiğinden bozma sonrası yeni karar tarihine en yakın tarihteki) sürüm (rayiç) değerleri belirlenmesi, akabinde dosyanın hesap bilirkişisine tevdi edilerek, davalı erkeğin kıdem tazminatı ile taşınmazın alındığı yönündeki savunması da hep birlikte değerlendirilerek artık değere katılma alacağının hesaplanması, talep miktarı ve usuli kazanılmış haklar da gözetilerek karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olmuş, bozmayı gerektirmiştir.”
Ne anlama geliyor? Daire kararı bozmuştur. Katılma alacağı ve denkleştirme hesabı iki değeri birlikte gerektirir: katkı oranının bulunabilmesi için edinim tarihindeki değer, alacağın parasal karşılığı için tasfiye tarihindeki sürüm değeri. Bozma sonrası değer güncelliğini yitireceğinden, yeni karar tarihine en yakın tarihteki değer esas alınır.
Şirket hissesinde sürüm değeri sona erme tarihinde belirlenip TÜFE ile tasfiye tarihine güncellenir; kâr payı ayrıca araştırılır
Tasfiyeye konu şirketlerin zarar ettiği gerekçesiyle dava reddedildi. Şirketin değeri yalnız özkaynak değerine göre belirlenmiş, kâr payı yönünden hiçbir araştırma yapılmamıştı.
“Bundan sonra, yukarıda açıklanan yöntem ve kriterlere göre dava konusu şirketin mal rejiminin sona erdiği tarih itibarıyla belirlenen piyasa sürüm (rayiç) değeri, TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi) göz önünde bulundurularak tasfiye (karar) tarihindeki değeri belirlenmelidir. Şirketin kar payı yönünden de, 4721 Sayılı TMK'nin yürürlüğe girdiği 01.01.2002 tarihinden mal rejiminin sona erdiği tarihe kadar, dava konusu şirketin kar edip etmediğinin, kar etmişse davalı eşe şirket kar payı (temettü=kazanç) ödenip ödenmediğinin, ödenmişse mevcut olup olmadığının ya da her hangi bir yatırıma dönüştürülüp dönüştürülmediğinin, kar payı ödemesi yapılmamışsa karın şirkete yatırım olarak kullanılıp kullanılmadığının araştırılıp belirlenmesidir. Kar payı ödemesi yapılmış veya karın şirkete yatırım olarak kullanılması durumunda, bu miktarların mal rejiminin sona erdiği tarih itibarıyla ulaştığı reel değer belirlenerek mal rejiminin tasfiyesinde göz önünde bulundurulmalıdır.”
Ne anlama geliyor? Daire kararı bozmuştur. Şirket payı bakımından iki ayrı kalem incelenir. Birincisi hisse değeri: piyasa sürüm değeri rejimin sona erdiği tarih itibarıyla belirlenir ve TÜFE gözetilerek karar tarihine güncellenir. İkincisi kâr payı: 01.01.2002'den rejimin sona ermesine kadar şirketin kâr edip etmediği, kâr payı ödenip ödenmediği, ödenmişse nereye gittiği ya da şirkete yatırım olarak kullanılıp kullanılmadığı araştırılır. Şirketin zarar etmesi tek başına ret sebebi değildir.
Taşınmaz üzerindeki binanın rejimin sona erdiği tarihteki durumu, gerekirse hava fotoğraflarından yararlanılarak tespit edilmelidir
Tasfiyeye konu taşınmaz üzerindeki binanın boşanma davasının açıldığı tarihte mevcut olup olmadığı ve hangi durumda bulunduğu belirsizdi. Dosyada yalnız inşaat mühendisi raporundaki fotoğraflar vardı.
“Mahkemece, söz konusu binanın boşanma dava tarihi itibariyle mevcut olup olmadığının, mevcut ise hangi durumda olduğunun araştırılması, bu hususta tarafların bildirdikleri tanıkların beyanlarının alınması, gerektiğinde hava fotoğraflarından da yararlanılmak suretiyle binanın 14.01.2008 tarihindeki durumu tespit edildikten sonra tasfiyede dikkate alınıp alınmayacağı hususunda bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi de doğru olmamış”
Ne anlama geliyor? Daire kararı bozmuştur. Sürüm değeri belirlenmeden önce malın rejimin sona erdiği tarihteki fiilî durumunun saptanması gerekir. Bunun için tanık beyanları ve gerektiğinde hava fotoğrafları gibi teknik kaynaklardan yararlanılabilir. Sonradan yapılan yapılar tasfiyeye girmez.
Taşınmaz üzerindeki binanın ne zaman yapıldığı araştırılmalı; 01.01.2002 sonrası yapılan kısım varsa alacak hesaplanmalıdır
Tasfiyeye konu taşınmaz üzerinde bina bulunduğu ileri sürülmüştü. Mahkeme, binanın yapım tarihini ve rejim dönemine düşen kısmını araştırmadan davayı reddetti.
“dava konusu taşınmaz üzerinde keşif yapılarak, taşınmaz üzerinde bina bulunup bulunmadığının, varsa ne zaman yapıldığının, binanın 01.01.2002 sonrası yapılan kısmının olup olmadığının tespit edilerek 01.01.2002 tarihinden sonra yapılan kısım var ise, tarafların iddia ve savunmaları kapsamında davacının artık değere katılma alacağının hesaplanması gerekirken eksik araştırma ve inceleme ile davanın reddine karar verilmesi doğru olmamış”
Ne anlama geliyor? Daire kararı bozmuştur. Değerlendirmede yalnız arsa değil üzerindeki yapı da dikkate alınır; ancak yapının hangi dönemde yapıldığı belirleyicidir. Belediyeden yapı ruhsatı ve benzeri belgeler getirtilmeli, keşifle binanın varlığı ve yapım zamanı saptanmalı, 01.01.2002 sonrasına düşen kısım varsa artık değere katılma alacağı hesaplanmalıdır.
Belirsiz alacak davasında davacıya ıslah için süre verilerek güncel sürüm değerleri üzerinden karar verilmelidir
Katılma alacağı davasında ilk karardan sonra dosya eksik inceleme nedeniyle geri gönderilmiş, yargılama yıllarca sürmüştü. Davacı ıslah için süre istemiş, mahkeme ise davalı lehine usuli kazanılmış hak bulunduğunu kabul ederek eski değerler üzerinden hüküm kurmuştu.
“O halde, İlk Derece Mahkemesince, davanın belirsiz alacak davası niteliğinde olduğu, davacının ıslah için süre talebinin olduğu ve davalı lehine usuli kazanılmış hak oluşmadığı hususları gözetilerek, davacıya ıslah için süre ve imkan verilerek tasfiye konusu malların güncel sürüm değerleri üzerinden katılma alacağınına hükmedilmesi gerekirken bu hususlar göz ardı edilerek yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olmuş, bozmayı gerektirmiştir.”
Ne anlama geliyor? Daire, oy çokluğuyla bozmuştur. Katılma alacağı davası belirsiz alacak davası niteliğinde olduğundan, değerler güncellendiğinde davacıya talebini artırma imkânı tanınmalıdır. Karara göre bu durumda davalı yararına usuli kazanılmış hak oluşmaz ve tasfiye konusu malların güncel sürüm değerleri üzerinden hüküm kurulur. Karşı oyda ise ilk kararın istinaf edilmemesi nedeniyle miktar yönünden kazanılmış hak doğduğu savunulmuştur.
Bozma kararından sonra ıslah yapılamaz; İçtihadı Birleştirme Kararı mahkemeleri bağlar
Mahkeme, bozma kararından sonra yapılan ıslahla artırılan miktarı da kapsayacak şekilde alacağa hükmetti. Oysa bu konuda İçtihadı Birleştirme Kararı bulunuyordu.
“Durum böyle iken, mahkemece bozma kararından sonra ıslah yapılamayacağına ilişkin az yukarıda açıklanan İçtihadı Birleştirme Kararı göz önüne alınmadan bozma sonrası yapılan ıslahla arttırılan miktarı da kapsar şekilde karar verilmesi doğru olmamış”
Ne anlama geliyor? Daire kararı bozmuştur. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 2015/1 E., 2016/1 K. sayılı kararı bozmadan sonra ıslah yapılamayacağını belirlemiştir ve bu kararlar kanun hükmünde olup mahkemeleri bağlar. Bu nedenle değerler güncellense bile bozma sonrasında talep artırılamaz; talebin baştan belirsiz alacak olarak kurulması önem taşır.
Bozma sonrası verilen yeni kararda vekâlet ücreti, karar tarihinde yürürlükte olan tarifeye ve yeni kabul-ret oranına göre belirlenir
Bozmadan sonra verilen kararda mahkeme, vekâlet ücretini yalnız bozma kapsamındaki kısımlar üzerinden ve eski kabul oranına göre hesapladı.
“davanın niteliği gereği hukuki sebebi aynı olan tek alacak davası olması nedeniyle bozma ile bir önceki karar ortadan kalktığından bozma sonrası verilecek yeni karar ile alacak miktarı ve kabul-ret oranı değişeceğinden karar tarihinden yürürlükte bulunan AAÜT göre vekâlet ücretinin belirlenmesi gerekirken, Mahkemece, son kararda bozma kapsamında olan kısımlar yönünden kabul edilen alacak miktarı ve kabul oranı gözetilerek vekâlet ücreti hesaplanması da hatalı olmuş ve bozmayı gerektirmiştir.”
Ne anlama geliyor? Daire kararı bozmuştur. Mal rejiminin tasfiyesinden doğan alacak davası tek bir alacak davasıdır; bozma ile önceki karar bütünüyle ortadan kalkar. Bu nedenle yeni kararda hem alacak miktarı hem kabul-ret oranı değişebileceğinden, vekâlet ücreti karar tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanmalıdır.
Madde gerekçesi
Madde 232- Madde İsviçre Medenî Kanununun 211 inci maddesini karşılamaktadır. Maddeye göre mal rejiminin tasfiyesinde değerlendirme yapılırken malın sürüm (rayiç) değerleri esas alınacaktır. Böylece bu konuda tasfiye sırasındaki sürüm değerlerin esas alınacağının hükme bağlanması suretiyle kesin bir ölçü konulmak istenmiştir.
Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), s. 92Gerekçenin "kesin bir ölçü konulmak istenmiştir" ifadesi, maddenin işlevini özetler: tasfiyede hangi değerin esas alınacağı tartışmaya bırakılmamış, sürüm değeri tek ölçüt olarak belirlenmiştir. Bu ölçüt, paranın değer kaybının alacaklı eş aleyhine sonuç doğurmasını engeller; katkının yapıldığı yılın parası değil, malın bugünkü piyasa değeri esas alınır. Tasarının 232. maddesinde Adalet Komisyonunca ifade düzgünlüğünü sağlamak amacıyla redaksiyon yapılmıştır (S. Sayısı 723, s. 313).
743 sayılı eski Medeni Kanun'daki karşılığı
Eski Kanun'da bu maddenin karşılığı yoktu. Kural mal rejimi mal ayrılığı olduğundan (743 s. K. m. 170) tasfiye ve değerlendirme kuralları bulunmuyor, uygulamada katkı payı alacağı hesaplanırken değerin hangi tarihe göre bulunacağı tartışmalıydı. 4721 sayılı Kanun, sürüm değeri ölçütünü açık bir hükme bağlayarak bu belirsizliği gidermiştir.
Karı koca, evlenme mukavelenamesi ile kanunda muayyen diğer usullerden birini kabul etmedikleri takdirde veya kabul edipte kanunda gösterilen sebeplerden birinin hüdusu halinde, aralarında mal ayrılığı cereyan eder.
743 sayılı Kanun, mevzuat.gov.tr| 743 sayılı Kanun dönemi | 4721 sayılı Kanun m. 232 | |
|---|---|---|
| Ölçüt | Kanunda yoktu | Sürüm (rayiç) değeri |
| An | Kanunda gösterilmemişti | Tasfiye anı |
| Sonuç | Belirsizlik | Kesin ölçü |
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Gelişme | Dayanak |
|---|---|---|
| 01.01.2002 | Madde yürürlüğe girdi | 4721 s. K. |
Madde yürürlüğe girdiği günden beri değiştirilmemiştir.
İlgili maddeler
- TMK m. 219: Edinilmiş mallar.
- TMK m. 227: Değer artış payı.
- TMK m. 229: Eklenecek değerler.
- TMK m. 230: Denkleştirme.
- TMK m. 231: Artık değer.
- TMK m. 233: Gelir değeri.
- TMK m. 234: Özel hâller.
- TMK m. 235: Değerlendirme anı.
- TMK m. 236: Katılma alacağı.
Tasfiyeye konu malların güncel değerinin doğru belirlenmesi, talebin belirsiz alacak olarak kurulması ve zamanında artırılması için dosyanızı değerlendirmek isterseniz boşanma avukatı İstanbul sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
TMK 232 ne diyor?
TMK m. 232'ye göre mal rejiminin tasfiyesinde malların sürüm değerleri esas alınır.
Sürüm değeri ne demektir?
Malın serbest piyasada gerçekten alınıp satılabileceği değerdir; vergi değeri veya alım bedeli değildir.
Değer hangi tarihe göre bulunur?
Tasfiye anına göre; Yargıtay uygulamasında bu tarih karar tarihidir (Yargıtay 8. HD, 2016/14281 E., 2018/17838 K., 24.10.2018).
Eski bir keşif raporundaki değer kullanılabilir mi?
Hayır. Karar tarihinden yıllar önce yapılan keşifteki değer esas alınamaz (Yargıtay 8. HD, 2017/11081 E., 2019/3953 K., 10.04.2019).
Değeri güncellemek için yeniden keşif şart mı?
Hayır. Önceki bilirkişiden ek rapor alınması yeterlidir (Yargıtay 8. HD, 2015/3494 E., 2016/11035 K., 22.06.2016).
Karar bozulursa değer yeniden mi belirlenir?
Evet. Bozma ile değer güncelliğini yitireceğinden yeni karar tarihine en yakın tarihteki değer bulunur (Yargıtay 8. HD, 2017/10052 E., 2019/2098 K., 28.02.2019).
Eşim malı satmışsa hangi değer esas alınır?
Malın niteliği devir tarihine, parasal değeri ise tasfiye tarihine göre belirlenir (Yargıtay 8. HD, 2017/10052 E., 2019/2098 K., 28.02.2019).
Neden hem edinim hem tasfiye tarihindeki değer isteniyor?
Katkı oranı edinim tarihindeki değere, alacağın parasal karşılığı ise tasfiye tarihindeki değere göre bulunur (Yargıtay 2. HD, 2022/8319 E., 2024/696 K., 08.02.2024).
Şirket hissesinin değeri nasıl bulunur?
Piyasa sürüm değeri rejimin sona erdiği tarihte belirlenir ve TÜFE gözetilerek karar tarihine güncellenir (Yargıtay 2. HD, 2022/3317 E., 2022/6740 K., 05.07.2022).
Şirket zarar ediyorsa alacağım olmaz mı?
Zarar tek başına ret sebebi değildir; kâr payı ödemeleri ve şirkete yapılan yatırımlar ayrıca araştırılır (Yargıtay 2. HD, 2022/3317 E., 2022/6740 K., 05.07.2022).
Arsa üzerindeki bina hesaba katılır mı?
Binanın rejimin sona erdiği tarihteki durumu tespit edilir; gerekirse hava fotoğraflarından yararlanılır (Yargıtay 8. HD, 2016/10736 E., 2018/17526 K., 18.10.2018).
Binanın ne zaman yapıldığı neden önemli?
01.01.2002 sonrasına düşen kısım varsa artık değere katılma alacağı doğar (Yargıtay 8. HD, 2016/251 E., 2018/12338 K., 09.05.2018).
Davayı nasıl açmalıyım?
Belirsiz alacak davası olarak; katılma alacağı davası bu niteliktedir (Yargıtay 2. HD, 2024/6615 E., 2025/10316 K., 26.11.2025).
Değer yükselirse talebimi artırabilir miyim?
Evet. Belirsiz alacak davasında ıslah için süre ve imkân tanınmalıdır (Yargıtay 2. HD, 2024/6615 E., 2025/10316 K., 26.11.2025).
Bozmadan sonra talebimi artırabilir miyim?
Hayır. Bozma kararından sonra ıslah yapılamaz (Yargıtay 8. HD, 2016/7330 E., 2017/17209 K., 20.12.2017).
Karşı taraf lehine kazanılmış hak oluşur mu?
Belirsiz alacak davasında değerin güncellenmesi karşı taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturmaz (Yargıtay 2. HD, 2024/6615 E., 2025/10316 K., 26.11.2025).
Bozmadan sonra vekâlet ücreti nasıl hesaplanır?
Karar tarihinde yürürlükte olan tarifeye ve yeni kabul-ret oranına göre (Yargıtay 2. HD, 2023/2610 E., 2024/3008 K., 30.04.2024).
Kooperatif konutunda hangi değer esas alınır?
Ferdileşme yapılmamışsa kooperatif üyeliğinden doğan hakkın değeri (TMK m. 231).
Tarımsal işletmelerde de sürüm değeri mi uygulanır?
Tarımsal işletmeler için gelir değeri kuralları ayrıca düzenlenmiştir (TMK m. 233).
Eski Kanun'da böyle bir ölçüt var mıydı?
Hayır. 743 sayılı Kanun'da kural mal rejimi mal ayrılığıydı (743 s. K. m. 170); değerlendirme ölçütü kanunda yer almıyordu.
Kaynaklar ve Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 219, 227, 229, 230, 231, 232, 233, 234, 235, 236
- 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi m. 170
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 107, 176
- Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), m. 232 gerekçesi s. 92, Komisyon redaksiyon notu s. 313
- Yargıtay 2. HD, 2024/6615 E., 2025/10316 K., 26.11.2025
- Yargıtay 2. HD, 2023/2610 E., 2024/3008 K., 30.04.2024
- Yargıtay 2. HD, 2022/8319 E., 2024/696 K., 08.02.2024
- Yargıtay 2. HD, 2022/3317 E., 2022/6740 K., 05.07.2022
- Yargıtay 8. HD, 2017/11081 E., 2019/3953 K., 10.04.2019
- Yargıtay 8. HD, 2017/10052 E., 2019/2098 K., 28.02.2019
- Yargıtay 8. HD, 2016/14281 E., 2018/17838 K., 24.10.2018
- Yargıtay 8. HD, 2016/10736 E., 2018/17526 K., 18.10.2018
- Yargıtay 8. HD, 2016/251 E., 2018/12338 K., 09.05.2018
- Yargıtay 8. HD, 2016/7330 E., 2017/17209 K., 20.12.2017
- Yargıtay 8. HD, 2015/3494 E., 2016/11035 K., 22.06.2016