TMK 207'ye göre mal ayrılığına geçiş isteminde yetkili mahkeme eşlerden herhangi birinin yerleşim yeri mahkemesidir; davacı eş dilerse kendi yerleşim yerinde, dilerse diğer eşin yerleşim yerinde dava açabilir. Görevli mahkeme aile mahkemesidir ve taraflar arasında derdest bir boşanma davası bulunması, istemin ayrı bir davayla ileri sürülmesine engel değildir (Yargıtay 8. HD, 2015/13424 E., 2017/4445 K., 28.03.2017).
- Yetki
- Aynı derecedeki mahkemeler arasında davanın hangi yer mahkemesinde görüleceğini gösteren kural (TMK m. 207).
- Yerleşim yeri
- Bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yer (TMK m. 19).
- Seçimlik yetki
- Davacının birden çok yetkili mahkemeden birini seçebilmesi (Yargıtay 3. HD, 2014/9576 E., 2014/15809 K., 03.12.2014).
- Yetki itirazı
- Kesin yetki bulunmayan hâllerde davalının, davanın yetkisiz mahkemede açıldığını cevap dilekçesinde ileri sürmesi (HMK m. 19/2).
TMK 207 ne düzenler?
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Yetkili mahkeme | Eşlerden herhangi birinin yerleşim yeri mahkemesi | TMK m. 207 |
| Seçim hakkı | Davacı kendi veya diğer eşin yerleşim yerinde dava açabilir | Yargıtay 3. HD, 2014/15809 K. |
| Yerleşim yeri | Sürekli kalma niyetiyle fiilen oturulan yer | TMK m. 19 |
| Adres kaydı | Tek başına belirleyici değildir | Yargıtay 3. HD, 2012/25111 K. |
| Yetkinin niteliği | Kesin yetki değildir; süresinde itiraz gerekir | HMK m. 19, 116, 117 |
| Görevli mahkeme | Aile mahkemesi | 4787 s. K. m. 4 |
| Boşanma davası | Derdest boşanma davası ayrı dava açmaya engel değildir | Yargıtay 8. HD, 2017/4445 K. |
| Alacaklının istemi | Borçlunun yerleşim yeri mahkemesi | TMK m. 210 |
| Tasfiye davası | Mal ayrılığına karar veren davada yetkili olan mahkeme | TMK m. 214 |
TBMM gerekçesine göre madde, mal ayrılığına dönüşüm isteminde yetkili mahkemenin istemde bulunan eşin yerleşim yeri mahkemesi olduğunu belirtmekte ve İsviçre Medenî Kanunu'nun 186. maddesi ile 1984 tarihli Öntasarı'nın 167. maddesine paralel bir düzenleme getirmektedir. Tasarının metni "Yetkili mahkeme, istemde bulunan eşin yerleşim yeri mahkemesidir" şeklindeydi; Adalet Komisyonu maddeyi, 201. maddenin birinci fıkrasındaki düzenlemeye paralel olarak ve ifade düzgünlüğünü sağlamak amacıyla yeniden düzenlemiş, böylece yetki "eşlerden herhangi birinin yerleşim yeri mahkemesi" olarak genişletilmiştir (S. Sayısı 723, s. 312, 411).
Mal ayrılığına geçiş davasını kendi yerleşim yerinizde açabilirsiniz; eşinizin yerleşim yerinde açmak zorunda değilsiniz. Yerleşim yeri, nüfus kayıtlarındaki adres değil, sürekli kalma niyetiyle fiilen oturduğunuz yerdir; ayrı yaşamaya başlayıp başka bir ile yerleştiyseniz orası da yerleşim yeriniz sayılabilir. Bu yetki kesin yetki değildir: diğer taraf cevap dilekçesinde süresinde itiraz etmezse dava açtığınız mahkeme yetkili hâle gelir. Yetkisizlik kararı verilirse kararın kesinleşmesinden itibaren iki hafta içinde dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesini istemeniz gerekir; aksi hâlde dava açılmamış sayılır (HMK m. 20).
Davayı hangi yerde açabilirsiniz?
- Kural: Mal ayrılığına geçiş isteminde yetkili mahkeme eşlerden herhangi birinin yerleşim yeri mahkemesidir (TMK m. 207). Buna göre davacı eş kendi yerleşim yerinde de, diğer eşin yerleşim yerinde de dava açabilir.
- Seçim hakkı: Aynı ifadeyi taşıyan TMK m. 201/1 bakımından davacının kendi yerleşim yeri ile diğer eşin yerleşim yeri arasında seçimlik hakka sahip olduğu kabul edilmiştir (Yargıtay 3. HD, 2014/9576 E., 2014/15809 K., 03.12.2014). Adalet Komisyonu 207. maddeyi bilinçli olarak bu hükme paralel hâle getirdiğinden aynı sonuç burada da geçerlidir.
- Genel yetki kuralı: Davalının yerleşim yeri mahkemesi zaten genel yetkili mahkemedir (HMK m. 6). TMK m. 207'nin kattığı şey, istemde bulunan eşin kendi yerleşim yerinde de dava açabilmesidir.
- Her iki eş de istemde bulunursa: Kanun, TMK m. 201'deki gibi ayrı bir öncelik kuralı getirmemiştir; bu durumda derdestlik ve davaların birleştirilmesine ilişkin usul hükümleri uygulanır (HMK m. 114/1-ı, m. 166).
- Yasal temsilcinin istemi: Eşlerden biri sürekli olarak ayırt etme gücünden yoksunsa yasal temsilcisi de mal ayrılığına karar verilmesini isteyebilir (TMK m. 206/son). Bu hâlde de yetki eşlerin yerleşim yerine göre belirlenir; temsilcinin yerleşim yeri ölçüt değildir.
Yerleşim yeri nasıl belirlenir?
- Tanım: Yerleşim yeri, bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir ve bir kimsenin aynı zamanda birden çok yerleşim yeri olamaz (TMK m. 19).
- Değişiklik: Bir yerleşim yerinin değiştirilmesi yenisinin edinilmesine bağlıdır; önceki yerleşim yeri belli olmayan veya yurt dışındaki yerleşim yerini bırakan kişinin hâlen oturduğu yer, yerleşim yeri sayılır (TMK m. 20).
- Adres kaydı karine oluşturur: Nüfus ve adres kayıt sistemindeki kayıt önemli bir göstergedir; ancak salt bu kayda dayanılarak yetkisizlik kararı verilmesi bozma sebebi sayılmıştır (Yargıtay 3. HD, 2012/21538 E., 2012/25111 K., 05.12.2012). Fiilen nerede oturulduğu araştırılmalıdır.
- Ayrı yaşayan eş: Ayrılık döneminde ailesinin yanına yerleşen eşin, yerleştiği yer mahkemesinde dava açabileceği kabul edilmiştir (Yargıtay 3. HD, 2012/21538 E., 2012/25111 K., 05.12.2012). Geçici bir misafirlik değil, sürekli kalma niyeti aranır.
- Delil: Kira sözleşmesi, abonelik ve fatura kayıtları, iş yeri ve okul kayıtları, muhtarlıktan alınan belgeler ve tanık beyanları fiilî yerleşimi göstermek için kullanılır.
- Eşlerin ortak konutu: Eşler oturacakları konutu birlikte seçerler (TMK m. 186); artık eşlerden birinin yerleşim yerinin diğerine bağlı olduğu bir kural yoktur.
Yetki kesin midir?
- Kesin yetki yoktur: TMK m. 207 kesin yetki öngörmemiştir. Bu nedenle yetki itirazı, kesin yetki bulunmayan hâllerin usulüne tabidir.
- İtirazın zamanı ve biçimi: Yetki itirazı ilk itirazlar arasındadır ve cevap dilekçesinde ileri sürülür; itirazda yetkili mahkemenin hangisi olduğu da gösterilmelidir (HMK m. 19/2, m. 116, m. 117).
- Süresinde itiraz edilmezse: Dava açılan mahkeme yetkili hâle gelir (HMK m. 19/4); mahkeme yetkisizliğini kendiliğinden gözetemez.
- İtirazın incelenmesi: Yetki itirazı, işin esasına girilmeden önce ön sorun olarak ve tarafların gösterdiği deliller toplanarak incelenmelidir (Yargıtay 2. HD, 2006/10548 E., 2007/184 K., 22.01.2007).
- Yetkisizlik kararı verilirse: Karar kesinleştikten sonra iki hafta içinde dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesi istenmelidir; bu süre kaçırılırsa dava açılmamış sayılır (HMK m. 20).
- Yabancılık unsuru: Türk vatandaşlarının kişi hâllerine ilişkin davaları yabancı ülke mahkemesinde açılmadığı veya açılamadığı takdirde Türkiye'de yer itibarıyla yetkili mahkemede, bulunmaması hâlinde ilgilinin bulunduğu yer, Türkiye'de bulunmuyorsa Türkiye'deki son yerleşim yeri mahkemesinde, o da yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden birinde görülür (5718 s. K. m. 41).
Görevli mahkeme ve boşanma davasıyla ilişkisi
- Görev: Mal rejimlerine ilişkin dava ve işler Türk Medeni Kanunu'nun İkinci Kitabı'ndan doğduğundan aile mahkemesinde görülür (4787 s. K. m. 4). Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde davaya, aile mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesi bakar.
- Derdest boşanma davası engel değildir: Taraflar arasında görülmekte olan bir boşanma davası bulunması, mal ayrılığına geçiş isteminin ayrı bir davayla ileri sürülmesini engellemez (Yargıtay 8. HD, 2015/13424 E., 2017/4445 K., 28.03.2017).
- Boşanma dilekçesinde istem: İstem boşanma dilekçesinde de ileri sürülebilir; bu hâlde ayrıca harç yatırılması ve istem hakkında olumlu ya da olumsuz bir hüküm kurulması gerekir (Yargıtay 2. HD, 2013/22263 E., 2014/5701 K., 13.03.2014).
- Harç: Mal ayrılığına dönüşme istemi bağımsız bir dava olup ayrıca karar ve ilam harcına tabidir; harç eksikse tamamlanması için süre verilmelidir (Yargıtay 2. HD, 2008/1395 E., 2009/3849 K., 05.03.2009).
İlgili istemlerde yetki
- Alacaklının istemi: Mal ortaklığını kabul etmiş eşlerden birine karşı takip yapan ve haczin uygulanmasında zarara uğrayan alacaklının istemi her iki eşe yöneltilir ve yetkili mahkeme borçlunun yerleşim yeri mahkemesidir (TMK m. 210).
- İflas: Mal ortaklığını kabul etmiş eşlerden birinin iflasına karar verilmesi hâlinde ortaklık kendiliğinden mal ayrılığına dönüşür (TMK m. 209); bu sonuç için ayrıca dava açılmadığından yetki sorunu doğmaz.
- Tasfiye davası: Hâkim tarafından mal ayrılığına karar verilmesi durumunda, önceki rejimin tasfiyesine ilişkin davada bu davada yetkili olan mahkeme yetkilidir (TMK m. 214). Böylece geçiş kararını veren mahkeme tasfiye için de yetkili olur.
- Eski rejime dönme: Mal ayrılığına geçişi gerektiren sebep ortadan kalkarsa hâkim, eşlerden birinin istemi üzerine eski mal rejimine dönülmesine karar verebilir (TMK m. 208); alacaklının tatmini hâlinde ortaklığın yeniden kurulması istenebilir (TMK m. 211). Kanun bu istemler için ayrı bir yetki kuralı öngörmediğinden geçiş istemiyle aynı ölçüt ve genel yetki kuralı gündeme gelir.
- Evlilik birliğinin korunması: Tedbir nafakası gibi önlemler için yetkili mahkeme de eşlerden herhangi birinin yerleşim yeri mahkemesidir (TMK m. 201); önlemlerin değiştirilmesinde ise kural olarak önlem kararını veren mahkeme yetkilidir.
Dava dilekçenizi hazırlarken önce yerleşim yerinizi belgeleyin: kira sözleşmesi, elektrik, su veya doğal gaz aboneliği, adres değişikliği bildirimi, çocuğunuzun okul kaydı ve iş yeri kaydı bu konuda en çok kullanılan belgelerdir. Dilekçenizde yetkinin dayanağını açıkça yazın ve mal ayrılığına geçiş istemini ayrı bir talep olarak gösterip harcını yatırın. Karşı taraf yetki itirazında bulunursa itirazın ön sorun olarak incelenmesini ve delillerinizin toplanmasını isteyin. Yetkisizlik kararı verilirse kararın kesinleşmesinden itibaren iki haftalık süreyi kaçırmayın. Aynı dönemde boşanma davanız varsa mal ayrılığına geçiş isteminizi ayrı bir davayla veya boşanma dilekçenizde ayrı bir talep olarak ileri sürebileceğinizi unutmayın.
Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararları
Aşağıdaki kararlar resmî karar arama sistemlerinden alınmıştır. Her kartta kararın vardığı ilke, olayın özeti, karardan birebir bir alıntı ve kararın uygulamadaki anlamı yer alır. Konuya göre süzmek için düğmeleri kullanabilirsiniz.
Mal ayrılığına geçiş istemi aile mahkemesinde görülür; derdest boşanma davasının bulunması istemin ayrı bir davayla ileri sürülmesine engel değildir
Evliliği süren eşlerden biri, birlikte ortak oldukları iş yerindeki ortaklık menfaatinin diğer eşin eylemleriyle tehlikeye düşürüldüğünü ileri sürerek eşler arasındaki mal rejiminin mal ayrılığı rejimine dönüştürülmesini istedi. Mahkeme, taraflar arasında derdest bir boşanma davası bulunduğunu ve mal rejiminin sona ermesine ilişkin taleplerin her zaman esas davanın görüldüğü mahkemeden istenebileceğini belirterek davayı usulden reddetti.
“Söz konusu talep yönünden görevli mahkeme Aile mahkemeleri olup, taraflar arasında devam eden bir boşanma davası var ise bu talebin sadece boşanma davasının açıldığı Mahkemeden istenebileceğine ilişkin bir yasal düzenleme bulunmamaktadır.”
Ne anlama geliyor? Daire kararı oybirliğiyle bozmuştur. Karara göre istem hakkında görevli mahkeme aile mahkemesidir ve talebin yalnızca boşanma davasının açıldığı mahkemeden istenebileceğine ilişkin bir kural yoktur; mahkeme davaya kaldığı yerden devam edip derdest boşanma davasını da gözeterek karar vermelidir. Bu sonuç, TMK m. 207'deki yetki kuralının davacıya tanıdığı seçim hakkını daraltacak bir uygulamaya izin verilmediğini göstermektedir.
Aynı ifadeyi taşıyan TMK m. 201/1'de davacı, kendi yerleşim yeri ile diğer eşin yerleşim yeri arasında seçim hakkına sahiptir
Ayrı yaşamada haklı olduğunu ileri süren eş, geliri ve sosyal güvencesi bulunmadığından ailesinin yanına yerleştiği yerde tedbir nafakası davası açtı. Davalı süresinde yetki itirazında bulundu. Mahkeme, yetkili mahkemenin davalının yerleşim yeri mahkemesi olduğu gerekçesiyle davayı yetki yönünden reddetti.
“Bu durumda davacı TMK.nun 201/1.maddesi hükmüne göre kendi yerleşim yeri mahkemesinde veya HUMK.nun 9.maddesi hükmü gereğince davalının yerleşim yeri mahkemesinde dava açma konusunda seçimlik hakka sahiptir.”
Ne anlama geliyor? Daire kararı oybirliğiyle bozmuştur. Kararda anılan ve karar tarihinde yürürlükte olan usul hükmünün yerini bugün HMK m. 6 almıştır. TMK m. 207, Adalet Komisyonunda m. 201/1 ile aynı ifadeyle yeniden düzenlendiğinden bu yorum mal ayrılığına geçiş davası bakımından da yol göstericidir: davacı eş dilerse kendi yerleşim yeri, dilerse diğer eşin yerleşim yeri mahkemesinde dava açabilir.
Yerleşim yeri, sürekli kalma niyetiyle fiilen oturulan yerdir; salt adres kaydına dayanılarak yetkisizlik kararı verilemez
Geliri ve güvencesi olmayan eş, ailesinin yanına yerleştiği ilde tedbir nafakası davası açtı. Davalı, davacının nüfusta kayıtlı adresinin eski ortak konut olduğunu belirterek yetki itirazında bulundu. Mahkeme, adres veri tabanındaki kayda dayanarak tarafların birlikte yaşadıkları yer mahkemesinin yetkili olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verdi.
“O halde mahkemece; davacının yerleşim yerinde açtığı bu davanın esasına girilerek sonucu dairesinde hüküm verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile yetkisizlik kararı verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.”
Ne anlama geliyor? Daire kararı oybirliğiyle bozmuştur. Karara göre yerleşim yeri, TMK m. 19/1 uyarınca kişinin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir; ayrı yaşamaya başlayan eşin sığındığı baba evine yerleşmesi hâlinde bu yer mahkemesinde de dava açılabilir. Adres kayıt sistemindeki kayıt tek başına yetkiyi belirlemez, fiilî durum araştırılmalıdır.
Yetki itirazı, esasa girilmeden önce ön sorun olarak ve taraf delilleri toplanarak incelenmelidir
Aile konutu şerhinin kaldırılması istemiyle açılan davada davalı süresinde yetki itirazında bulundu. Mahkeme, yetki itirazı hakkında tarafların gösterdiği deliller toplanmadan karar verdi.
“Evlilik birliğinin korunmasına yönelik önlemler konusunda yetkili mahkeme eşlerden herhangi birinin yerleşim yeri mahkemesidir.”
Ne anlama geliyor? Daire kararı oybirliğiyle bozmuştur. Karara göre yetki itirazı, işin esasına girilmeden önce ön sorun olarak incelenmeli, tarafların gösterdiği deliller toplanıp değerlendirilmelidir. Kararda anılan ve o tarihte yürürlükte olan usul hükümlerinin yerini bugün HMK m. 19 ile m. 116 ve 117 almıştır; kesin yetki bulunmayan hâllerde yetki itirazı ilk itiraz olarak cevap dilekçesinde ileri sürülür ve yetkili mahkeme gösterilir.
Madde gerekçesi
Madde 207- Mal ayrılığına dönüşüm isteminde yetkili mahkemenin istemde bulunan eşin yerleşim yeri mahkemesi olduğu belirtilmiştir. Madde İsviçre Medenî Kanununun 186 ncı maddesi ve 1984 tarihli Öntasarının 167 nci maddesine paralel bir düzenleme getirmiştir.
Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), s. 84Gerekçe, Tasarı'nın "Yetkili mahkeme, istemde bulunan eşin yerleşim yeri mahkemesidir" biçimindeki metnini açıklamaktadır. Adalet Komisyonu bu metni değiştirmiş ve raporunda değişikliği şöyle gerekçelendirmiştir: "Tasarının 207 nci maddesi, 201 inci maddesinin birinci fıkrasındaki düzenlemeye paralel olarak ve ifade düzgünlüğünü sağlamak amacıyla yeniden düzenlenmiştir" (S. Sayısı 723, s. 312). Komisyonun kabul ettiği ve kanunlaşan metin "Yetkili mahkeme eşlerden herhangi birinin yerleşim yeri mahkemesidir" şeklindedir (S. Sayısı 723, s. 411).
| Tasarı metni | Kanunlaşan metin | |
|---|---|---|
| Yetkili mahkeme | İstemde bulunan eşin yerleşim yeri mahkemesi | Eşlerden herhangi birinin yerleşim yeri mahkemesi |
| Sonuç | Yalnız davacının yerleşim yeri | Davacının seçim hakkı |
| Dayanak | İsviçre MK m. 186, 1984 Öntasarısı m. 167 | TMK m. 201/1 ile paralellik |
Bu değişiklik, maddenin bugünkü uygulamasında belirleyicidir: yetki yalnız istemde bulunan eşin yerleşim yerine bağlanmamış, eşlerden herhangi birinin yerleşim yeri mahkemesi yetkili kılınmıştır.
743 sayılı eski Medeni Kanun'daki karşılığı
Eski Kanun'da mal ayrılığına hükmedilmesi davaları için özel bir yetki kuralı yoktu; yetki, genel usul hükümlerine ve kanunî ikametgâh kuralına göre belirleniyordu. Eski Kanun kadının ikametgâhını kocanınkine bağladığından, eşlerin ayrı yerlerde oturması hâlinde yetkili mahkemenin belirlenmesi bugünkünden farklı bir mantığa dayanıyordu.
Kocanın ikametgahı karının ve ana ve babanın ikametgahı velayetleri altındaki çocuğun ve mahkemenin bulunduğu yer vesayet altındaki kimsenin ikametgahı addolunur. İkametgahı belli olmayan kimsenin karısı, veya kocasından ayrı yaşamağa mezun olan kadın kendisine ayrı bir ikametgah ittihaz edebilir.
743 sayılı Kanun, mevzuat.gov.tr| 743 sayılı Kanun | 4721 sayılı Kanun m. 207 | |
|---|---|---|
| Özel yetki kuralı | Yoktu | Vardır |
| Yerleşim yeri | Kadının ikametgâhı kocanınkine bağlıydı | Her eşin kendi yerleşim yeri esastır |
| Seçim hakkı | Genel kurallara göre davalının ikametgâhı | Eşlerden herhangi birinin yerleşim yeri |
| Ayrı yaşayan eş | İzinle ayrı ikametgâh edinebiliyordu | Ayrı yerleşim yeri için izin gerekmez |
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Gelişme | Dayanak |
|---|---|---|
| 01.01.2002 | Madde yürürlüğe girdi | 4721 s. K. |
Madde yürürlüğe girdiği günden beri değiştirilmemiştir.
İlgili maddeler
- TMK m. 19: Yerleşim yeri.
- TMK m. 201: Evlilik birliğinin korunmasında yetki.
- TMK m. 206: Haklı sebeple mal ayrılığına geçiş.
- TMK m. 208: Mal ayrılığına geçişten dönme.
- TMK m. 209: İflâsta mal ayrılığına dönüşme.
- TMK m. 210: Hacizde alacaklının istemi.
- TMK m. 211: Eski rejime dönme.
- TMK m. 212: Önceki rejimin tasfiyesi.
- TMK m. 214: Tasfiye davalarında yetki.
Mal ayrılığına geçiş davasının hangi mahkemede açılacağı, yetki itirazı ve mal rejiminin tasfiyesi konusunda dosyanızı değerlendirmek isterseniz İstanbul boşanma avukatı sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
TMK 207 ne diyor?
TMK m. 207'ye göre mal ayrılığına geçiş isteminde yetkili mahkeme eşlerden herhangi birinin yerleşim yeri mahkemesidir. Madde tek cümleden oluşur ve yalnız yetkiyi düzenler; geçişin koşulları TMK m. 206'da yer alır.
Davayı kendi yaşadığım yerde açabilir miyim?
Evet. Yetki eşlerden herhangi birinin yerleşim yerine bağlandığından kendi yerleşim yerinizde dava açabilirsiniz. Aynı ifadeyi taşıyan TMK m. 201/1 bakımından davacının seçimlik hakka sahip olduğu kabul edilmiştir (Yargıtay 3. HD, 2014/9576 E., 2014/15809 K., 03.12.2014).
Eşimin yaşadığı yerde de açabilir miyim?
Evet. Diğer eşin yerleşim yeri mahkemesi hem TMK m. 207 hem de genel yetki kuralı uyarınca yetkilidir (HMK m. 6).
Yerleşim yeri neye göre belirlenir?
Yerleşim yeri, sürekli kalma niyetiyle oturulan yerdir ve bir kişinin aynı anda birden çok yerleşim yeri olamaz (TMK m. 19). Belirleyici olan fiilî durumdur.
Nüfustaki adresim başka yerde görünüyorsa ne olur?
Adres kaydı önemli bir gösterge olmakla birlikte tek başına belirleyici değildir; salt bu kayda dayanılarak yetkisizlik kararı verilmesi bozma sebebi sayılmıştır (Yargıtay 3. HD, 2012/21538 E., 2012/25111 K., 05.12.2012).
Ayrı yaşamaya başlayıp başka bir ile taşındım, orada açabilir miyim?
Ayrılık döneminde ailesinin yanına yerleşen eşin, yerleştiği yer mahkemesinde dava açabileceği kabul edilmiştir (Yargıtay 3. HD, 2012/21538 E., 2012/25111 K., 05.12.2012). Geçici bir kalış değil, sürekli kalma niyeti aranır.
Bu yetki kesin yetki midir?
Hayır. Madde kesin yetki öngörmemiştir; bu nedenle mahkeme yetkisizliğini kendiliğinden gözetemez, yetki itirazı yapılması gerekir (HMK m. 19).
Yetki itirazı ne zaman ve nasıl yapılır?
Yetki itirazı ilk itirazlardandır ve cevap dilekçesinde ileri sürülür; itirazda yetkili mahkemenin hangisi olduğu da gösterilmelidir (HMK m. 19/2, m. 116, m. 117). Süresinde itiraz edilmezse dava açılan mahkeme yetkili hâle gelir.
Yetki itirazı nasıl incelenir?
İtiraz, işin esasına girilmeden önce ön sorun olarak ve tarafların gösterdiği deliller toplanarak incelenmelidir (Yargıtay 2. HD, 2006/10548 E., 2007/184 K., 22.01.2007).
Yetkisizlik kararı verilirse ne yapmalıyım?
Kararın kesinleşmesinden itibaren iki hafta içinde dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesini istemelisiniz; bu süre kaçırılırsa dava açılmamış sayılır (HMK m. 20).
Hangi mahkeme görevlidir?
Aile mahkemesi görevlidir (4787 s. K. m. 4); aile mahkemesi bulunmayan yerlerde davaya aile mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesi bakar.
Boşanma davam sürerken ayrı bir dava açabilir miyim?
Evet. Derdest bir boşanma davası bulunması, istemin ayrı bir davayla ileri sürülmesini engellemez (Yargıtay 8. HD, 2015/13424 E., 2017/4445 K., 28.03.2017). İstem boşanma dilekçesinde de ileri sürülebilir; her hâlde ayrıca harca tabidir (Yargıtay 2. HD, 2008/1395 E., 2009/3849 K., 05.03.2009).
Alacaklı dava açarsa hangi mahkeme yetkilidir?
Mal ortaklığını kabul etmiş eşlerden birine karşı takip yapan ve haczin uygulanmasında zarara uğrayan alacaklının istemi bakımından yetkili mahkeme borçlunun yerleşim yeri mahkemesidir (TMK m. 210).
Tasfiye davasını nerede açarım?
Hâkim tarafından mal ayrılığına karar verilmesi durumunda, önceki rejimin tasfiyesine ilişkin davada bu davada yetkili olan mahkeme yetkilidir (TMK m. 214).
Yurt dışında yaşıyorsak durum ne olur?
Türk vatandaşlarının kişi hâllerine ilişkin davaları yabancı ülke mahkemesinde açılmadığı veya açılamadığı takdirde Türkiye'de yer itibarıyla yetkili mahkemede, bulunmaması hâlinde ilgilinin bulunduğu yer, Türkiye'de bulunmuyorsa Türkiye'deki son yerleşim yeri mahkemesinde, o da yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden birinde görülür (5718 s. K. m. 41).
Eski Kanun'da durum neydi?
Eski Kanun'da mal ayrılığına hükmedilmesi davaları için özel bir yetki kuralı yoktu ve kadının ikametgâhı kocanınkine bağlıydı (743 s. K. m. 21). Yeni düzenleme her iki eş için kendi yerleşim yerini esas almıştır.
Kaynaklar ve Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 19, 20, 186, 201, 206, 207, 208, 209, 210, 211, 212, 214
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 6, 19, 20, 114, 116, 117, 166
- 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m. 41
- 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun m. 4
- 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi m. 21
- Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), m. 207 gerekçesi s. 84, Komisyon raporu s. 312, Komisyon metni s. 411
- Yargıtay 2. HD, 2013/22263 E., 2014/5701 K., 13.03.2014
- Yargıtay 2. HD, 2008/1395 E., 2009/3849 K., 05.03.2009
- Yargıtay 2. HD, 2006/10548 E., 2007/184 K., 22.01.2007
- Yargıtay 3. HD, 2014/9576 E., 2014/15809 K., 03.12.2014
- Yargıtay 3. HD, 2012/21538 E., 2012/25111 K., 05.12.2012
- Yargıtay 8. HD, 2015/13424 E., 2017/4445 K., 28.03.2017