TMK 190'a göre eşlerden biri birliği temsil yetkisini aşar veya bu yetkiyi kullanmada yetersiz kalırsa hâkim, diğer eşin istemi üzerine temsil yetkisini kaldırabilir veya sınırlayabilir; bunun iyiniyetli üçüncü kişilere karşı sonuç doğurması hâkim kararıyla ilanına bağlıdır. Yargıtay'a göre eşin harcamalarının kontrol altına alınması istemi vesayet gerektiren kısıtlama davası değildir ve aile mahkemesinde görülür (Yargıtay 17. HD, 2014/9196 E., 2014/11991 K., 18.09.2014).
- Temsil yetkisinin aşılması
- Eşin, ailenin sürekli ihtiyaçları dışında ve TMK m. 188/2'deki koşullar bulunmadan birlik adına işlem yapması ya da olağan ihtiyaç düzeyini aşan harcamalarda bulunması.
- Yetkiyi kullanmada yetersiz kalma
- Eşin, ailenin sürekli ihtiyaçları için birliği temsil yetkisini ailenin yararına uygun biçimde kullanamaması.
- Kişisel duyuru
- İstemde bulunan eşin, temsil yetkisinin kaldırıldığını veya sınırlandığını üçüncü kişilere kendisinin bildirmesi (TMK m. 190/1).
- İlan
- Temsil yetkisinin kaldırılması veya sınırlanması kararının, iyiniyetli üçüncü kişilere karşı sonuç doğurması için hâkim kararıyla duyurulması (TMK m. 190/2).
- Kısıtlama
- Savurganlık, bağımlılık, kötü yaşama tarzı veya malvarlığını kötü yönetme nedeniyle ergin bir kişinin vesayet altına alınması; temsil yetkisinin sınırlanmasından farklı bir kurumdur (TMK m. 406).
TMK 190 ne düzenler?
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Sebep | Temsil yetkisinin aşılması veya kullanmada yetersiz kalınması | TMK m. 190/1 |
| Kim ister | Diğer eş; hâkim re'sen karar vermez | TMK m. 190/1 |
| Karar | Hâkim temsil yetkisini kaldırabilir veya sınırlayabilir | TMK m. 190/1 |
| Bildirim | İstemde bulunan eş üçüncü kişilere yalnız kişisel duyuruyla bildirebilir | TMK m. 190/1 |
| İyiniyetli üçüncü kişi | Kararın sonuç doğurması hâkim kararıyla ilana bağlıdır | TMK m. 190/2 |
| Görevli mahkeme | Aile mahkemesi; kısıtlama davası değildir | Yargıtay 17. HD, 2014/11991 K.; Yargıtay 20. HD, 2015/2136 K. |
| Sınırlama istememek | Olağan temsil dışındaki işlemden sorumluluk doğurmaz | Yargıtay HGK, 2023/100 K. |
| Eşin harcamalarını kendi başına kısıtlamak | Boşanmada kusur sayılabilir | Yargıtay 2. HD, 2018/10089 K. |
| Kararın kaldırılması | Koşullar değişirse hâkim kararı değiştirebilir veya kaldırabilir | TMK m. 191 |
TBMM gerekçesine göre eski Kanun'da madde yalnız kadının temsil yetkisinin kocası tarafından kaldırılması açısından düzenlenmişti; yeni Kanun temsil yetkisini iki eş için eşit düzenlediğinden, temsil yetkisinin kaldırılması veya sınırlanması her iki eş bakımından da ancak hâkim kararıyla mümkündür.
Eşinizin ailenin ihtiyaçlarını aşan harcamalarından ve borçlarından korunmak istiyorsanız aile mahkemesinden temsil yetkisinin kaldırılmasını veya sınırlanmasını isteyin ve kararın ilanını talep edin; ilan yapılmadıkça karar iyiniyetli üçüncü kişilere karşı sonuç doğurmaz. Karar verildikten sonra ilanı beklemeden, eşinizin işlem yaptığı kişi ve kurumlara kararı kişisel duyuru yoluyla bildirebilirsiniz. Eşinizin kartını veya harcamalarını hâkim kararı olmadan kendi başınıza kısıtlamanız ise boşanma davasında size kusur olarak yüklenebilir.
Temsil yetkisinin kaldırılması veya sınırlanmasının koşulları
- Sebepler: Hâkim, eşlerden biri birliği temsil yetkisini aşar veya bu yetkiyi kullanmada yetersiz kalırsa diğer eşin istemi üzerine temsil yetkisini kaldırabilir veya sınırlayabilir (TMK m. 190/1). Gerekçeye göre 1984 tarihli Öntasarıdaki "temsil yetkisini kötüye kullanması" ifadesi yerine "yetkisini aşar", "kullanma gücünden yoksun bulunması" ifadesi yerine de amacı daha iyi anlattığı için "yetkiyi kullanmada yetersiz kalırsa" ifadesi tercih edilmiştir.
- Yetki aşımı ne zaman vardır: Olağan temsil ailenin sürekli ihtiyaçlarıyla sınırlıdır (TMK m. 188/1). Hukuk Genel Kurulu'na göre yetkinin aşılıp aşılmadığı, önce o ailenin sürekli ihtiyaçlarının kapsamı belirlenerek, sonra yapılan işlemin ailenin günlük ihtiyaçlarının ekonomik sınırını açıkça geçip geçmediğine bakılarak belirlenir; ailenin olağan ihtiyaç düzeyini sürekli aşan alışverişler bu kapsamda değerlendirilebilir (Yargıtay HGK, 2022/132 E., 2023/100 K., 22.02.2023).
- Koruma önlemi: Hukuk Genel Kurulu'na göre TMK m. 190, eşlerden birinin birliği temsilen yaptığı işlemlerle diğer eşi o istemese veya karşı çıksa bile borç altına sokabilmesi riskini dengelemek amacıyla öngörülmüş bir önlemdir (Yargıtay HGK, 2022/132 E., 2023/100 K., 22.02.2023).
- Kaldırma ve sınırlama: Hâkim yetkiyi tamamen kaldırabileceği gibi yalnız belirli işlemler veya belirli bir tutarın üzerindeki harcamalar bakımından da sınırlayabilir. Sınırlama yalnız birliği temsil yetkisini, yani eşin diğer eşi de bağlayan işlemlerini ilgilendirir; eşin kendi adına ve kişisel sorumluluğuyla işlem yapmasını engellemez (TMK m. 189/2).
Duyuru ve ilan: üçüncü kişilere karşı etki
- Kişisel duyuru: İstemde bulunan eş, temsil yetkisinin kaldırıldığını veya sınırlandığını üçüncü kişilere yalnız kişisel duyuru yoluyla bildirebilir (TMK m. 190/1). Gerekçeye göre bu bildirim için ayrıca hâkim kararı gerekmez.
- İlan: Temsil yetkisinin kaldırılmasının veya sınırlanmasının iyiniyetli üçüncü kişilere karşı sonuç doğurması, durumun hâkimin kararıyla ilan edilmesine bağlıdır (TMK m. 190/2). Gerekçeye göre bu hâl daima hâkim kararını gerektirir.
- Bağlantı: Temsil yetkisi üçüncü kişilerce anlaşılamayacak şekilde aşılmışsa eşler müteselsilen sorumlu olduğundan (TMK m. 189/2), sınırlama kararının ilanı iyiniyetli üçüncü kişilere karşı bu sorumluluğun önüne geçmenin yoludur.
- Kararın değiştirilmesi: Koşullar değişirse hâkim, eşlerden birinin istemi üzerine kararı değiştirebilir veya kaldırabilir; ilk karar ilan edilmişse yeni karar da ilan olunur (TMK m. 191).
Sınırlama istememek sorumluluk doğurur mu?
- Hukuk Genel Kurulu'nun yaklaşımı: Hukuk Genel Kurulu, sözleşmede imzası bulunmayan annenin, çocukların rızası dışında özel okula kaydettirildiği iddiasına rağmen hâkimin müdahalesini ve temsil yetkisinin sınırlanmasını istememiş olmasını, olağan temsil kapsamında olmayan özel okul sözleşmesinden sorumlu tutulması için yeterli görmemiştir (Yargıtay HGK, 2022/132 E., 2023/100 K., 22.02.2023).
- Sonuç: İşlem olağan temsil kapsamında değilse, diğer eşin temsil yetkisinin sınırlanması için dava açmamış olması onu kendiliğinden sorumlu kılmaz; sınırlama kararı daha çok olağan temsil kapsamındaki ve üçüncü kişilerce anlaşılamayacak yetki aşımlarına karşı koruma sağlar.
Eşin harcamalarının kontrol altına alınması davası
- Aile mahkemesi görevlidir: Yargıtay, eşin harcamalarının kontrol altına alınması istemiyle açılan davanın vesayet gerektiren bir kısıtlama davası olmadığını ve TMK m. 188, 190, 196, 198 ve 199 çerçevesinde aile mahkemesinde görülmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 17. HD, 2014/9196 E., 2014/11991 K., 18.09.2014). Aynı yönde yargı yeri belirleme kararları da vardır (Yargıtay 20. HD, 2015/4001 E., 2015/2136 K., 26.03.2015; Yargıtay 17. HD, 2010/5402 E., 2011/1356 K., 18.02.2011).
- Kısıtlama davasından farkı: Savurganlığı, alkol veya uyuşturucu bağımlılığı, kötü yaşama tarzı veya malvarlığını kötü yönetmesi sebebiyle kendisini veya ailesini darlık ya da yoksulluğa düşürme tehlikesine yol açan ergin kısıtlanır (TMK m. 406). Kısıtlama kişinin fiil ehliyetini sınırlayan bir vesayet önlemidir; TMK m. 190 ise yalnız eşin birliği temsil yetkisini sınırlar.
- Diğer ekonomik önlemler: Hâkim eşlerin ailenin geçimi için yapacakları parasal katkıyı belirleyebilir (TMK m. 196), giderlere katılmayan eşin borçlularına ödemeyi diğer eşe yapmalarını emredebilir (TMK m. 198) ve ailenin ekonomik varlığının korunması için belirli malvarlığı değerleriyle ilgili tasarrufları diğer eşin rızasına bağlayabilir (TMK m. 199).
Boşanmada harcamaların kısıtlanması
- Kendi başına kısıtlama kusurdur: Yargıtay, eşinin harcamalarına kısıtlama getiren kocayı kusurlu saymış; birlik görevlerini yerine getirmeyen kadınla birlikte eşlerin eşit kusurlu olduğunu ve kadın yararına tazminata hükmedilemeyeceğini belirtmiştir (Yargıtay 2. HD, 2016/22579 E., 2018/10089 K., 27.09.2018).
- Vakıaya dayanılması gerekir: Yargıtay, davacının dava dilekçesinde dayanmadığı ve usulüne uygun ileri sürülmeyen "eşin harcamalarına kısıtlama getirmeye çalışması" vakıasının karşı tarafa kusur olarak yüklenemeyeceğini belirtmiştir (Yargıtay 2. HD, 2016/2465 E., 2017/7805 K., 20.06.2017).
- Ekonomik baskı: Maaş kartına el koyma gibi ekonomik baskıların kusur ve manevi tazminat bakımından değerlendirilmesi TMK m. 186 şerhinde ele alınmıştır.
Eşinizin ailenin ihtiyaçlarını aşan harcamalar yaptığını düşünüyorsanız harcamaları gösteren banka ve kredi kartı dökümlerini, icra takiplerini ve borç yazılarını toplayın ve aile mahkemesinde temsil yetkisinin sınırlanmasını isteyin. Dilekçede hangi işlemlerin veya hangi tutarın üzerindeki harcamaların sınırlanmasını istediğinizi açıkça yazın ve kararın ilanını talep edin. Ailenin ekonomik varlığını korumak için gerekiyorsa belirli malvarlığı değerleri üzerindeki tasarrufların rızanıza bağlanmasını da isteyebilirsiniz. Eşinizin kartlarına el koymak veya harcamalarını kendi başınıza engellemek yerine yargı yoluna başvurun; aksi hâlde bu davranış boşanma davasında size kusur olarak yüklenebilir.
Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararları
Aşağıdaki kararlar resmî karar arama sistemlerinden alınmıştır. Her kartta kararın vardığı ilke, olayın özeti, karardan birebir bir alıntı ve kararın uygulamadaki anlamı yer alır. Konuya göre süzmek için düğmeleri kullanabilirsiniz.
Olağan temsil kapsamı dışındaki bir işlemde, diğer eşin temsil yetkisinin sınırlanmasını istememiş olması onu sorumlu kılmaz
Özel okul işleten şirket, eşlerin çocuklarının eğitim ücreti için sözleşmede imzası bulunmayan anneye de icra takibi başlattı. Bölge adliye mahkemesi, annenin çocukların rızası dışında okula kaydettirildiği iddiasına rağmen hâkimin müdahalesini ve temsil yetkisinin sınırlanmasını istemediğini, bu nedenle eşinin taahhüt ettiği borçla bağlı olduğunu belirterek borçlu olmadığının tespiti davasını reddetti. Özel Daire bozdu; bölge adliye mahkemesi direndi.
“Evlilik birliğini olağan temsile ilişkin maddenin işlerlik kazanmadığı bir durumda, bu maddeyle verilen temsil yetkisinin kısıtlanması veya kaldırılmasıyla ilgili bir talebin bulunup bulunmadığı da tartışılmaz.”
Ne anlama geliyor? Hukuk Genel Kurulu direnme kararını oy çokluğuyla bozmuştur. Kurul'a göre TMK m. 190, eşlerden birinin birliği temsilen yaptığı işlemlerle diğer eşi o istemese veya karşı çıksa bile borç altına sokabilmesi riskini dengelemek için öngörülmüş bir koruma önlemidir. Ancak özel okul sözleşmesi olağan temsil kapsamında olmadığından, sözleşmeyi imzalamayan eşin temsil yetkisinin kaldırılmasını veya sınırlanmasını istemiş olup olmaması sorumluluğu bakımından önem taşımaz. Kurulda, annenin temsil yetkisinin aşıldığı yönünde hâkim müdahalesi istemediğini de gözeten ve direnme kararının yerinde olduğunu savunan görüş çoğunlukça benimsenmemiştir.
Eşin harcamalarının kontrol altına alınması istemi vesayet gerektiren kısıtlama davası değildir; TMK m. 190 ve 199 çerçevesinde aile mahkemesinde görülür
Eşlerden biri, diğer eşin harcamalarının kontrol altına alınmasını istedi. Sulh hukuk mahkemesi, davanın TMK m. 199 kapsamında aile mahkemesinin görevine girdiğini belirterek görevsizlik kararı verdi. Aile mahkemesi sıfatıyla bakan asliye hukuk mahkemesi ise uyuşmazlığın TMK m. 188, 190 ve 199 kapsamında olmadığını, kısıtlamaya ilişkin TMK m. 406 kapsamında olduğunu belirterek görevsizlik kararı verdi. Dosya yargı yerinin belirlenmesi için gönderildi.
“Bu durumda, uyuşmazlığın Aile Mahkemesinde görülüp, çözümlenmesi gerekmektedir.”
Ne anlama geliyor? Daire, aile mahkemesi sıfatıyla bakan asliye hukuk mahkemesini oybirliğiyle yargı yeri olarak belirlemiştir. Daire'ye göre davacının savurganlık, bağımlılık, kötü yaşama tarzı veya kötü yönetim nedeniyle vesayet gerektiren bir istemi bulunmadığından ve evlilik birliğinin korunması amacıyla diğer eşin harcamalarına sınırlama getirilmesini istediğinden, uyuşmazlık TMK m. 188, 190, 196, 198 ve 199 çerçevesinde tartışılması gereken bir aile hukuku davasıdır.
Eşinin harcamalarına kendi başına kısıtlama getiren eş boşanmada kusurludur; birlik görevlerini yerine getirmeyen eşle birlikte eşit kusur doğar
Kadın boşanma davası açtı. Mahkeme kocayı daha ağır kusurlu sayarak boşanmaya ve kadın yararına maddi ve manevi tazminat ile yoksulluk nafakasına karar verdi. Dosyada kocanın eşinin harcamalarına kısıtlama getirdiği, kadının ise birlik görevlerini yerine getirmediği anlaşılıyordu. Koca kusur belirlemesini, tazminatları ve nafakayı temyiz etti.
“Davalı erkek, davacı kadına nazaran daha fazla kusurlu kabul edilerek boşanmalarına karar verilmiş ise de; yapılan yargılama ve toplanan delillerden davalı erkeğin eşinin harcamalarına kısıtlama getirdiği, davacı kadının ise birlik görevlerini yerine getirmediği anlaşılmaktadır.”
Ne anlama geliyor? Daire kararı kusur belirlemesi, tazminatlar ve yoksulluk nafakası yönünden oybirliğiyle bozmuştur. Daire'ye göre eşinin harcamalarına kısıtlama getiren koca ile birlik görevlerini yerine getirmeyen kadın boşanmaya sebep olan olaylarda eşit kusurludur; eşit kusur hâlinde kadın yararına maddi ve manevi tazminata hükmedilemez (TMK m. 174). Daire ayrıca kadının düzenli bir işi ve geliri olup olmadığı konusundaki çelişki giderilmeden yoksulluk nafakasına hükmedilmesini de doğru bulmamıştır.
Madde gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 156 ncı maddesini karşılamaktadır. Madde 1984 tarihli Öntasarı 153 üncü maddeden yararlanılmak suretiyle yeniden kaleme alınmış, İsviçre Medenî Kanununun 174 üncü maddesinde olduğu gibi üç fıkra hâlinde düzenlenmiştir. Ancak madde kaleme alınırken, İsviçre Medenî Kanununun 174 üncü madde hükmü göz önünde tutulmak suretiyle kısmen değiştirilmiştir. Bu anlamda olmak üzere 1984 tarihli Öntasarıdan farklı olarak "Eşlerden birinin evlilik birliğini temsil yetkisini kötüye kullanması" yerine "Eşlerden biri birliği temsil yetkisini aşar" ibaresine yer verilmiştir. Öte yandan 1984 tarihli Öntasarıda kullanılan "veya bu yetkisini kullanma gücünden yoksun bulunması hâlinde" yerine "veya bu yetkiyi kullanmada yetersiz kalırsa" ibaresi amacı daha iyi ifade etmesi yönünden tercih edilmiştir. Yürürlükteki Kanunda madde, kadının temsil yetkisinin nez'i (kaldırılması) açısından düzenlenmiştir. Maddede ise temsil yetkisi her iki eş açısından eşit olarak düzenlendiği cihetle, temsil yetkisinin kaldırılması veya sınırlanması her iki eş açısından ancak hâkimden karar alınmasına bağlıdır. Hâkimin böyle bir karar vermesi için, temsil yetkisinin aşılmış olması veya yetkiyi kullanmada yetersiz kalınmış bulunması gerektiği esası kabul edilmiştir. Ayrıca maddede, istemde bulunan eşin, temsil yetkisinin kaldırıldığı veya sınırlandığını hâkim kararı gerekmeksizin, sadece üçüncü kişilere, kişisel duyuru yoluyla bildirebileceği öngörülmüştür. İkinci fıkrada ise daima hâkim kararını gerektiren durum düzenlenmiştir. Bu hükme göre temsil yetkisinin kaldırılmasının veya sınırlanmasının iyiniyetli üçüncü kişilere karşı sonuç doğurması, durumun hâkimin kararıyla ilân edilmesine bağlı olacaktır.
Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), s. 78-79Adalet Komisyonu maddeyi Tasarıdaki gibi aynen kabul etmiştir (S. Sayısı 723, s. 406). Gerekçe, eski Kanun'da kocaya tanınan tek taraflı kaldırma yetkisinin yerine her iki eş için hâkim kararını koyduğunu açıkça ortaya koyar.
743 sayılı eski Medeni Kanun'daki karşılığı
Karı, Kanunen haiz olduğu temsil salahiyetini sui istimal eder yahut kullanmaktan aciz olursa koca, bu salahiyeti kendisinden tamamen veya kısmen nezedebilir. Bu nezi katibi adil marifetiyle ilan edilmedikçe hüsnü niyet sahibi üçüncü şahıslara karşı hüküm ifade etmez. Hakim, karının talebi üzerine nez'in sebepsiz olduğunu isbat etmesi şartiyle salahiyetini iade eder. Nezi ilan edilmiş ise iade kararı dahi ilan olunur.
743 sayılı Kanun, mevzuat.gov.tr| 743 sayılı Kanun m. 156-157 | 4721 sayılı Kanun m. 190-191 | |
|---|---|---|
| Kimin yetkisi | Yalnız kadının temsil yetkisi | Her iki eşin temsil yetkisi |
| Kim kaldırır | Koca tek taraflı kaldırabilirdi | Hâkim, diğer eşin istemiyle kaldırır veya sınırlar |
| Sebep | Kötüye kullanma veya kullanmaktan aciz olma | Yetkiyi aşma veya kullanmada yetersiz kalma |
| Üçüncü kişiler | Noter aracılığıyla ilan gerekirdi | Hâkim kararıyla ilan gerekir |
| Yetkinin iadesi | Kadın, kaldırmanın sebepsiz olduğunu ispat ederse hâkim iade ederdi | Koşullar değişirse hâkim kararı değiştirebilir veya kaldırabilir |
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Gelişme | Dayanak |
|---|---|---|
| 01.01.2002 | Madde yürürlüğe girdi | 4721 s. K. |
Madde yürürlüğe girdiği günden beri değiştirilmemiştir.
İlgili maddeler
- TMK m. 188: Eşlerin temsil yetkisi.
- TMK m. 189: Temsil yetkisinin kullanılmasında eşlerin sorumluluğu.
- TMK m. 191: Temsil yetkisine ilişkin kararın kaldırılması veya değiştirilmesi.
- TMK m. 195: Hâkimin müdahalesi.
- TMK m. 196: Parasal katkının belirlenmesi.
- TMK m. 199: Tasarruf yetkisinin sınırlanması.
- TMK m. 406: Savurganlık ve kötü yönetim nedeniyle kısıtlama.
Eşinizin harcamalarının sınırlanması, temsil yetkisinin kaldırılması veya boşanma sürecinde ekonomik baskı konusunda dosyanızı değerlendirmek isterseniz boşanma avukatı İstanbul sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
TMK 190 ne diyor?
TMK m. 190'a göre eşlerden biri birliği temsil yetkisini aşar veya bu yetkiyi kullanmada yetersiz kalırsa hâkim, diğer eşin istemi üzerine temsil yetkisini kaldırabilir veya sınırlayabilir. İstemde bulunan eş bunu üçüncü kişilere yalnız kişisel duyuru yoluyla bildirebilir; iyiniyetli üçüncü kişilere karşı sonuç doğurması hâkim kararıyla ilana bağlıdır.
Eşimin harcamalarını mahkeme yoluyla sınırlatabilir miyim?
Evet. Eşiniz temsil yetkisini aşıyor veya kullanmada yetersiz kalıyorsa aile mahkemesinden temsil yetkisinin kaldırılmasını veya sınırlanmasını isteyebilirsiniz (TMK m. 190). Yargıtay'a göre eşin harcamalarının kontrol altına alınması istemi aile mahkemesinde görülür (Yargıtay 17. HD, 2014/9196 E., 2014/11991 K., 18.09.2014).
Bu dava kısıtlama davası mıdır?
Hayır. Kısıtlama, savurganlık, bağımlılık veya malvarlığını kötü yönetme nedeniyle vesayet altına alınmadır (TMK m. 406). Yargıtay, evlilik birliğini korumak amacıyla eşin harcamalarına sınırlama getirilmesi isteminin kısıtlama davası olmadığını ve aile mahkemesinde görülmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 20. HD, 2015/4001 E., 2015/2136 K., 26.03.2015).
Sınırlama kararı üçüncü kişileri ne zaman bağlar?
Kararın iyiniyetli üçüncü kişilere karşı sonuç doğurması, hâkim kararıyla ilan edilmesine bağlıdır (TMK m. 190/2). İlan yapılmadan önce üçüncü kişilere kendiniz kişisel duyuru yoluyla bildirimde bulunabilirsiniz.
Mahkeme kararı olmadan eşimin kartını kısıtlayabilir miyim?
Bu davranış boşanma davasında size kusur olarak yüklenebilir. Yargıtay, eşinin harcamalarına kısıtlama getiren kocayı kusurlu saymıştır (Yargıtay 2. HD, 2016/22579 E., 2018/10089 K., 27.09.2018). Harcamaların sınırlanması için yargı yoluna başvurun.
Eşimin yetkisini sınırlatmadıysam onun bütün borçlarından sorumlu olur muyum?
Hayır. Hukuk Genel Kurulu, olağan temsil kapsamında olmayan özel okul sözleşmesinde, sözleşmeyi imzalamayan annenin temsil yetkisinin sınırlanmasını istememiş olmasının onu sorumlu kılmayacağını kabul etmiştir (Yargıtay HGK, 2022/132 E., 2023/100 K., 22.02.2023).
Sınırlama kararı ne kadar sürer?
Kanun belirli bir süre öngörmez. Koşullar değişirse hâkim, eşlerden birinin istemi üzerine kararı değiştirebilir veya kaldırabilir; ilk karar ilan edilmişse yeni karar da ilan olunur (TMK m. 191).
Sınırlama kararı eşimin kendi adına işlem yapmasını engeller mi?
Hayır. Sınırlama birliği temsil yetkisini, yani diğer eşi de bağlayan işlemleri ilgilendirir; eşiniz kendi adına işlem yapabilir, ancak bu işlemlerden kişisel olarak sorumlu olur (TMK m. 189/2).
Eşim evin masraflarına katılmıyor; temsil yetkisini sınırlatmak yeterli mi?
Bu durumda hâkimden her eşin ailenin geçimi için yapacağı parasal katkının belirlenmesini isteyebilirsiniz (TMK m. 196); eşiniz yükümlülüğünü yerine getirmezse hâkim onun borçlularına ödemeyi size yapmalarını emredebilir (TMK m. 198).
Eşim ailenin evini veya malını satmaya çalışıyor; ne yapabilirim?
Ailenin ekonomik varlığının korunması gerektiriyorsa hâkim, belirli malvarlığı değerleriyle ilgili tasarrufların ancak sizin rızanızla yapılabileceğine karar verebilir (TMK m. 199); aile konutu için ayrıca TMK m. 194 uygulanır.
Eski Kanun'da durum nasıldı?
Eski Kanun'a göre yalnız kadının temsil yetkisi vardı ve koca bu yetkiyi tek taraflı olarak kaldırabiliyordu (743 s. K. m. 156). Yeni Kanun'da her iki eşin temsil yetkisi ancak hâkim kararıyla kaldırılabilir veya sınırlanabilir.
Kaynaklar ve Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 186, 188, 189, 190, 191, 194, 195, 196, 198, 199, 406
- 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi m. 156-157 (mülga)
- Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), m. 190 gerekçesi s. 78-79, Komisyon metni s. 406
- Yargıtay HGK, 2022/132 E., 2023/100 K., 22.02.2023
- Yargıtay 2. HD, 2016/22579 E., 2018/10089 K., 27.09.2018
- Yargıtay 2. HD, 2016/2465 E., 2017/7805 K., 20.06.2017
- Yargıtay 17. HD, 2014/9196 E., 2014/11991 K., 18.09.2014
- Yargıtay 17. HD, 2010/5402 E., 2011/1356 K., 18.02.2011
- Yargıtay 20. HD, 2015/4001 E., 2015/2136 K., 26.03.2015