TMK 265'e göre eşlerden biri, diğerinin rızası olmaksızın ortaklık mallarına girecek bir mirası reddedemez; tereke borca batıksa bu kez rıza olmaksızın kabul de edemez. Rızanın alınmasına olanak bulunamazsa ya da diğer eş haklı sebep olmaksızın rıza vermezse, istem sahibi eş kendi yerleşim yeri mahkemesine başvurarak bu rızanın yerine geçecek kararı alabilir (TMK m. 265/2).
- Mirasın reddi
- Mirasçının mirası kabul etmeme beyanı (4721 s. K. m. 605).
- Hükmen ret
- Terekenin borca batık olması hâlinde mirasın reddedilmiş sayılması (4721 s. K. m. 605/2).
- Borca batıklık
- Terekenin pasifinin aktifinden fazla olması (Yargıtay 8. HD, 2014/10593 K.).
- Ret hakkını düşüren davranış
- Tereke işlerine olağan yönetim dışında karışmak (4721 s. K. m. 610/2).
TMK 265 ne düzenler?
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Ret yasağı | Ortaklığa girecek miras rızasız reddedilemez | TMK m. 265/1 |
| Kabul yasağı | Borca batık tereke rızasız kabul edilemez | TMK m. 265/1 |
| Kaynak | İsviçre Medenî Kanunu m. 230 | S. Sayısı 723, s. 103 |
| Rıza alınamazsa | Mahkemeye başvurulabilir | TMK m. 265/2 |
| Yetkili mahkeme | İstem sahibi eşin yerleşim yeri mahkemesi | TMK m. 265/2 |
| Hükmen ret | Ayrı dava ya da savunma olarak ileri sürülebilir | Yargıtay 8. HD, 2014/10593 K. |
| Aciz anı | Ölüm tarihine göre belirlenir | Yargıtay 8. HD, 2014/10593 K. |
| Dul-yetim aylığı | Terekeye dâhil değildir | Yargıtay 2. HD, 2009/17735 K. |
| Bildirim | Ret kararı alacaklıya ibraz edilmelidir | Yargıtay 10. HD, 2026/8520 K. |
TBMM gerekçesine göre madde İsviçre Medenî Kanunu'nun 230. maddesinden aynen alınmıştır. Gerekçe yasağı iki yönlü kurar: eşlerden her biri, diğerinin rızası olmaksızın ortaklık mallarına girecek olan bir mirası reddedemez; aynı şekilde tereke borca batıksa, kanun gereği reddedilmiş sayılan bu tereke diğer eşin rızası olmaksızın kabul de edilemez. Gerekçe çıkış yolunu da gösterir: böyle bir mirasın kabulü ya da reddi konusunda diğer eşin rızasının alınmasının mümkün olmaması veya eşin böyle bir rızayı haklı sebep olmaksızın vermemesi hâlinde, eşin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki mahkemeden diğer eşin rızasının yerine geçmek üzere karar alabilmesi kabul edilmiştir. Tasarının 265. maddesi Adalet Komisyonunun değişiklik listesinde yer almadığından Tasarıdaki hâliyle kabul edilmiştir (S. Sayısı 723, s. 311-314).
Maddenin mantığı basittir: mal ortaklığında miras yalnız mirasçı eşi değil, ortaklığı da ilgilendirir. Kârlı bir tereke söz konusuysa, onu reddetmek ortaklığı bir değerden yoksun bırakacağından diğer eşin rızası aranır. Borca batık bir tereke söz konusuysa, onu kabul etmek ortaklık mallarını borç altına sokacağından yine diğer eşin rızası aranır. İki yasak da aynı amaca hizmet eder: bir eşin tek başına aldığı kararla ortaklık mallarının zarar görmesini önlemek. Uygulamada en sık yapılan hata, üç aylık ret süresinin eş rızası beklenirken kaçırılmasıdır; rıza alınamıyorsa vakit kaybetmeden mahkemeye başvurun. İkinci hata, ret hakkını düşüren davranışlardır: terekenin olağan yönetimi dışında işler yapmak ya da tereke mallarını gizlemek ret hakkınızı düşürür (4721 s. K. m. 610/2). Buna karşılık dul ve yetim aylıkları ile ölüm ikramiyesini almak terekeye sahip çıkma sayılmaz.
İki yönlü rıza koşulu
- Ret yasağı: Ortaklık mallarına girecek bir miras diğer eşin rızası olmaksızın reddedilemez (TMK m. 265/1).
- Kabul yasağı: Tereke borca batıksa miras rıza olmaksızın kabul de edilemez (TMK m. 265/1).
- Amaç: Bir eşin tek başına aldığı kararla ortaklık mallarının zarar görmesini önlemek.
- Kapsam: Yalnız ortaklık mallarına girecek miraslar; kişisel mal grubuna girecek miras bu kapsamda değildir (TMK m. 260).
- Kaynak: Madde İsviçre Medenî Kanunu'nun 230. maddesinden aynen alınmıştır (S. Sayısı 723, s. 103).
- Bağlantı: Hüküm, olağanüstü yönetimdeki rıza kuralının özel bir görünümüdür (TMK m. 263).
Rıza alınamazsa ne yapılır?
- Kural: Rızanın alınmasına olanak bulunamazsa mahkemeye başvurulabilir (TMK m. 265/2).
- Haklı sebep: Diğer eşin haklı sebep olmaksızın rıza vermemesi de başvuru sebebidir.
- Yetkili mahkeme: İstem sahibi eşin yerleşim yeri mahkemesi (TMK m. 265/2).
- Sonuç: Mahkeme kararı diğer eşin rızasının yerine geçer (S. Sayısı 723, s. 103).
- Süre: Başvuru, mirasın reddi için öngörülen üç aylık süre içinde sonuçlandırılmalıdır (4721 s. K. m. 606).
- Rejim değişikliği: Rızayı haklı sebep olmaksızın esirgeme mal ayrılığına geçiş sebebidir (TMK m. 206).
Mirasın hükmen reddi
- Kural: Terekenin borca batık olması hâlinde miras reddedilmiş sayılır (4721 s. K. m. 605/2).
- İleri sürme biçimi: Ayrı dava açılabileceği gibi açılmış bir davada savunma olarak da ileri sürülebilir (Yargıtay 8. HD, 2013/17277 E., 2014/10593 K., 26.05.2014).
- Belirleme anı: Ödemeden aciz ölüm tarihine göre belirlenir.
- Aktif ve pasif: Ölüm tarihindeki tüm malvarlığı aktifi, tüm borçlar pasifi oluşturur.
- Ölçüt: Pasifin aktiften fazla olması ödemeden aczi gösterir.
- Menfi tespit: Mirasçı, icra takibine karşı borçlu olmadığının tespitini isteyebilir (2004 s. İİK m. 72).
Ret hakkını düşüren davranışlar
- Kural: Tereke işlemlerine karışan, tereke mallarını gizleyen ya da kendine mal eden mirasçı mirası reddedemez (4721 s. K. m. 610/2).
- Ölçüt: Terekenin olağan yönetimi dışında ya da mirasbırakanın işlerinin yürütülmesi dışında kalan işler (Yargıtay 2. HD, 2008/12873 E., 2009/17735 K., 19.10.2009).
- Dul ve yetim aylığı: Terekeye dâhil değildir; alınması sahip çıkma sayılmaz.
- Ölüm ikramiyesi: Hak sahibi sıfatından doğduğundan terekeden intikal etmiş sayılmaz.
- İspat: Ret hakkının düştüğünü iddia eden taraf bunu kanıtlar (4721 s. K. m. 6).
- Mal ortaklığı: Eşler rıza sürecini beklerken bu sınıra dikkat etmelidir.
Ret kararından sonra yapılması gerekenler
- Bildirim: Ret kararı alacaklılara ve ilgili kurumlara ibraz edilmelidir (Yargıtay 10. HD, 2025/18233 E., 2026/8520 K., 03.06.2026).
- Gerekçe: Bilgilendirilmeyen alacaklı takip başlatmasında kusurlu sayılmaz.
- Sonuç: Sonradan açılan davada yargılama gideri ve vekâlet ücreti davacı üzerinde bırakılabilir.
- Süre: Ret kararının ibrazından sonra hak düşürücü süre içinde dava açılmalıdır.
- Kesinleşme: Ret kararının kesinleştiği tarih ayrıca belgelenmelidir.
- Kapsam: Bildirim, prim ve vergi borçları bakımından da yapılmalıdır.
Usul
- Görev: Mirasın reddine ilişkin istemler sulh hukuk mahkemesinde görülür (4721 s. K. m. 609).
- Eş rızası: Mal ortaklığındaki rıza istemi ise aile mahkemesinin görev alanına girer (4787 s. K. m. 4).
- Yetki: Rızanın yerine geçme isteminde istem sahibi eşin yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (TMK m. 265/2).
- Süre: Mirasın reddi süresi üç aydır (4721 s. K. m. 606).
- Mirasçılık belgesi: Ret kararı sonrası mirasçılık belgesinin güncellenmesi gerekir.
- Ortaklık: Reddedilen ya da kabul edilen mirasın ortaklık malları üzerindeki etkisi tasfiyede gözetilir (TMK m. 271).
Mal ortaklığındaysanız ve size bir miras intikal ettiyse ilk işiniz terekenin durumunu çıkarmak olsun: ölüm tarihi itibarıyla aktif ve pasifi listeleyin. Tereke kârlıysa ve reddetmek istiyorsanız eşinizin rızasını yazılı olarak alın; tereke borca batıksa ve kabul etmek istiyorsanız yine rıza gerekir. Eşinize ulaşamıyorsanız ya da haklı bir sebep göstermeden rıza vermiyorsa beklemeyin; kendi yerleşim yeri mahkemenize başvurun, çünkü üç aylık ret süresi işlemeye devam eder. Bu süreçte terekeye dokunmayın: olağan yönetim dışında işler yapmak ya da tereke mallarını kendinize mal etmek ret hakkınızı düşürür. Buna karşılık dul ve yetim aylığı ile ölüm ikramiyesini almanız ret hakkınızı etkilemez; bunlar terekeden değil sizin sıfatınızdan doğar. Mirası reddettiyseniz ve ret kararı kesinleştiyse, kararı bekletmeden bütün alacaklılara ve ilgili kurumlara ibraz edin. Bunu yapmazsanız, sonradan gelen ödeme emirlerine karşı açacağınız davayı kazansanız bile yargılama giderleri ve vekâlet ücreti sizin üzerinizde kalabilir.
Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararları
Aşağıdaki kararlar resmî karar arama sistemlerinden alınmıştır. Her kartta kararın vardığı ilke, olayın özeti, karardan birebir bir alıntı ve kararın uygulamadaki anlamı yer alır. Konuya göre süzmek için düğmeleri kullanabilirsiniz.
Mirasın hükmen reddi ayrı dava açılarak istenebileceği gibi açılmış bir davada savunma olarak da ileri sürülebilir
Mirasbırakan 2006'da öldü; ölümünden önce aleyhine bir icra takibi başlatılmış, ölümünden sonra takibe mirasçılar aleyhine devam edilmişti. Mirasçılar, terekenin ölüm tarihi itibarıyla borca batık olduğunu ileri sürerek mirasın hükmen reddedilmiş sayılmasını ve borçlu olmadıklarının tespitini istedi. Mahkeme davayı kabul etti.
“4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 605/2. maddesi gereğince mirasın hükmen reddi (borca batıklığı) ayrı bir dava açılmak suretiyle talep edilebileceği gibi açılmış olan bir davada savunma olarak da ileri sürülebilir. Mirasbırakanın ödemeden aczi ölüm tarihine göre belirlenir. Ölüm tarihi itibariyle, mirasbırakanın tüm malvarlığı terekenin aktifini, tüm borçları ise terekenin pasifini oluşturur. Terekenin pasifinin aktifinden fazla olması; terekenin ödemeden aczini ve dolayısıyla da terekenin borca batık olduğunu gösterir. Ancak, tereke borca batık olmasına rağmen; Türk Medeni Kanunu'nun 610/2. maddesinde açıklanan şekilde tereke işlemlerine karışan, tereke mallarını gizleyen veya kendine maleden mirasçı, mirası reddedemez.”
Ne anlama geliyor? Daire hükmü bozmuştur. Karar, TMK 265'i tamamlayan genel çerçeveyi ortaya koyar. Terekenin borca batık olup olmadığı ölüm tarihine göre belirlenir: o tarihteki tüm malvarlığı aktifi, tüm borçlar pasifi oluşturur ve pasifin fazla olması ödemeden aczi gösterir. Buna karşılık tereke işlemlerine karışan, tereke mallarını gizleyen ya da kendine mal eden mirasçı artık reddedemez. Mal ortaklığında bu kurallara bir de eş rızası eklenir: ortaklık mallarına girecek bir mirası diğer eşin rızası olmaksızın reddetmek, borca batık bir tereke söz konusuysa rıza olmaksızın kabul etmek mümkün değildir.
Dul ve yetim aylıkları terekeye dâhil değildir; bunların alınması tereke işlerine karışma sayılmaz
Mirasbırakanın ölümü üzerine hak sahiplerine ikramiye ödenmiş ve aylık bağlanmıştı. Karşı taraf, mirasçıların bu ödemeleri kabul etmesini terekeye sahip çıkma olarak nitelendirerek artık mirası reddedemeyeceklerini ileri sürdü. Mahkeme bu görüş doğrultusunda karar verdi.
“Mirasbırakanın ölümü nedeniyle dul ve yetimlere ödenen ikramiye ve bağlanan aylıklar bu hak sahiplerinin sıfatından doğan haklar olup terekeye dahil değildir. Mirasbırakanın ikramiye ve aylıklarının mirasçılar tarafından kabul edilmesi terekeden intikal eden bir hakkın tesahübü anlamına gelmez. Davalı mirasçıların tereke işlerine karıştıkları, terekenin olağan yönetimi dışında veya mirasbırakanın işlerinin yürütülmesi dışında işler yaptıkları ya da tereke mallarını gizledikleri de kanıtlanamamıştır.”
Ne anlama geliyor? Daire hükmü bozmuştur ve ret hakkını koruyan pratik bir ölçüt getirmiştir: dul ve yetim aylıkları ile ölüm ikramiyesi mirasbırakandan intikal eden değerler değil, hak sahibi sıfatından doğan haklardır; bunların alınması terekeye sahip çıkma anlamına gelmez. Ret hakkını düşüren davranış, terekenin olağan yönetimi dışında ya da mirasbırakanın işlerinin yürütülmesi dışında kalan işler yapmak veya tereke mallarını gizlemektir (4721 s. K. m. 610/2). Bu ayrım, mal ortaklığında eşlerin ortak karar alması gereken sürede de belirleyicidir.
Mirasın reddi kararı alacaklıya bildirilmemişse, sonradan açılan davanın yargılama giderleri davacı üzerinde bırakılır
Mirasbırakan 2020'de öldü; mirasçı, aynı yıl sulh hukuk mahkemesinde mirası reddetti ve karar kesinleşti. Ancak ret kararı alacaklı kuruma bildirilmedi. Kurum 2022'de mirasçıya ödeme emirleri tebliğ etti; mirasçı ret kararını bundan sonra kuruma ibraz ederek ödeme emirlerinin iptalini istedi ve davayı kazandı. Mahkeme yargılama giderlerini kuruma yükledi.
“davalı Kurumun mirasın reddine ilişkin karardan ödeme emrinin düzenlenip davacıya tebliğ edilmesinden sonra haberdar edilmesi karşısında dava açılmasına sebebiyet vermediği ve davalı Kurumun davacının mirası reddettiğini önceden bilmesinin mümkün olmadığı, bu nedenle davalı aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiği anlaşılmıştır.”
Ne anlama geliyor? Daire hükmü düzelterek onamıştır. Karar, mirası reddedenlerin sık düştüğü bir tuzağı gösterir: ret kararını almak yetmez, bunu alacaklılara bildirmek gerekir. Alacaklı ret kararından haberdar edilmemişse takip başlatmasında kusuru bulunmadığından, sonradan açılan davayı kaybetse bile yargılama giderine ve vekâlet ücretine mahkûm edilmez. Mal ortaklığında eşlerin birlikte karar vererek reddettiği bir mirasta da aynı özen gerekir; ret kararı derhâl ilgili kurum ve alacaklılara ibraz edilmelidir.
Madde gerekçesi
Madde 265- Madde İsviçre Medenî Kanununun 230 uncu maddesinden aynen alınmıştır. Maddede mal ortaklığı rejiminde eşlerden herbirinin diğerinin rızası olmaksızın, eşlerin ortaklık mallarına girecek olan bir mirası reddetmesini yasaklamıştır. Aynı şekilde böyle bir tereke borca batıksa, kanun gereği reddedilmiş sayılan bu terekenin, diğer eşin rızası olmaksızın kabul edilemeyeceği de öngörülmüştür. Böyle bir mirasın kabulü ya da reddi konusunda diğer eşin rızasının alınmasının mümkün olmaması veya eşin böyle bir rızayı haklı sebep olmaksızın vermemesi hâlinde, eşin, yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki mahkemeden, diğer eşin rızasının yerine geçmek üzere karar alabilmesi kabul edilmiştir.
Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), s. 103Gerekçe, yasağın simetrik olduğunu vurgular: rıza hem ret hem kabul için aranır, çünkü her iki karar da ortaklık mallarını etkiler. Kârlı bir tereke reddedilirse ortaklık bir değerden yoksun kalır; borca batık bir tereke kabul edilirse ortaklık malları borç altına girer. Gerekçenin ikinci katkısı çıkış yolunu göstermesidir: rızanın alınmasının mümkün olmaması ya da haklı sebep olmaksızın verilmemesi hâlinde mahkeme kararı rızanın yerine geçer ve bu karar için istem sahibi eşin kendi yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Tasarının 265. maddesi Adalet Komisyonunun değişiklik listesinde yer almadığından Tasarıdaki hâliyle kabul edilmiştir (S. Sayısı 723, s. 311-314).
743 sayılı eski Medeni Kanun'daki karşılığı
Eski Kanun aynı kuralı çok daha kısa biçimde içeriyordu: eşlerden biri, evliliğin devamı sırasında diğerinin rızası olmaksızın bir mirası reddedemezdi ve rıza kendisine verilmeyen taraf sulh hâkimine başvurabilirdi. Bugünkü metin bu kuralı iki yönlü hâle getirmiş, borca batık terekenin rızasız kabul edilemeyeceğini de eklemiş ve yetkili mahkemeyi açıkça belirlemiştir.
Karı kocadan biri evliliğin devamı sırasında, diğerinin rızası olmaksızın bir mirası red edemez. Bu rıza kendisine verilmeyen taraf, sulh hakimine müracaat edebilir.
743 sayılı Kanun, mevzuat.gov.tr| 743 sayılı Kanun m. 214 | 4721 sayılı Kanun m. 265 | |
|---|---|---|
| Ret | Rıza gerekir | Rıza gerekir |
| Kabul | Düzenlenmemiş | Borca batık terekede rıza gerekir |
| Kapsam | Genel olarak miras | Ortaklık mallarına girecek miras |
| Başvurulacak makam | Sulh hâkimi | Yerleşim yeri mahkemesi |
| Başvuru sebebi | Rızanın verilmemesi | Rızanın alınamaması ya da haksız esirgenmesi |
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Gelişme | Dayanak |
|---|---|---|
| 01.01.2002 | Madde yürürlüğe girdi; borca batık terekede kabul de rızaya bağlandı | 4721 s. K. |
Madde yürürlüğe girdiği günden beri değiştirilmemiştir.
İlgili maddeler
- TMK m. 206: Mal ayrılığına geçiş kararı.
- TMK m. 256: Mal ortaklığının kapsamı.
- TMK m. 260: Kişisel mallar.
- TMK m. 262: Olağan yönetim.
- TMK m. 263: Olağanüstü yönetim.
- TMK m. 264: Ortaklık malları ile meslek veya sanat icrası.
- TMK m. 266: Ortaklık mallarıyla ilgili işlemlerden doğan sorumluluk.
- TMK m. 268: Ortaklık borçları.
- TMK m. 271: Sona erme anı.
Mal ortaklığında size intikal eden bir mirası reddetmek ya da kabul etmek konusunda ne yapmanız gerektiğini değerlendirmek için boşanma avukatı sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
TMK 265 ne diyor?
Eşlerden biri diğerinin rızası olmaksızın ortaklık mallarına girecek bir mirası reddedemez; tereke borca batıksa rızasız kabul de edemez.
Neden eşimin rızası gerekiyor?
Her iki karar da ortaklık mallarını etkilediği için (S. Sayısı 723, s. 103).
Kişisel malıma girecek miras için de rıza gerekir mi?
Madde yalnız ortaklık mallarına girecek mirası kapsar.
Eşim rıza vermezse ne yapabilirim?
Kendi yerleşim yeri mahkemenize başvurabilirsiniz (TMK m. 265/2).
Mahkeme kararı rızanın yerine geçer mi?
Evet (S. Sayısı 723, s. 103).
Eşime ulaşamıyorsam?
Rızanın alınmasına olanak bulunmaması da başvuru sebebidir.
Mirası reddetme süresi ne kadar?
Üç aydır (4721 s. K. m. 606).
Rıza beklerken süre işler mi?
Evet; bu nedenle mahkemeye başvuruyu geciktirmeyin.
Tereke borca batıksa ne olur?
Miras kanun gereği reddedilmiş sayılır (4721 s. K. m. 605/2).
Hükmen reddi nasıl ileri sürerim?
Ayrı dava açarak ya da açılmış bir davada savunma olarak (Yargıtay 8. HD, 2013/17277 E., 2014/10593 K., 26.05.2014).
Borca batıklık hangi tarihe göre belirlenir?
Ölüm tarihine göre.
Aktif ve pasif nasıl belirlenir?
Ölüm tarihindeki tüm malvarlığı aktifi, tüm borçlar pasifi oluşturur.
Hangi davranışlar ret hakkımı düşürür?
Tereke işlemlerine karışmak, tereke mallarını gizlemek ya da kendine mal etmek (4721 s. K. m. 610/2).
Ölçüt nedir?
Terekenin olağan yönetimi dışında kalan işler (Yargıtay 2. HD, 2008/12873 E., 2009/17735 K., 19.10.2009).
Dul ve yetim aylığı almak ret hakkımı düşürür mü?
Hayır; bu ödemeler terekeye dâhil değildir.
Ölüm ikramiyesi için de aynı mı?
Evet; hak sahibi sıfatından doğar.
Ret kararını aldım, yeter mi?
Hayır; alacaklılara ve ilgili kurumlara ibraz etmelisiniz (Yargıtay 10. HD, 2025/18233 E., 2026/8520 K., 03.06.2026).
İbraz etmezsem ne olur?
Sonradan açtığınız davayı kazansanız bile yargılama giderleri size kalabilir.
Mirasın reddine hangi mahkeme bakar?
Sulh hukuk mahkemesi (4721 s. K. m. 609).
Eş rızası istemi hangi mahkemede görülür?
Aile mahkemesinde (4787 s. K. m. 4).
Eski Kanun'da durum neydi?
Yalnız ret için rıza aranıyordu ve sulh hâkimine başvurulabiliyordu (743 s. K. m. 214).
Kaynaklar ve Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 6, 206, 256, 260, 262, 263, 264, 265, 266, 268, 271, 605, 606, 609, 610
- 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi m. 214
- 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun m. 4
- 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu m. 72
- Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), m. 265 gerekçesi s. 103, Komisyon değişiklik listesi s. 311-314
- Yargıtay 2. HD, 2008/12873 E., 2009/17735 K., 19.10.2009
- Yargıtay 8. HD, 2013/17277 E., 2014/10593 K., 26.05.2014
- Yargıtay 10. HD, 2025/18233 E., 2026/8520 K., 03.06.2026