Yabancı uyruklu eşten Türkiye'de boşanabilirsiniz. Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi iç hukuktaki yer itibarıyla yetki kurallarına göre belirlenir (MÖHUK m. 40). Boşanma sebepleri ve sonuçları eşlerin ortak millî hukukuna tabidir; eşler ayrı vatandaşlıktaysa ortak mutad meskenlerinin hukuku, o da yoksa Türk hukuku uygulanır (MÖHUK m. 14). Türkiye'de birlikte yaşayan Türk vatandaşı ile yabancı eş arasındaki davada bu nedenle Türk hukuku uygulanır. Yurt dışındaki eşe tebligat o ülkenin yetkili makamı aracılığıyla yapılır (7201 s. K. m. 25).
Eşi yabancı uyruklu olan danışanlarım bana önce "Türkiye'de boşanabilir miyim, yoksa eşimin ülkesine mi gitmeliyim?" diye sorar. Türkiye'de yaşıyorsanız cevap evettir; ama hangi hukukun uygulanacağı, eşe davanın nasıl tebliğ edileceği ve boşanmadan sonra ikamet ile vatandaşlığın ne olacağı ayrıca planlanmalıdır.
Meslek hayatım boyunca yurt dışına tebligat ya da yabancı hukukun araştırılması yüzünden uzayan davalar gördüm. Bu rehberde yetkili mahkemeyi, uygulanacak hukuku, yurt dışındaki eşe tebligatı, anlaşmalı boşanmanın özel durumunu ve boşanmadan sonra vatandaşlık ile ikameti sade bir dille anlatıyorum.
Yabancı uyruklu eşten boşanma: kısa cevap
| Soru | Kısa cevap |
|---|---|
| Türkiye'de boşanabilir miyim? | Evet; yetki iç hukuktaki yetki kurallarına göre belirlenir |
| Hangi ülkenin hukuku uygulanır? | Ortak millî hukuk; yoksa ortak mutad mesken hukuku; o da yoksa Türk hukuku |
| Türkiye'de yaşayan Türk-yabancı çift? | Ortak mutad mesken Türkiye olduğu için Türk hukuku |
| İki yabancı Türkiye'de boşanabilir mi? | Evet; nüfus kaydı şart değildir |
| Yurt dışındaki eşe tebligat? | O ülkenin yetkili makamı aracılığıyla yapılır |
| Anlaşmalı boşanma? | Hâkim eşleri bizzat dinler; uzaktan kabul mahkemede yenilenmelidir |
| Yabancı eş vatandaşlığını kaybeder mi? | Kanun boşanmayla kaybı düzenlemez |
| Yabancı eş Türkiye'de kalabilir mi? | En az üç yıl aile ikamet izniyle kaldıysa kısa dönem izin verilebilir |
Dava Türkiye'de açılabilir mi, hangi hukuk uygulanır?
| Konu | Kural |
|---|---|
| Milletlerarası yetki | Türk mahkemelerinin yetkisi iç hukuktaki yer itibarıyla yetki kurallarına göre belirlenir |
| Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşı | Dava yabancı ülkede açılmamış ya da açılamamışsa Türkiye'de yetkili yerde; yoksa sâkin olunan yerde, o da yoksa son yerleşim yerinde, o da yoksa Ankara, İstanbul ya da İzmir'de |
| Boşanma sebepleri ve sonuçları | Ortak millî hukuk; ayrı vatandaşlıkta ortak mutad mesken hukuku; o da yoksa Türk hukuku |
| Nafaka ve velayet | Aynı sıralama uygulanır |
| Geçici tedbirler | Tedbir nafakası gibi dava süresince alınan önlemlerde Türk hukuku |
| Çift vatandaşlık | Eş Türk vatandaşlığıyla birlikte başka bir vatandaşlığa da sahipse Türk hukuku esas alınır |
| Kamu düzeni | Yabancı hukukun somut hükmü Türk kamu düzenine açıkça aykırıysa uygulanmaz; gerekirse Türk hukuku uygulanır |
Bu kurallar Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un genel hükümleri ile boşanma ve yetki hükümlerinde yer alır (MÖHUK m. 4, 5, 14, 40, 41). Davanın hangi şehirde açılacağını boşanma davası nerede açılır rehberinde anlattım.
Türk vatandaşı ile yabancı eş Türkiye'de yaşıyorsa
Bu eşlerin ortak millî hukuku yoktur, ama ortak mutad meskenleri Türkiye olduğu için Türk hukuku uygulanır. Aynı ölçü iki yabancı için de geçerlidir: 2012'den beri Türkiye'de yaşayan yabancı eşlerin ortak mutad meskeni Türkiye kabul edildi (Yargıtay 2. HD, 2025/5548 E., 2026/4435 K., 21.04.2026).
Mısır vatandaşı kadın, 2007'de Mısır'da evlendiği Suudi Arabistan vatandaşı eşine karşı Türkiye'de boşanma davası açtı; eşler 2012'den beri Türkiye'de yaşıyordu. İlk derece mahkemesi, tarafların Türkiye'de nüfus kaydı bulunmadığını ve birden çok evliliğe izin veren yabancı hukuk hükmünün Türk kamu düzenine aykırı olduğunu belirterek, Türk hukukunun tanıyabileceği bir evlilik bulunmadığı gerekçesiyle davayı usulden reddetti; bölge adliye mahkemesi istinafı reddetti. Yargıtay, ortak mutad mesken Türkiye olduğu için Türk hukukunun uygulanacağını, mutlak butlanla sakat bir evliliğin bile butlan kararına kadar geçerli bir evlilik gibi varlığını sürdürdüğünü ve mahkemenin butlanı kendiliğinden değerlendiremeyeceğini, yabancıların kimliklerini ve evli olduklarını belgelemelerinin dava açmak için yeterli olduğunu belirterek kararı bozdu.
Ne anlama geliyor? Yabancı eşlerin Türkiye'de nüfus kaydı olmaması boşanma davasına engel değildir. Evlilik ve kimlik belgelerini onaylı tercümeleriyle hazırlayın; davanın esastan görülmesini isteyin.
Yabancı hukuk nasıl uygulanır?
Eşler aynı yabancı devletin vatandaşıysa o devletin hukuku uygulanır. Hâkim, Türk kanunlar ihtilafı kurallarını ve bu kurallara göre yetkili yabancı hukuku kendiliğinden uygular; yabancı hukukun içeriğini tespit ederken tarafların yardımını isteyebilir. Yabancı hukukun olaya ilişkin hükümleri tüm araştırmalara rağmen tespit edilemezse Türk hukuku uygulanır (MÖHUK m. 2).
İki Suriye vatandaşı arasındaki boşanma davasında ilk derece mahkemesi, Suriye aile hukukuna ilişkin mevzuata ulaşılamadığını, Adalet Bakanlığının da bu mevzuatın henüz edinilemediğini bildirdiğini belirterek Türk hukukunu uyguladı ve boşanmaya karar verdi; bölge adliye mahkemesi istinafı reddetti. Yargıtay, hâkimin yetkili yabancı hukuku tarafların isteğine bakmaksızın kendiliğinden uygulamak zorunda olduğunu, Bakanlığa yazılan müzekkerenin cevabının beklenmesi veya yeniden müzekkere yazılması ya da yabancı hukukun tespitinde tarafların yardımına başvurulması gerektiğini, ortak millî hukukun Türk kamu düzenine açıkça aykırı görülmesi hâlinde ise Türk hukukunun uygulanacağını belirterek kararı bozdu.
Ne anlama geliyor? Yabancı hukukun uygulanacağı dosyalarda davayı hızlandırmanın yolu, o ülkenin ilgili kanun metnini onaylı tercümesiyle dosyaya sunmaktır.
Yurt dışındaki eşe dava nasıl tebliğ edilir?
Yabancı ülkede tebliğ, o ülkenin yetkili makamı aracılığıyla yapılır. Anlaşma ya da o ülke kanunları müsaitse, o yerdeki Türkiye siyasi temsilcisi ya da konsolosu tebligatın yapılmasını yetkili makamdan ister. Tebliğ evrakı, mahkemenin bağlı olduğu Bakanlık aracılığıyla Dışişleri Bakanlığına ve oradan ilgili temsilciliğe gönderilir.
Eşiniz yurt dışındaki bir Türk vatandaşıysa
Bu durumda tebliğ, o yerdeki Türkiye Büyükelçiliği ya da Konsolosluğu aracılığıyla da yapılabilir. Muhataba, otuz gün içinde başvurmazsa tebliğin yapılmış sayılacağı ihtarını içeren bir bildirim gönderilir. Bildirimin ulaştığı belgelenir ve otuz gün içinde başvuru yapılmazsa tebligat otuzuncu günün bitiminde yapılmış sayılır (7201 s. K. m. 25/a).
Yurt dışına tebligat ayrı bir yazışma gerektirdiği için eşinizin yurt dışındaki açık adresini, varsa Türkiye'deki adresini ve iletişim bilgilerini dava dilekçesinde eksiksiz yazın. Tebligatın hangi durumlarda usulsüz sayıldığını boşanma davasında tebligat rehberinde anlattım.
Yabancı eşle anlaşmalı boşanma nasıl olur?
Anlaşmalı boşanmada hâkim tarafları bizzat dinler ve iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmelidir (anlaşmalı boşanma). Eşiniz Türkçe bilmiyorsa duruşmada beyanının tercümanla alınmasını isteyin; protokolün de eşinizin anladığı dilde bir çevirisini hazırlayın.
Yurt dışındaki eş duruşmaya ses ve görüntü aktarımıyla katılabilir. Ancak davaya son veren kabul, feragat ve sulh beyanları bu yolla verilirse mahkeme yeni bir duruşma günü belirler. Beyan o gün mahkeme huzurunda yenilenip tutanak imzalanırsa geçerli olur (e-Duruşma Yönetmeliği m. 13/4). Anlaşmalı boşanmanın şartlarını anlaşmalı boşanma şartları, tek duruşmada boşanmayı tek celsede boşanma rehberinde anlattım.
Boşanmadan sonra vatandaşlık ve ikamet ne olur?
| Konu | Kural |
|---|---|
| Evlenmeyle vatandaşlık | Türk vatandaşıyla evlenmek doğrudan vatandaşlık kazandırmaz; en az üç yıl evli olan ve evliliği devam eden yabancı başvurabilir |
| Evlilik sona ererse | Kanun, evlenmeyle kazanılan vatandaşlığın boşanmayla kaybedileceğine dair hüküm içermez; butlan kararında bile evlenmede iyiniyetli eş vatandaşlığını korur |
| Başvuru sürerken boşanma | Vatandaşlık başvurusu için evliliğin devam etmesi ve aile birliği içinde yaşama şartı aranır |
| Aile ikamet izni | Boşanma hâlinde, en az üç yıl aile ikamet izniyle kalmış yabancı eşe kısa dönem ikamet izni verilebilir |
| Aile içi şiddet | Yabancı eşin aile içi şiddet mağduru olduğu mahkeme kararıyla sabitse üç yıllık süre aranmaz |
Vatandaşlıkla ilgili kurallar Türk Vatandaşlığı Kanunu'nda yer alır (5901 s. K. m. 16). Başvurudan sonra Türk vatandaşı eşin ölmesi hâlinde aile birliği içinde yaşama şartı aranmaz; boşanma için böyle bir istisna öngörülmemiştir. İkamet izniyle ilgili kurallar ise Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'ndadır (6458 s. K. m. 34).
Çocuklar ne olur?
Velayet ve velayete ilişkin sorunlar da boşanmanın tabi olduğu hukuka bağlıdır. Türk hukukunun uygulandığı davada velayet çocuğun üstün yararına göre belirlenir; ölçütleri boşanmada çocuk kime verilir rehberinde anlattım. Dava sürerken çocuklar için alınacak geçici önlemlerde Türk hukuku uygulanır; çocuğun yurt dışına götürülmesinden endişe ediyorsanız bu önlemleri dava dilekçesinde açıkça isteyin.
Çocuk yurt dışına kaçırılırsa ne yapılır?
Çocuk velayet hakkı ihlal edilerek Lahey Sözleşmesi'ne taraf başka bir ülkeye götürülür ya da orada alıkonulursa iadesi istenebilir. Merkezî Makam, Cumhuriyet başsavcılıkları aracılığıyla çocuğun yerini tespit eder, rızaya dayalı iade ya da sulh yolunu dener; sonuç alınamazsa iade için dava açar (5717 sayılı Kanun). Kişisel ilişkinin kurulmasını çocuğu görme hakkı rehberinde anlattım.
Yabancı uyruklu eşten boşanmak için ne yapmalısınız?
- Evlilik belgesini hazırlayın. Evlenme belgesi yurt dışında düzenlendiyse onaylı ve tercümeli örneğini edinin.
- Eşinizin kimlik ve adres bilgilerini toplayın. Pasaport numarası, yurt dışı ve Türkiye adresleri tebligat için gerekir.
- Uygulanacak hukuku belirleyin. Ortak vatandaşlık ve ortak mutad mesken durumunuzu dilekçede açıklayın.
- Yabancı hukuk uygulanacaksa metnini sunun. İlgili kanun hükümlerinin onaylı tercümesi davayı hızlandırır.
- Geçici önlemleri isteyin. Tedbir nafakası ve çocuklarla ilgili önlemler Türk hukukuna göre değerlendirilir.
- Anlaşmalı boşanmada duruşmayı planlayın. Yurt dışındaki eşin kabul beyanını mahkeme huzurunda yenilemesi gerekeceğini hesaba katın.
- İkamet ve vatandaşlık durumunu takip edin. Yabancı eş, boşanmadan sonra ikamet izni için süreleri kaçırmamalıdır.
Yazıda dayandığım kararlar
| Karar | Konu | Sonuç |
|---|---|---|
| Yargıtay 2. HD, 2025/5548 E., 2026/4435 K., 21.04.2026 | Türkiye'de yaşayan iki yabancının boşanması | Ortak mutad mesken Türkiye; Türk hukuku uygulanır, bozuldu |
| Yargıtay 2. HD, 2022/6751 E., 2022/8808 K., 02.11.2022 | Yabancı hukukun araştırılması | Hâkim kendiliğinden araştırmalı; bozuldu |
Sonuç
Yabancı uyruklu eşten Türkiye'de boşanabilirsiniz. Türkiye'de birlikte yaşıyorsanız ortak mutad mesken Türkiye olduğu için Türk hukuku uygulanır; eşler aynı yabancı devletin vatandaşıysa o devletin hukuku araştırılır. Yurt dışındaki eşe tebligatın zaman alacağını hesaba katın ve adres bilgilerini eksiksiz yazın. Anlaşmalı boşanmada eşin kabulünü mahkeme huzurunda yenilemesi gerekebilir; boşanmadan sonra ise yabancı eşin ikamet izni ayrıca planlanmalıdır.
Yabancı uyruklu eşinizle boşanma sürecini birlikte değerlendirmek isterseniz boşanma avukatı sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz. Yurt dışında boşandıysanız kararın Türkiye'de geçerli olması için yurt dışında boşanma kararının tanınması rehberine bakın.
Yabancı eşimden Türkiye'de boşanabilir miyim?
Evet. Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi iç hukuktaki yer itibarıyla yetki kurallarına göre belirlenir (MÖHUK m. 40).
Hangi ülkenin hukuku uygulanır?
Ortak millî hukuk, eşler ayrı vatandaşlıktaysa ortak mutad mesken hukuku, o da yoksa Türk hukuku uygulanır (MÖHUK m. 14/1).
Eşim yurt dışındaysa dava nasıl tebliğ edilir?
O ülkenin yetkili makamı aracılığıyla; gerekirse Türkiye'nin siyasi temsilcisi ya da konsolosu aracılığıyla istenir (7201 s. K. m. 25). Eşiniz Türk vatandaşıysa tebliğ konsolosluk aracılığıyla da yapılabilir (7201 s. K. m. 25/a).
İki yabancı Türkiye'de boşanabilir mi?
Evet. Türkiye'de nüfus kaydı olmayan ve 2012'den beri Türkiye'de yaşayan yabancı eşlerin davasında Türk hukukunun uygulanacağı ve davanın esastan görülmesi gerektiği belirtildi (Yargıtay 2. HD, 2025/5548 E., 2026/4435 K., 21.04.2026).
Mahkeme yabancı hukuku bulamazsa ne olur?
Tüm araştırmalara rağmen tespit edilemezse Türk hukuku uygulanır (MÖHUK m. 2/2); bu araştırma yapılmadan doğrudan Türk hukukuna geçilmesi bozma sebebi sayıldı (Yargıtay 2. HD, 2022/6751 E., 2022/8808 K., 02.11.2022).
Yurt dışındaki eşimle anlaşmalı boşanabilir miyiz?
Evet; ama hâkim eşleri bizzat dinler. Uzaktan bağlantıyla verilen kabul beyanı, yeni bir duruşmada mahkeme huzurunda yenilenmelidir (e-Duruşma Yönetmeliği m. 13/4).
Boşanınca yabancı eşim Türk vatandaşlığını kaybeder mi?
Türk Vatandaşlığı Kanunu evlenmeyle kazanılan vatandaşlığın boşanmayla kaybedileceğine dair bir hüküm içermez; evliliğin butlanında bile iyiniyetli eş vatandaşlığını korur (5901 s. K. m. 16/3).
Boşandıktan sonra yabancı eşim Türkiye'de kalabilir mi?
En az üç yıl aile ikamet izniyle kalmışsa kısa dönem ikamet izni verilebilir; aile içi şiddet mağduriyeti mahkeme kararıyla sabitse üç yıl aranmaz (6458 s. K. m. 34/6).
Nafaka ve velayet hangi hukuka göre belirlenir?
Boşanmanın tabi olduğu hukuka göre (MÖHUK m. 14/2, 14/3); dava süresince alınan geçici tedbirlerde Türk hukuku uygulanır (MÖHUK m. 14/4).
Kaynaklar ve Mevzuat
- 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m. 2, 4, 5, 14, 40, 41
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 166
- 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m. 16
- 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m. 34
- 7201 sayılı Tebligat Kanunu m. 25, 25/a
- 5717 sayılı Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Yön ve Kapsamına Dair Kanun m. 1, 4, 5
- Hukuk Muhakemelerinde Ses ve Görüntü Nakledilmesi Yoluyla Duruşma İcrası Hakkında Yönetmelik m. 13
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2025/5548 E., 2026/4435 K., 21.04.2026
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2022/6751 E., 2022/8808 K., 02.11.2022