Velayeti altında bulunmayan ya da kendisine bırakılmayan çocukla kişisel ilişki kurulmasını istemek, ana ve babadan her birinin hakkıdır (TMK m. 323). Boşanma davası sürerken de hâkim çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri kendiliğinden alır (TMK m. 169); dilekçenizde geçici kişisel ilişki kurulmasını açıkça isteyin. Kurulan görüşme uygulanmazsa ilam veya tedbir kararıyla adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğüne başvurursunuz; emre aykırı davranan hakkında bir ay içinde şikâyet üzerine üç günden on güne kadar disiplin hapsine karar verilir (5395 sayılı Kanun m. 41/F).
- Görme hakkı dava sonunu beklemez. Dava sırasında geçici kişisel ilişki istenebilir.
- Uygulamayı icra dairesi değil müdürlük yapar. Çocuğun yerleşim yerindeki adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğüne başvurulur.
- Başvuru harçsızdır. Masraflar avukatlık ücreti hariç Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır.
- Teslim emrine uymamak yaptırıma bağlıdır. Şikâyet bir ay içinde aile mahkemesine yapılır.
- Çocuğu süre sonunda geri getirmemek de yaptırımlıdır. Bu durumda üç aya kadar disiplin hapsi öngörülür.
- Sürekli engelleme velayeti etkileyebilir. Kanun, çocuğun menfaatine aykırı değilse velayetin değiştirilebileceğini söyler.
- Büyükanne ve büyükbaba olağanüstü hâlde kişisel ilişki isteyebilir. Anne ve babanın görüşmesi sürüyorsa bu şart gerçekleşmeyebilir.
- Kişisel ilişki gerektiğinde gözetim altında kurulabilir. Kısıtlama yalnız çocuğun üstün yararı gerektirirse yapılır.
Görme hakkı ve karşı tarafın yükümlülüğü
Ana ve babadan her biri, diğerinin çocuk ile kişisel ilişkisini zedelemekten, çocuğun eğitilmesi ve yetiştirilmesini engellemekten kaçınmakla yükümlüdür.
Kişisel ilişki sebebiyle çocuğun huzuru tehlikeye girer veya ana ve baba bu haklarını birinci fıkrada öngörülen yükümlülüklerine aykırı olarak kullanırlar veya çocuk ile ciddî olarak ilgilenmezler ya da diğer önemli sebepler varsa, kişisel ilişki kurma hakkı reddedilebilir veya kendilerinden alınabilir.
Velayet kendisine bırakılan ana veya baba, kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerini yerine getirmezse çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayet değiştirilebilir. Bu husus kişisel ilişki kurulmasına dair kararda taraflara ihtar edilir.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 324Kişisel ilişki, çocuğun hakkıdır da: çocuk anne ve babasıyla, anne ve baba da çocukla düzenli şekilde görüşme hakkına sahiptir ve kişisel ilişki yalnız çocuğun üstün yararı gerektirirse mahkemece kısıtlanabilir veya engellenebilir (Yönetmelik m. 5). Velayetin kime verileceğini ve boşanma kararındaki görüşme takviminin nasıl kurulduğunu boşanmada çocuk kime verilir rehberinde anlattım.
Dava sürerken çocuğu görmek
Boşanma davasının sonuçlanması aylar sürebilir; bu süre boyunca çocukla bağınızın kopmaması için geçici kişisel ilişki kurulmasını isteyin. Hâkim dava süresince çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri kendiliğinden alır (TMK m. 169); yine de talebinizi dilekçede gün ve saat önererek yazmanız, düzenlemenin somut ve uygulanabilir olmasını sağlar.
| Dilekçede isteyebilecekleriniz | Neden önemli? |
|---|---|
| Hafta sonu görüşme günleri ve saatleri | Belirsiz düzenleme infazda tereddüt doğurur |
| Yatılı olup olmayacağı | Çocuğun yaşına ve düzenine göre değerlendirilir |
| Dini bayramlar ve okul tatilleri | Uzun ayrılıkları önler |
| Teslim yeri ve saati | Karşılaşma ve gecikme tartışmasını azaltır |
| Telefonla veya görüntülü görüşme | Uzak şehirde yaşayan ebeveyn için ek bağ kurar |
Yargıtay'a göre velayet ve kişisel ilişki kamu düzenine ilişkindir ve yargılamanın her aşamasında meydana gelen olaylar dikkate alınır (Yargıtay 2. HD, 2025/2037 E., 2025/8565 K., 13.10.2025). Görüşme düzenlemesi, infazda tereddüt doğurmayacak kadar açık olmalıdır; Yargıtay, kurulan saatlerle yatılı görüşmenin mümkün olmadığı bir düzenlemeyi düzelterek takvimi hafta sonu, bayram, temmuz ve yarıyıl tatili için tek tek yazmıştır (Yargıtay 2. HD, 2025/497 E., 2025/7250 K., 15.09.2025). Görüntülü görüşme de istenebilir, ama tanınması mahkemenin değerlendirmesine bağlıdır; görüntülü görüşme hakkı tanınmamasına yönelik temyiz itirazının reddedildiği bir dosya vardır (Yargıtay 2. HD, 2025/8535 E., 2026/377 K., 15.01.2026).
Görüşme engellenirse ne yapmalısınız?
2021'de 7343 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle çocuk teslimi ve kişisel ilişki kararlarının yerine getirilmesi icra dairelerinden alınarak Adalet Bakanlığına bağlı adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüklerine verildi (5395 sayılı Kanun m. 41/A). Müdürlük bulunmayan yerlerde bu görev, Bakanlıkça belirlenen hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğünce yürütülür.
- Kararın örneğini alın.
Boşanma ilamı veya dava sırasında verilen tedbir kararı başvurunun dayanağıdır.
- Doğru müdürlüğe başvurun.
Çocuğun yerleşim yerindeki adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğü yetkilidir (5395 s. K. m. 41/A-4).
- İletişim bilgilerinizi verin.
Kendi adresiniz, karşı tarafın bildiğiniz son adresi ve görüşmenin geçirileceği yer tutanağa yazılır (Yönetmelik m. 18).
- Müdürlüğün bildirimini bekleyin.
Müdürlük karşı tarafla iletişime geçer ve çocuğun belirlenen yere getirilmesini bildirir (m. 41/C-2).
- Teslim emri çıkarılır.
Karşı taraf ulaşılamaz, getirmeyeceğini söyler veya getirmezse ona teslim emri tebliğ edilir; emir kararın süresince geçerliliğini korur (m. 41/C-3).
- Teslim uzman gözetiminde yapılır.
Çocuk, müdürlüğün belirlediği teslim mekânında uzman veya öğretmen eşliğinde size teslim edilir (m. 41/A-5, 41/D).
- Emre uyulmazsa şikâyet edin.
Bir ay içinde müdürlüğün bulunduğu yer aile mahkemesine şikâyette bulunun (m. 41/F).
| Durum | Yaptırım | Dayanak |
|---|---|---|
| Kişisel ilişki teslim emrine aykırı davranmak veya engellemek | Üç günden on güne kadar disiplin hapsi | 5395 s. K. m. 41/F-2 |
| Görüşme sonunda çocuğu belirlenen yere getirmemek | Üç aya kadar disiplin hapsi | m. 41/F-3 |
| Velayete ilişkin çocuk teslimi emrine aykırılık | Üç aya kadar disiplin hapsi | m. 41/F-1 |
| Müdürlük işlemine itiraz | Bir hafta içinde aile mahkemesine şikâyet | m. 41/E-1 |
| Şikâyet üzerine verilen karara itiraz | İki hafta içinde itiraz | m. 41/E-3 |
Bu işlemler için harç alınmaz; masraflar avukatlık ücreti hariç Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır (m. 41/H-1). Hak sahibi veya yükümlü hakkında 6284 sayılı Kanun uyarınca gizlilik ya da başka bir tedbir kararı varsa teslim bu kararlar dikkate alınarak yapılır (Yönetmelik m. 7).
Engelleme sürerse velayet değişebilir
Kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerini yerine getirmeyen velayet sahibi hakkında, çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayet değiştirilebilir ve bu husus kararda taraflara ihtar edilir (TMK m. 324/3, TMK m. 182/2). Ana veya babanın başka bir yere gitmesi gibi yeni olguların zorunlu kılması hâlinde de hâkim gerekli önlemleri alır (TMK m. 183).
Velayetin değiştirilmesi davası bir çekişmesiz yargı işidir; Yargıtay, bu davada bölge adliye mahkemesinin verdiği kararın kesin olduğunu ve temyiz edilemeyeceğini belirterek temyiz dilekçesini reddetmiştir (Yargıtay 2. HD, 2025/5835 E., 2026/1547 K., 11.02.2026). Engellemeleri, müdürlük tutanakları ve şikâyet kararlarıyla belgeleyin; velayet değişikliği talebinde bu kayıtlar delil olur.
Büyükanne ve büyükbaba çocuğu görebilir mi?
Kanun, olağanüstü hâllerde çocuğun menfaatine uygun düştüğü ölçüde kişisel ilişki hakkını diğer kişilere, özellikle hısımlara da tanır (TMK m. 325). Boşanma sürecinde bu şartın nasıl değerlendirildiğini şu dosya gösterir:
Anne ile babanın boşanma davası sürerken babaanne, torunuyla kişisel ilişki kurulması için dava açtı. İlk derece mahkemesi, her ayın birinci ve üçüncü pazar günü birer saatlik görüşmeye hükmetti. Bölge adliye mahkemesi, eşlerin boşanma aşamasında olduğunu, baba ile çocuk arasında kişisel ilişki kurulduğunu ve aynı zaman diliminde babaannenin çocuğu görmesine engel bir durumun kanıtlanamadığını belirtti. TMK m. 325'teki şartların gerçekleşmediği gerekçesiyle davayı reddetti; Yargıtay kararı onadı.
Ne anlama geliyor? Anne veya baba çocukla görüşebiliyorsa, büyükanne ve büyükbaba çocuğu bu görüşmeler sırasında görebilir; ayrıca dava açmak için olağanüstü bir hâl gerekir. Bu dosyada bölge adliye mahkemesi ilk incelemede, anne ve baba evli ve sağ olduğu için davanın ikisine birden yöneltilmesi gerektiğini de belirtmişti.
Olağanüstü hâl bulunan bir dosyada ise sonuç farklıdır: babası ölmüş çocuklar ile büyükanne ve büyükbaba arasında, sosyal inceleme raporunda olumsuz bir durum görülmediği de gözetilerek kısa da olsa kişisel ilişki kurulması gerektiği belirtilip ret kararları bozulmuştur (Yargıtay 2. HD, 2025/5315 E., 2025/9978 K., 20.11.2025).
Kişisel ilişki ne zaman kısıtlanır?
Kişisel ilişki sebebiyle çocuğun huzuru tehlikeye girer, hak kötüye kullanılır, ebeveyn çocukla ciddi olarak ilgilenmez ya da başka önemli sebepler varsa kişisel ilişki reddedilebilir veya kaldırılabilir (TMK m. 324/2). Kaldırmak yerine daha hafif bir yol da vardır: doğrudan görüşme çocuğun üstün yararına aykırıysa kişisel ilişki üçüncü kişi veya uzman gözetimi altında kurulabilir (Yönetmelik m. 5/4). Çocuğun görüşü de önemlidir, ama belirleyici değildir; Yargıtay'a göre çocuğun üstün yararı gerektirirse görüşünün aksine karar verilebilir (Yargıtay 2. HD, 2025/2037 E., 2025/8565 K., 13.10.2025).
Çocukla ilgili bütün düzenlemeleri dava açarken birlikte düşünmek için boşanma davası açmadan önce yapılması gerekenler yazısına, çocuğun nafakası için boşanmada nafaka rehberine bakabilirsiniz. Görüşme düzeninizin kurulması veya uygulanması konusunda destek almak isterseniz boşanma avukatı İstanbul sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Boşanma davası sürerken çocuğumu görebilir miyim?
Evet. Hâkim dava süresince çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri alır (TMK m. 169); dilekçenizde geçici kişisel ilişki kurulmasını gün ve saat önererek isteyin.
Eşim çocuğu göstermiyor; nereye başvurmalıyım?
İlam veya tedbir kararıyla çocuğun yerleşim yerindeki adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğüne başvurun (5395 s. K. m. 41/A, 41/C).
Başvuru için harç ödenir mi?
Hayır. Bu işlemler harçtan istisnadır; masraflar avukatlık ücreti hariç Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır (5395 s. K. m. 41/H).
Çocuğu göstermemenin cezası nedir?
Kişisel ilişki teslim emrine aykırı davranan veya engelleyen hakkında, bir ay içinde yapılacak şikâyet üzerine üç günden on güne kadar disiplin hapsine karar verilir (5395 s. K. m. 41/F-2).
Görüşme bitince çocuğu geri getirmezsem ne olur?
Süre sonunda çocuğu belirlenen yere getirmeyen hak sahibi hakkında şikâyet üzerine üç aya kadar disiplin hapsine karar verilir (5395 s. K. m. 41/F-3).
Çocuğu göstermemek velayetin değişmesine yol açar mı?
Açabilir. Kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerini yerine getirmeyen velayet sahibi hakkında, çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayet değiştirilebilir (TMK m. 324/3).
Büyükanne ve büyükbaba torunlarını görmek için dava açabilir mi?
Olağanüstü hâller varsa açabilir (TMK m. 325); anne veya baba çocukla görüşebiliyorsa bu şartın gerçekleşmediği kabul edilebilir (Yargıtay 2. HD, 2024/4157 E., 2024/7323 K., 14.10.2024).
Çocuk babasını veya annesini görmek istemiyorsa ne olur?
Çocuğun görüşü dikkate alınır; ama üstün yararı gerektirirse görüşünün aksine karar verilebilir (Yargıtay 2. HD, 2025/2037 E., 2025/8565 K., 13.10.2025).
Görüşme uzman gözetiminde yapılabilir mi?
Evet. Doğrudan görüşme çocuğun üstün yararına aykırıysa mahkeme kararıyla kişisel ilişki üçüncü kişi veya uzman gözetimi altında kurulabilir (Yönetmelik m. 5/4).
Kaynaklar ve Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 169, 182, 183, 323, 324, 325
- 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu m. 41/A, 41/C, 41/D, 41/E, 41/F, 41/H
- Çocuk Teslimi ve Çocukla Kişisel İlişki Kurulmasına İlişkin İlam ve Tedbir Kararlarının Yerine Getirilmesine Dair Yönetmelik (RG 04.08.2022, 31913)
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2024/4157 E., 2024/7323 K., 14.10.2024
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2025/5315 E., 2025/9978 K., 20.11.2025
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2025/497 E., 2025/7250 K., 15.09.2025
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2025/5835 E., 2026/1547 K., 11.02.2026

