TMK 268: Ortaklık Borçları ve Eşlerin Sorumluluğu

Kısaca

TMK 268, dört tür borç sayar ve bunlardan eşlerin hem kişisel malları hem ortaklık mallarıyla sorumlu olduğunu belirtir. Bu düzenleme eşitlik ilkesinin sonucudur: 743 sayılı Kanun'da evlilik birliği için yapılan borçlardan ilke olarak koca sorumluyken, bugün eşler eşit biçimde sorumludur (S. Sayısı 723, s. 103).

Ortaklık borcu: Maddede sayılan ve ortaklık mallarının da sorumlu olduğu borç (TMK m. 268).
Temsil yetkisi: Ailenin sürekli ihtiyaçları için evlilik birliğini temsil (TMK m. 188).
Kişisel borç: Sayılanlar dışındaki borç (TMK m. 269).
Eşit sorumluluk: Eşlerin eşitliği ilkesinin sonucu (S. Sayısı 723, s. 103).

TMK 268 ne düzenler?

Konu	Kural	Dayanak
Kapsam	Sayılan borçlardan kişisel ve ortaklık malları sorumlu	TMK m. 268
1. bent	Temsil ya da yönetim yetkisine dayanan borçlar	TMK m. 268/1
2. bent	Ortaklık mallarıyla meslek veya sanat icrasından doğan borçlar	TMK m. 268/2
3. bent	Diğer eş için de kişisel sorumluluk doğuran borçlar	TMK m. 268/3
4. bent	Üçüncü kişilerle anlaşarak yapılan borçlar	TMK m. 268/4
Kaynak	İsviçre Medenî Kanunu m. 233	S. Sayısı 723, s. 103
Eşitlik	Eşler eşit biçimde sorumludur	S. Sayısı 723, s. 103
Temsil	Her iki eş birliği temsil eder	Yargıtay 17. HD, 2014/12605 K.
Diğer borçlar	Kişisel mallar ve ortaklık mallarının yarı değeri	TMK m. 269

TBMM gerekçesine göre madde İsviçre Medenî Kanunu'nun 233. maddesinden aynen alınmıştır. Gerekçe, maddenin getirdiği değişikliği tek cümlede özetler: yürürlükteki (743 sayılı) Kanun'a göre mal ortaklığı rejiminde evlilik birliği için yapılan borçlardan ilke olarak koca şahsen ve ortaklık mallarıyla sorumludur; eşlerin eşitliği ilkesinden hareketle sevk edilen bu hükümle, evlilik birliğinin borçlarından dolayı eşler eşit bir şekilde sorumlu tutulmuştur. Tasarının 268. maddesi Adalet Komisyonunun değişiklik listesinde yer almadığından Tasarıdaki hâliyle kabul edilmiştir (S. Sayısı 723, s. 311-314).

Dikkat

Mal ortaklığını seçmeden önce bu maddeyi dikkatle okuyun; çünkü rejimin en ağır sonucu buradadır. Eşinizin tek başına yaptığı bir borç, sizin payınızın da bulunduğu ortaklık mallarına yönelebilir. Özellikle ikinci bent risklidir: eşiniz ortaklık mallarını ya da ortaklığa giren gelirleri kullanarak bir meslek veya sanat icra ediyorsa, bu faaliyetten doğan borçlardan ortaklık malları da sorumludur. Bir işletmenin borcu, ortak konutunuza ya da ortak hesabınıza yönelebilir. Dördüncü bent ise sözleşmesel bir genişletmedir: eşlerin üçüncü kişilerle anlaşarak ortaklık mallarının da sorumlu olacağını kararlaştırdığı borçlar da bu kapsamdadır; bu nedenle eşinizin imzaladığı kredi ve kefalet sözleşmelerinin metnini görmeden rahat olmayın. Riski sınırlamak isterseniz meslek ve sanat mallarını mal rejimi sözleşmesiyle ortaklık dışında tutabilirsiniz (TMK m. 259); durum ağırlaşırsa mal ayrılığına geçilmesini isteyebilirsiniz (TMK m. 206).

Temsil ve yönetim yetkisine dayanan borçlar

Kural: Evlilik birliğini temsil veya ortaklık mallarını yönetme yetkisine dayanarak yapılan borçlardan eşler kişisel ve ortaklık mallarıyla sorumludur (TMK m. 268/1).
Temsil yetkisi: Her iki eş, ortak yaşamın devamı süresince ailenin sürekli ihtiyaçları için birliği temsil eder (Yargıtay 17. HD, 2014/15680 E., 2014/12605 K., 25.09.2014).
Yönetim yetkisi: Olağan yönetim sınırları içinde her eş ortaklığı yükümlülük altına sokabilir (TMK m. 262).
Kapsam: Kira, fatura, gıda, sağlık, eğitim gibi sürekli ihtiyaç giderleri.
Sonuç: Alacaklı hem kişisel mallara hem ortaklık mallarına başvurabilir.
Eski düzen: Bu borçlardan eskiden ilke olarak koca sorumluydu (743 s. K. m. 215).

Meslek veya sanat icrasından doğan borçlar

Kural: Ortaklık mallarını ya da ortaklığa giren gelirleri kullanarak meslek veya sanat icrası nedeniyle yapılan borçlardan sorumluluk doğar (TMK m. 268/2).
Bağlantı: Bu faaliyet için eşin rızası aranır (TMK m. 264).
Yetki: Rıza varsa eş, faaliyetin gerektirdiği bütün işlemleri tek başına yapabilir.
Risk: İşletmenin borcu ortaklık mallarına yönelebilir.
Sınırlama: Meslek malları sözleşmeyle ortaklık dışında tutulabilir (TMK m. 259).
Örtülü rıza: Faaliyete ses çıkarmamak rıza sayılabilir (S. Sayısı 723, s. 102-103).

Diğer iki hâl

Kişisel sorumluluk: Diğer eş için de kişisel sorumluluk doğuran borçlar kapsamdadır (TMK m. 268/3).
Örnek: Her iki eşin birlikte borçlu ya da müteselsil borçlu olduğu sözleşmeler.
Anlaşma: Eşlerin üçüncü kişilerle anlaşarak ortaklık mallarının da sorumlu olacağını kararlaştırdığı borçlar (TMK m. 268/4).
Şekil: Bu anlaşma borç sözleşmesinin içinde yer alabilir.
İnceleme: Kredi ve kefalet sözleşmelerinin metni dikkatle okunmalıdır.
Sonuç: Anlaşma varsa alacaklı doğrudan ortaklık mallarına yönelebilir.

Kişisel borçlarda durum

Kural: Her eş diğer bütün borçlardan kendi kişisel mallarıyla ve ortaklık mallarının değerinin yarısı kadarıyla sorumludur (TMK m. 269).
Fark: TMK 268'deki borçlarda sorumluluk ortaklık mallarının tamamına yönelir.
Zenginleşme: Ortaklığın zenginleşmesinden kaynaklanan istemler saklıdır (TMK m. 269/2).
İç ilişki: Eşler arasındaki denkleştirme tasfiyede yapılır (TMK m. 270).
Kişisel mal: Kişisel mallar her hâlde sorumludur (TMK m. 267).
Ayrım: Borcun hangi bende girdiği, alacaklının hangi mallara başvurabileceğini belirler.

Eşitlik ilkesi

Değişiklik: Kadın ve çocukların geçimini yalnız kocaya yükleyen kural kaldırılmıştır (Yargıtay HGK, 2005/10-183 E., 2005/241 K., 06.04.2005).
Yeni kural: Her iki eş birliğin giderlerine katılır (TMK m. 186).
Ölçü: Katılmada eşlerin "güçleri" esas alınır.
Ev emeği: Emeğini evlilik birliğine harcayan eşin katkısı maddî katkı sayılır.
Sorumlulukta yansıma: Gerekçe, eşlerin birliğin borçlarından eşit sorumlu tutulduğunu belirtir (S. Sayısı 723, s. 103).
Sonuç: Alacaklı bakımından eşler arasında ayrım yapılmaz.

Usul

Görev: Mal rejiminden doğan istemler aile mahkemesinde görülür (4787 s. K. m. 4).
Takip: Alacaklı borcun niteliğine göre hangi mallara başvurabileceğini belirler.
İtiraz: Borcun maddede sayılan hâllere girmediği ileri sürülebilir.
İspat: Borcun niteliğini iddia eden taraf bunu kanıtlar (4721 s. K. m. 6).
Koruyucu önlem: Alacaklı zarara uğrarsa mal ayrılığına geçilmesini isteyebilir (TMK m. 210).
Eşin istemi: Malvarlığı borca batıksa diğer eş mal ayrılığı isteyebilir (TMK m. 206).

Uygulamada

Mal ortaklığındaysanız eşinizin borçlarını uzaktan izlemeyin. Önce borcun hangi kategoriye girdiğini belirleyin: ailenin sürekli ihtiyaçları için mi yapılmış, ortaklık mallarının yönetimiyle mi ilgili, ortaklık mallarıyla yürütülen bir işletmeden mi doğmuş, yoksa üçüncü kişilerle yapılan özel bir anlaşmaya mı dayanıyor? Bu dördünden birine giriyorsa alacaklı ortaklık mallarının tamamına yönelebilir; girmiyorsa sorumluluk kişisel mallar ve ortaklık mallarının yarı değeriyle sınırlıdır. Eşinizin ortaklık mallarını kullanarak yürüttüğü bir işletme varsa riskinizi baştan sınırlayın: mal rejimi sözleşmesine meslek ve sanat mallarını ortaklık dışında tutan bir hüküm koyun. Eşinizin imzaladığı kredi ve kefalet sözleşmelerinde "ortaklık malları da sorumludur" türünden bir kayıt olup olmadığını kontrol edin. Eşinizin malvarlığı borca batmışsa ya da ortaklıktaki payı haczedilmişse beklemeyin; hâkimden mal ayrılığına geçilmesine karar vermesini isteyin.

Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararları

Aşağıdaki kararlar resmî karar arama sistemlerinden alınmıştır. Her kartta kararın vardığı ilke, olayın özeti, karardan birebir bir alıntı ve kararın uygulamadaki anlamı yer alır. Konuya göre süzmek için düğmeleri kullanabilirsiniz.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu2005/10-183 E. · 2005/241 K.06.04.2005

Ailenin geçimini sağlama ödevi artık yalnız kocaya ait değildir; her iki eş güçleri oranında giderlere katılır ve ev emeği maddî katkı sayılır

İş kazasında ölen kişinin anne ve babası, ölüm nedeniyle gelir bağlanmasını istedi. Kurum, annenin geçiminin kocası tarafından sağlandığını ileri sürdü; yerel mahkeme de bu gerekçeyle istemi reddetti. Uyuşmazlık, yargılama sırasında yürürlüğe giren 4721 sayılı Kanun karşısında kocanın eşini geçindirme yükümlülüğünün devam edip etmediği noktasında toplandı.

“kadın ve çocukların infak ve iaşesinin kocaya ait olduğuna ilişkin hüküm yasa metninden çıkartılmıştır. Yerine, her iki eşin de bu giderlere katılma zorunluluğu kabul edilmiştir. Ölçü olarak giderlere katılmada, eşlerin "güçleri" esas alınmıştır. Böylece, yeni düzenleme ile; bir meslek ya da sanat sahibi olmamasına rağmen kendi emeğini evlilik birliğine harcayan eşin katkısı "evlilik birliğinde" maddî katkı olarak değerlendirilmiştir.”

Ne anlama geliyor? Kurul, Özel Daire bozması doğrultusunda direnme kararını bozmuştur. Alıntıdaki değişiklik, mal ortaklığındaki sorumluluk rejiminin de temelidir: 743 sayılı Kanun'da evlilik birliğinin borçlarından ilke olarak koca sorumluyken, 4721 sayılı Kanun eşleri eşit sorumlu tutmuştur. TMK 268'in gerekçesi de bunu açıkça söyler. Karar ayrıca giderlere katılmada ölçünün eşlerin "güçleri" olduğunu ve bir meslek sahibi olmasa bile emeğini evlilik birliğine harcayan eşin katkısının maddî katkı sayıldığını belirtmiştir.

Kaynak: Yargıtay Karar Arama (mevzuat.adalet.gov.tr)Kararın tam metni

Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi2014/15680 E. · 2014/12605 K.25.09.2014

Her iki eş de ortak yaşamın devamı süresince ailenin sürekli ihtiyaçları için evlilik birliğini temsil eder

Bir trafik kazasında anne ve oğul hayatını kaybetti. Geride kalan küçük çocuk annesinin ölümü nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı istedi. Mahkeme, çocuğun desteğinin sağ kalan ve çalışan baba olduğunu, annenin desteğine ihtiyacı bulunmadığını belirterek bu istemi reddetti.

“Türk Medeni Kanunu'nun 188. maddesinde eşlerden her birinin, ortak yaşamın devamı süresince ailenin sürekli ihtiyaçları için evlilik birliğini temsil edeceği düzenlenmiştir. Kadın ve çocukların infak ve iaşesinin kocaya ait olduğuna ilişkin yasa hükmü yasa metninden çıkarılmıştır. Kural olarak, ana-baba çocukları reşit oluncaya kadar onlara bakmakla yükümlüdür. Ana- babadan birinin ölümü halinde geride kalan çocuklar ölenin destekliğinden mahrum kalmış sayılmaktadır.”

Ne anlama geliyor? Daire hükmü bozmuştur. Karar, TMK 268/1'in ilk bendinde geçen "evlilik birliğini temsil yetkisine dayanarak yapılan borçlar" ifadesinin dayanağını gösterir: temsil yetkisi her iki eşe aittir ve kadın ile çocukların geçimini yalnız kocaya yükleyen eski kural kaldırılmıştır. Mal ortaklığında bu temsil yetkisine dayanılarak yapılan borçlardan eşler hem kişisel malları hem ortaklık mallarıyla sorumlu olur; yani eşinizin ailenin sürekli ihtiyaçları için yaptığı borç, sizin payınızın da bulunduğu ortaklık mallarına yönelebilir.

Kaynak: Yargıtay Karar Arama (mevzuat.adalet.gov.tr)Kararın tam metni

Madde gerekçesi

Madde 268- Madde İsviçre Medenî Kanununun 233 üncü maddesinden aynen alınmıştır. Yürürlükteki Kanuna göre, mal ortaklığı rejiminde, evlilik birliği için yapılan borçlardan ilke olarak koca, şahsen ve ortaklık mallarıyla sorumludur. Eşlerin eşitliği ilkesinden hareketle sevkedilen bu hükümle, evlilik birliğinin borçlarından dolayı eşler eşit bir şekilde sorumlu tutulmuştur.

Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), s. 103

Gerekçe kısadır ama maddenin amacını tam olarak verir: bu hüküm bir eşitlik düzenlemesidir. 743 sayılı Kanun'da evlilik birliği için yapılan borçlardan ilke olarak koca sorumluydu; kadının sorumluluğu ise ayrı bir maddeyle ve sınırlı hâllerde düzenlenmişti. 4721 sayılı Kanun bu ayrımı kaldırmış, sorumluluğu eşe göre değil borcun niteliğine göre belirlemiştir. Maddede sayılan dört hâlde eşlerden her biri hem kişisel malları hem ortaklık mallarıyla sorumludur; bunun dışındaki borçlarda ise sorumluluk kişisel mallar ve ortaklık mallarının yarı değeriyle sınırlıdır (TMK m. 269). Tasarının 268. maddesi Adalet Komisyonunun değişiklik listesinde yer almadığından Tasarıdaki hâliyle kabul edilmiştir (S. Sayısı 723, s. 311-314).

743 sayılı eski Medeni Kanun'daki karşılığı

Eski Kanun sorumluluğu eşlere göre ikiye ayırıyordu. 215. madde kocanın sorumluluğunu düzenliyor ve onu hem şahsen hem ortaklık mallarıyla geniş biçimde sorumlu tutuyordu; kadının sorumluluğu ise 216. maddede daha dar biçimde düzenlenmişti. Bugünkü metin bu eşitsizliği kaldırmış, sorumluluğu borcun niteliğine bağlamış ve dört hâli tek maddede saymıştır.

743 sayılı Türk Kanunu Medenisi m. 215

Koca, aşağıdaki borçlardan gerek şahsen gerek ortaklığa giren mallar ile mesuldür. 1 – Karı kocanın evlenmeden evvelki borçlarından. 2 – Karı tarafından birlik mümessili sıfatı ile edilen borçlardan. 3 – Evliliğin devamı sırasında kendisi tarafından edilen borçlarla karı tarafından ortaklığa ait olmak üzere edilen sair bütün borçlardan.

743 sayılı Kanun, mevzuat.gov.tr

	743 sayılı Kanun m. 215	4721 sayılı Kanun m. 268
Sorumlu	İlke olarak koca	Eşlerden her biri
Ölçüt	Eşin sıfatı	Borcun niteliği
Evlilik öncesi borçlar	Kapsamda	Kapsam dışı
Temsil borçları	Kapsamda	Kapsamda
Meslek borçları	Ayrıca sayılmamış	Açıkça sayılmış
Sözleşmeyle genişletme	Yok	Var (4. bent)

Değişiklik geçmişi

Tarih	Gelişme	Dayanak
01.01.2002	Madde yürürlüğe girdi; sorumluluk eşlere göre değil borcun niteliğine göre belirlendi	4721 s. K.

Madde yürürlüğe girdiği günden beri değiştirilmemiştir.

İlgili maddeler

TMK m. 186: Birliğin yönetimi ve giderlere katılma.
TMK m. 188: Evlilik birliğinin temsili.
TMK m. 206: Mal ayrılığına geçiş kararı.
TMK m. 210: Hacizde mal ayrılığına geçiş.
TMK m. 259: Diğer mal ortaklıkları.
TMK m. 262: Olağan yönetim.
TMK m. 264: Ortaklık malları ile meslek veya sanat icrası.
TMK m. 267: Kişisel mallarda yönetim.
TMK m. 269: Kişisel borçlar.
TMK m. 270: Eşler arasındaki borçlar.

Eşinizin borcundan ortaklık mallarının sorumlu olup olmadığını değerlendirmek ve riskinizi sınırlamak için boşanma avukatı sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

TMK 268 ne diyor?

Maddede sayılan dört tür borçtan eşlerden her biri kişisel malları ve ortaklık mallarıyla sorumludur.

Hangi borçlar sayılmıştır?

Temsil ya da yönetim yetkisine dayanan, ortaklık mallarıyla meslek icrasından doğan, diğer eş için de kişisel sorumluluk doğuran ve üçüncü kişilerle anlaşarak yapılan borçlar.

Eşim tek başına borçlandı, ben de sorumlu muyum?

Borç bu dört hâlden birine giriyorsa ortaklık malları sorumludur.

Ailenin ihtiyaçları için yapılan borçlar bu kapsamda mı?

Evet; temsil yetkisine dayanır (TMK m. 188).

Temsil yetkisi kimde?

Her iki eşte (Yargıtay 17. HD, 2014/15680 E., 2014/12605 K., 25.09.2014).

Eskiden de böyle miydi?

Hayır; eskiden birliğin borçlarından ilke olarak koca sorumluydu (743 s. K. m. 215).

Bu değişikliğin dayanağı ne?

Eşlerin eşitliği ilkesi (S. Sayısı 723, s. 103).

Ev emeği katkı sayılır mı?

Evet (Yargıtay HGK, 2005/10-183 E., 2005/241 K., 06.04.2005).

Giderlere katılmada ölçü nedir?

Eşlerin güçleri (TMK m. 186).

Eşimin işletmesinin borcundan sorumlu muyum?

Ortaklık mallarını kullanarak yürütülüyorsa ortaklık malları sorumludur (TMK m. 268/2).

Bu riski nasıl sınırlarım?

Meslek mallarını sözleşmeyle ortaklık dışında tutarak (TMK m. 259).

Eşim kefil olduysa ne olur?

Sözleşmede ortaklık mallarının sorumlu olacağı kararlaştırılmışsa kapsamdadır (TMK m. 268/4).

Sayılmayan borçlarda durum ne?

Kişisel mallar ve ortaklık mallarının yarı değeri sorumludur (TMK m. 269).

Alacaklı doğrudan ortaklık mallarına gidebilir mi?

Borç sayılan hâllerdense evet.

Borcun niteliğini kim ispatlar?

İddia eden taraf (4721 s. K. m. 6).

Evlilikten önceki borçlar kapsamda mı?

Bugünkü metin bunları saymamaktadır.

Eşler arasındaki borçlar ne olur?

Mal rejimi muaccel olmalarını önlemez (TMK m. 270).

Ödeme beni zora sokarsa?

Süre isteyebilirsiniz; hâkim güvence isteyebilir (TMK m. 270).

Eşimin malvarlığı borca batıksa ne yapabilirim?

Mal ayrılığına geçilmesini isteyebilirsiniz (TMK m. 206).

Alacaklı da rejimi değiştirebilir mi?

Hacizde zarara uğrarsa isteyebilir (TMK m. 210).

Hangi mahkeme görevli?

Aile mahkemesi (4787 s. K. m. 4).

Kaynaklar ve Mevzuat

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut bir olaya ilişkin hukuki görüş niteliği taşımaz. Kanun metni yayın tarihindeki yürürlükteki metindir. Yayın: 23 Eylül 2026 · Son güncelleme: 23 Eylül 2026.

TMK Madde 268: Mal Ortaklığında Ortaklık Borçları