TMK 119: Nişan, Cayma Tazminatı ve Ceza Şartı Şerhi

Kısaca

TMK 119'a göre nişanlılık, evlenmeye zorlamak için dava hakkı vermez. Nişanlılardan biri evlenmekten vazgeçerse diğeri, mahkemeden onun kendisiyle evlenmesine karar verilmesini isteyemez. Evlenmekten kaçınma hâli için önceden kararlaştırılan cayma tazminatı veya ceza şartı da dava edilemez. Buna karşılık böyle bir ödeme yapılmışsa geri de istenemez (TMK m. 119/2). Madde, nişanın bozulmasından doğan maddi ve manevi tazminat (m. 120, 121) ile alışılmışın dışındaki hediyelerin geri verilmesi (m. 122) haklarını ortadan kaldırmaz. Kızın ailesine verilen başlık parası ise ayrı bir sorundur: Yargıtay bu ödemeyi ahlaka aykırı sayar ve geri istenemeyeceğine hükmeder (Yargıtay 3. HD, 2015/13389 E., 2016/7993 K., 24.05.2016).

Nişanlılık: Nişanlanmayla başlayan ve evlenme, ölüm ya da nişanın bozulmasıyla sona eren hukuki ilişki (TMK m. 118–123).
Evlenmeye zorlama: Nişanlının, diğer nişanlıyı mahkeme kararıyla ya da baskı yoluyla kendisiyle evlenmeye mecbur tutmaya çalışması; TMK m. 119/1 buna dava hakkı tanımaz.
Cayma tazminatı: Nişanlılardan biri evlenmekten kaçınırsa diğerine ödeyeceği önceden kararlaştırılan para ya da değer (TMK m. 119/2).
Ceza şartı (ceza koşulu): Bir borcun hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi hâlinde ödenmesi kararlaştırılan ceza (TBK m. 179). Nişanda evlenmekten kaçınma hâline bağlanan ceza şartı dava edilemez.
Evlenmekten kaçınma: Nişanlılardan birinin, nişana rağmen evlenmeyi reddetmesi ya da nişanı bozması.
Başlık parası: Kızın ailesinin evlenmeye razı olması karşılığında verilen para veya mal. Yargıtay bunu hukuka ve genel ahlaka aykırı sayar (Yargıtay 3. HD, 2010/2929 E., 2010/5748 K., 05.04.2010).

TMK 119 ne düzenler?

Nişanlanma, iki kişinin birbirine evlenme vaadinde bulunduğu bir sözleşmedir (TMK m. 118). 119. madde bu vaadin nereye kadar bağlayıcı olduğunu belirler: vaat, evlenmeyi mahkeme yoluyla zorla sağlamaya yetmez ve evlenmekten kaçınan taraf önceden kararlaştırılmış bir ceza ödemeye de mahkûm edilemez. Madde iki fıkradan oluşur:

Fıkra	Kural	Uygulamadaki anlamı
Birinci fıkra	Nişanlılık, evlenmeye zorlamak için dava hakkı vermez	Hiçbir mahkeme nişanlıların evlenmesine karar veremez; nişan her zaman bozulabilir
İkinci fıkra, birinci kısım	Evlenmekten kaçınma için öngörülen cayma tazminatı veya ceza şartı dava edilemez	"Nişanı bozan şu kadar öder" gibi taahhütler mahkeme yoluyla tahsil edilemez
İkinci fıkra, son kısım	Yapılan ödemeler de geri istenemez	Cayma tazminatını ya da cezayı kendiliğinden ödeyen, bunu sonradan geri alamaz

Nişanın bozulmasının diğer sonuçları ayrı maddelerde düzenlenir. 119. madde bu hakları kaldırmaz; yalnızca önceden kararlaştırılan ceza ve tazminatları dava dışı bırakır:

Talep	Dava edilebilir mi?	Dayanak
Nişanlının evlenmeye zorlanması	Hayır	TMK m. 119/1
Evlenmekten kaçınma için kararlaştırılan cayma tazminatı veya ceza şartı	Hayır	TMK m. 119/2
Kendiliğinden ödenmiş cayma tazminatının geri verilmesi	Hayır	TMK m. 119/2 son kısım
Haklı sebep olmadan bozmada evlenme amacıyla yapılan harcamalar	Evet, kusurlu taraftan	TMK m. 120
Kişilik hakkına saldırı nedeniyle manevi tazminat	Evet, kusurlu taraftan	TMK m. 121
Alışılmışın dışındaki hediyelerin geri verilmesi	Evet, kusura bakılmaksızın	TMK m. 122
Kızın ailesine verilen başlık parasının iadesi	Hayır, ahlaka aykırı amaçla verilen şey geri istenemez	TBK m. 81; Yargıtay 3. HD, 2016/7993 K.

Birinci fıkra: "Nişanlılık, evlenmeye zorlamak için dava hakkı vermez"

Evlenme vaadi mahkeme yoluyla istenemez

Nişan bir sözleşme olsa da ondan doğan evlenme yükümlülüğü mahkeme kararıyla yerine getirilemez. Nişanlı, diğer nişanlının kendisiyle evlenmesine hüküm kurulmasını isteyemez. Kanun, evlenme töreninde de bunu güvence altına alır: evlendirme memuru evleneceklerden her birine birbiriyle evlenmek isteyip istemediklerini sorar ve evlenme, tarafların olumlu sözlü cevaplarını verdikleri anda oluşur (TMK m. 142). Dolayısıyla nişanlı, evlendirme memurunun önünde bile son ana kadar "hayır" diyebilir ve bu cevap evlenmeyi engeller.

Bu kural, özgürlüklerden vazgeçmeyi yasaklayan genel ilkenin aile hukukundaki yansımasıdır. Türk Medeni Kanunu'na göre kimse özgürlüklerinden vazgeçemez veya onları hukuka ya da ahlaka aykırı olarak sınırlayamaz (TMK m. 23/2). Bir kişinin kimle ve ne zaman evleneceğine ilişkin kararı da bu özgürlüğün en kişisel parçalarından biridir.

Evlenme özgürlüğü: Anayasa ve AİHS

Anayasa'da evlenme hakkına ilişkin açık bir hüküm bulunmaz. Ancak Anayasa Mahkemesi bu hakkın Anayasa'nın 20. maddesinde (özel hayata ve aile hayatına saygı) ve 41. maddesinde (ailenin korunması) güvence altında olduğunu kabul eder (AYM, A.M.K., B. No: 2021/5154, 14.05.2025, § 14). Evlenme hakkı Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 12. maddesinde ayrıca düzenlenmiştir (aynı karar, § 13).

Evlenme özgürlüğünün iki yüzü vardır. Olumlu yüzü, kişinin seçtiği kişiyle evlenebilmesidir. Anayasa Mahkemesi, Dışişleri Bakanlığında görevli nişanlısıyla evlenmek isteyen başvurucunun evlenme izninin mahkeme kararına rağmen verilmemesini bu hakkın ihlali saymıştır (AYM, A.M.K., B. No: 2021/5154, 14.05.2025). Olumsuz yüzü ise kişinin istemediği bir evliliğe zorlanmamasıdır. 119. maddenin birinci fıkrası tam olarak bu yüzü korur: nişan, evlenmeme özgürlüğünü ortadan kaldırmaz.

Nişan her zaman bozulabilir; sonuçları ayrıdır

Evlenmeye zorlanamayan nişanlı, nişanı tek taraflı olarak her zaman bozabilir. Bozmanın geçerli olması için haklı bir sebep gösterilmesi gerekmez. Haklı sebep yalnızca bozmanın sonuçları bakımından önemlidir. Nişanı haklı bir sebep olmadan bozan ya da bozulmasına kusuruyla yol açan taraf, evlenme amacıyla yapılan harcamalar için maddi tazminat (m. 120) ve kişilik hakkı saldırıya uğramışsa manevi tazminat (m. 121) ödemekle sorumlu tutulabilir.

Bu sorumluluk kendiliğinden doğmaz; zararın ve kişilik hakkına saldırının ispatlanması gerekir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 17.09.2025 tarihli, 2025/6945 E., 2025/7429 K. sayılı kararında nişan, karşı tarafa şartları yerine getirmesi için makul süre tanınmadan ve haklı bir sebep olmadan bozulmuştu. Buna rağmen Daire, zarar kanıtlanamadığı ve kişilik haklarına saldırı bulunmadığı için tazminat taleplerinin reddini sonuç itibarıyla doğru buldu. Aile baskısıyla nişanlandığını söyleyip on gün sonra evlenmekten vazgeçen bir nişanlıya karşı açılan manevi tazminat davasında da, kişilik haklarının zarara uğradığı ispat edilemediği için talebin reddi gerektiğine karar verildi (Yargıtay 3. HD, 2015/13389 E., 2016/7993 K., 24.05.2016).

Dikkat

Nişanı bozmak hukuka aykırı değildir; ama nişanın nasıl bozulduğu önemlidir. Karşı tarafı toplum içinde küçük düşüren, aşağılayan ya da tehdit içeren bir bozma, kişilik hakkına saldırı sayılarak manevi tazminat sorumluluğu doğurabilir (TMK m. 121).

Zorla evlendirme: iptal davası ve ceza sorumluluğu

Birinci fıkra yalnızca dava yoluyla zorlamayı değil, fiilî baskıyı da hukuken sonuçsuz bırakır. Kendisinin veya yakınlarından birinin hayatı, sağlığı veya namus ve onuruna yönelik pek yakın ve ağır bir tehlike ile korkutularak evlenmeye razı edilen eş, evlenmenin iptalini dava edebilir (TMK m. 151). Bu dava, korkunun etkisinin ortadan kalktığı tarihten başlayarak altı ay ve her hâlde evlenmenin üzerinden beş yıl geçmekle düşer (TMK m. 152).

Evlenmeye zorlamak amacıyla kişinin tehdit edilmesi, alıkonulması ya da cebir kullanılması, Türk Ceza Kanunu'ndaki tehdit (TCK m. 106) ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma (TCK m. 109) gibi suçları oluşturabilir. Resmî evlenme yaşının altındaki bir çocuğun nişanlanması ya da "evlendirilmesi", çocukla cinsel ilişkiyi hiçbir şekilde meşru kılmaz (TCK m. 103, 104).

İkinci fıkra: Cayma tazminatı ve ceza şartı dava edilemez

Cayma tazminatı ve ceza şartı nedir?

Genel borçlar hukukunda taraflar bir sözleşmeye cayma parası veya ceza koşulu ekleyebilir. Cayma parası kararlaştırılmışsa taraflardan her biri sözleşmeden caymaya yetkili sayılır; parayı vermiş olan cayarsa verdiğini bırakır, almış olan cayarsa aldığının iki katını geri verir (TBK m. 178). Ceza koşulunda ise sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi hâlinde alacaklı cezanın ödenmesini isteyebilir (TBK m. 179). Bu kayıtlar kural olarak dava ve icra yoluyla tahsil edilebilir.

maddenin ikinci fıkrası nişan bakımından bu genel kuralın istisnasıdır. Nişanlılar ya da aileleri, taraflardan biri evlenmekten kaçınırsa ödenecek bir para, altın ya da başka bir değer kararlaştırmış olabilir. Bu taahhüt ister "cayma tazminatı" ister "ceza şartı" ister başka bir adla yapılmış olsun, evlenmekten kaçınma hâline bağlandığı sürece dava edilemez. Bunun mantığı birinci fıkradadır: evlenme mahkeme yoluyla istenemiyorsa, evlenmemenin bedelini ağır bir cezaya bağlamak da kişiyi dolaylı yoldan evlenmeye zorlamak olur.

Örnek

Nişan töreninde tarafların aileleri, "nişanı bozan taraf diğerine 200.000 TL öder" şeklinde bir kâğıt imzalar. Nişan bir süre sonra bozulur. Bu taahhüt, evlenmekten kaçınma hâli için öngörülmüş bir ceza şartıdır. TMK m. 119/2 uyarınca dava edilemez. Nişanı bozan taraf bu parayı kendiliğinden öderse, 119/2'nin son kısmı gereğince sonradan geri de isteyemez.

Neyi kapsamaz?

İkinci fıkra yalnızca evlenmekten kaçınma hâline bağlanan tazminat ve cezaları kapsar. Nişanla aynı dönemde yapılan ama başka bir sebebe dayanan borçlar bu kuraldan etkilenmez:

Kanundan doğan tazminatlar: Haklı sebep olmadan bozmada evlenme amacıyla yapılan harcamalar (m. 120) ve kişilik hakkı saldırısı nedeniyle manevi tazminat (m. 121) kanundan doğar. Önceden kararlaştırılmış bir miktar değildir, zarar ve kusur ölçüsünde belirlenir.
Hediyeler: Alışılmışın dışındaki hediyeler, nişanı kimin bozduğuna bakılmaksızın geri istenebilir (m. 122).
Ödünç ve diğer alacaklar: Nişanlılar ya da aileleri arasında ödünç olarak verilen para, nişan bozulsa da genel hükümlere göre istenebilir (TBK m. 386). Burada borcun sebebi evlenmemek değil, ödünç sözleşmesidir.
Üçüncü kişilerle yapılan sözleşmeler: Düğün salonu, nişan veya düğün organizasyonu, fotoğrafçı gibi hizmet sözleşmelerindeki cezai şart ve kapora kayıtları 119. maddeye değil, genel hükümlere ve tüketici hukukuna tabidir (aşağıda).

"Yapılan ödemeler de geri istenemez": 1990 değişikliği

İkinci fıkranın son kısmı 1990'da eklenmiştir. 743 sayılı eski Medeni Kanun'un 83. maddesi de cayma tazminatının ve ceza şartının dava edilemeyeceğini öngörüyordu. Ancak uygulamada, cayma tazminatını peşin ödeyen taraf nişan bozulunca bu parayı geri almak için dava açıyordu. 3678 sayılı Kanunla (kabul: 14.11.1990) madde yeniden yazıldı ve yapılan ödemelerin de geri istenemeyeceği hükme bağlandı. Tasarı gerekçesine göre:

"Kendisini tazminat ödemek mecburiyetinde hisseden kimsenin sonradan bunu geri almaya kalkışması ahlakî bakımdan uygun bulunmamıştır."

Hükümetin tasarısında cümle "ancak yapılan ödemeler geri istenemez" biçimindeydi. Adalet Komisyonu metne "de" bağlacını ekleyerek, ödemelerin geri istenememesinin tazminatın dava edilememesiyle birlikte düşünülmesi gereken ikinci bir sonuç olduğunu vurguladı (TBMM S. Sayısı: 398, 18. Dönem, s. 14–15). 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu bu metni aynen korudu.

Böylece kanun, borçlunun ifaya zorlanamadığı ama kendiliğinden yaptığı ödemeyi de geri isteyemediği bir düzen kurar. Borçlar Kanunu'nda zamanaşımına uğramış bir borcun ifasından veya ahlaki bir ödevin yerine getirilmesinden kaynaklanan zenginleşmelerin geri istenemeyeceğine ilişkin kural da aynı yöndedir (TBK m. 78/2).

Başlık parası: 119'dan ayrı bir sorun

Uygulamada nişan bozulduğunda en sık sorulan sorulardan biri, kızın ailesine verilen başlık parasının geri alınıp alınamayacağıdır. Başlık parası 119. maddedeki cayma tazminatı değildir. Evlenmekten kaçınmanın cezası olarak değil, evlenmeye rıza gösterilmesinin karşılığı olarak verilir. Yargıtay bu ödemeyi hukuka ve genel ahlaka aykırı bulur:

"Nişan ya da evliliklerde kayınpederin gelinine takı takması ya da para veya hediye vermesi yerel gelenek ve göreneklere uygun ise de; kızın babasının evlenmeye razı olmasının karşılığı olarak (başlık) adı altında mal veya para alması yukarıda açıklanan ölçütlere göre hukuka ve genel ahlak kurallarına aykırıdır." (Yargıtay 3. HD, 2010/2929 E., 2010/5748 K., 05.04.2010)

Sonuç olarak başlık parası, hukuka veya ahlaka aykırı bir sonucun gerçekleşmesi amacıyla verilen şeylerin geri istenemeyeceğini öngören kurala (TBK m. 81; eski BK m. 65) takılır ve nişan bozulsa da geri istenemez. Yargıtay, başlık parasının iadesine hükmeden yerel mahkeme kararlarını bu gerekçeyle bozmuştur (Yargıtay 3. HD, 2010/2929 E., 2010/5748 K., 05.04.2010; Yargıtay 3. HD, 2015/13389 E., 2016/7993 K., 24.05.2016). TBK m. 81'e göre hâkim, açılan davada bu şeyin Devlete mal edilmesine de karar verebilir.

Uygulamada

Başlık parası ile hediye ve çeyiz arasındaki ayrım dosyanın sonucunu belirler. Nişanlıya takılan ziynetler ve alınan eşyalar alışılmışın dışında hediye sayılıyorsa m. 122'ye göre geri istenebilir. Kızın ailesine evlenmeye razı olmaları karşılığında verilen para ise başlık parasıdır ve geri istenemez. Paranın hangi amaçla ve kime verildiği tanık ve belgelerle açıkça ortaya konmalıdır. Taraflardan birinin başlık parası verdiğini kendi beyanıyla ikrar etmesi bu nitelendirmede belirleyici olabilir (Yargıtay 3. HD, 2016/7993 K.).

Nişan bozulunca düğün salonu ve organizasyon sözleşmeleri

Nişan bozulduğunda çoğu zaman düğün salonu, nişan veya düğün organizasyonu için imzalanmış sözleşmeler de ortada kalır. Bu sözleşmelerdeki "iptal hâlinde kapora iade edilmez" ya da "şu kadar gün kala iptalde bedelin yüzde elli" gibi kayıtlar, nişanlılar arasında değil, bir nişanlı ile hizmet veren işletme arasında kararlaştırılmıştır. Evlenmekten kaçınmanın cezası değil, hizmet sözleşmesinin iptalinin sonucudur. Bu yüzden 119. maddenin kapsamına girmez; genel hükümlere ve tüketici hukukuna göre değerlendirilir. Yargıtay kararları üç önemli noktayı ortaya koyar:

Fahiş cezai şart indirilir: Düğün salonu sözleşmesindeki "kiralayanlar herhangi bir nedenle vazgeçtiği takdirde alınan kaparo iade edilmez, kalan bakiye hesap tamamıyla alınır" kaydı bir cezai şarttır. Hâkim bu cezanın fahiş olup olmadığını kendiliğinden incelemeli ve gerekirse indirmelidir (Yargıtay 13. HD, 2013/7832 E., 2013/16522 K., 18.06.2013). Bugün aynı kural TBK m. 182/3'te yer alır: hâkim, aşırı gördüğü ceza koşulunu kendiliğinden indirir.
İşletmenin zararı istenebilir: Nişan bozulduğu için organizasyonu son günlerde iptal eden müşteri, işletmenin kusuru yoksa onun uğradığı zararı karşılamakla yükümlü olabilir (Yargıtay 13. HD, 2014/25089 E., 2015/20936 K., 18.06.2015).
Uzaktan kurulan sözleşmede cayma hakkı: Sözleşme e-posta gibi uzaktan iletişim araçlarıyla kurulmuşsa tüketici, kanundaki süre içinde cezai şart ödemeden cayabilir (Yargıtay 13. HD, 2016/29390 E., 2019/12847 K., 19.12.2019). Bu karar mülga 4077 sayılı Kanun dönemine ilişkindir. Bugün 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 48/4'e göre cayma süresi on dört gündür.

Salon veya organizasyon için ödenen ve geri alınamayan paralar kaybolmuş sayılmaz. Nişan haklı bir sebep olmadan bozulmuşsa, bu harcamalar evlenme amacıyla yapılan harcama olarak kusurlu taraftan m. 120 uyarınca istenebilir.

Görevli mahkeme ve zamanaşımı

Konu	Kural	Dayanak
Nişanlılar arasındaki tazminat ve hediye davaları	Aile mahkemesi; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde aile mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesi	4787 sayılı Kanun m. 4
Düğün salonu ve organizasyon firmasına karşı davalar	Taraf tüketiciyse tüketici mahkemesi; değilse genel hükümlere göre görevli mahkeme	6502 sayılı Kanun m. 73; HMK m. 2
Zamanaşımı	Nişanlılığın sona ermesinden doğan dava hakları, sona ermenin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar	TMK m. 123
Zorla evlendirmede iptal davası	Korkunun etkisinin kalktığı tarihten itibaren altı ay, her hâlde evlenmeden itibaren beş yıl	TMK m. 152

Uygulamada sık karşılaşılan durumlar

Durum	Sonuç	Dayanak
Nişanlı evlenmekten vazgeçti; diğeri "evlenmeye mecbur" edilmesini istiyor	Böyle bir dava açılamaz	TMK m. 119/1, 142
"Nişanı bozan 200.000 TL öder" diye yazılı taahhüt var	Dava ve takip yoluyla istenemez	TMK m. 119/2
Nişanı bozan taraf kararlaştırılan cayma tazminatını kendiliğinden ödedi	Sonradan geri istenemez	TMK m. 119/2 son kısım; TBMM S. Sayısı 398 gerekçesi
Nişan haklı sebep olmadan bozuldu; evlilik için ev eşyası alındı	Kusurlu taraftan uygun bir tazminat istenebilir	TMK m. 120
Aile baskısıyla nişanlanan taraf kısa süre sonra vazgeçti	Bozabilir; manevi tazminat için kişilik hakkına saldırının ispatı gerekir	Yargıtay 3. HD, 2016/7993 K.
Kızın babasına başlık parası verildi, nişan bozuldu	Başlık parası geri istenemez	TBK m. 81; Yargıtay 3. HD, 2010/5748 K.
Nişan bozuldu, düğün salonu kaporayı iade etmiyor	Cezai şart fahişse indirilir; işletmenin kusuru yoksa zararı karşılanır	TBK m. 182/3; Yargıtay 13. HD, 2013/16522 K.
Evlenmeye tehditle razı edilen kişi nikâh kıydı	Evlenmenin iptali dava edilebilir	TMK m. 151, 152

Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararları

Aşağıdaki kararlar resmî karar arama sistemlerinden alınmıştır. Her kartta kararın vardığı ilke, olayın özeti, karardan birebir bir alıntı ve kararın uygulamadaki anlamı yer alır. Konuya göre süzmek için düğmeleri kullanabilirsiniz.

Anayasa Mahkemesi Birinci BölümB. No: 2021/5154 · A.M.K. başvurusu14.05.2025

Evlenme hakkı Anayasa'nın 20. ve 41. maddeleriyle korunur: nişanlısıyla evlenmek isteyen kişinin önü kesilemez

Başvurucunun nişanlısı Dışişleri Bakanlığına bağlı bir büyükelçilikte görevliydi ve mesleği gereği evlenmek için kurumundan izin alması gerekiyordu. 2017'de yapılan izin başvurusu, başvurucu hakkında yapılan güvenlik soruşturmasından sonra reddedildi. Başvurucunun açtığı iptal davasında idare mahkemesi işlemi iptal etti ve karar 2020'de kesinleşti. İdare ise iptal kararını kanunda öngörülen süre içinde uygulamadı. Başvurucu, bu süreç nedeniyle nişanlısından ayrıldığını bildirdi. Anayasa Mahkemesi, Anayasa'da evlenme hakkına ilişkin açık bir hüküm bulunmasa da bu hakkın Anayasa'nın 20. ve 41. maddelerinde güvence altında olduğunu hatırlattı. Kesinleşmiş iptal kararının fiziki ve hukuki bir engel olmadan uygulanmamasının evlenme hakkını ihlal ettiğine karar verdi ve başvurucuya 40.000 TL manevi tazminat ödenmesine hükmetti.

“Anayasa Mahkemesine göre Anayasa'nın 20. ve 41. maddeleri, evlenme ve aile kurma hakkı açısından önemli birer normatif dayanaktır”

Ne anlama geliyor? Evlenme özgürlüğünün olumlu yüzünü, yani kişinin seçtiği kişiyle evlenebilmesini anayasal güvence altına alan bu yaklaşım, 119. maddenin koruduğu olumsuz yüzün, yani istemediği evliliğe zorlanmamanın da temelidir.

Kaynak: Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi BankasıKararın tam metni

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi2025/6945 E. · 2025/7429 K.17.09.2025

Haklı sebep olmadan nişanı bozmak kusurdur; ama tazminat için zararın ve kişilik hakkına saldırının ispatı gerekir

Taraflardan biri, diğerinin ilçede bir ev tutması ve sigortalı bir iş bulması ya da iş yeri açması koşuluyla nişanlanmış, yaklaşık dört ay sonra bu koşulları yerine getirmesi için makul bir süre tanımadan nişanı bozmuştu. Nişanı bozan taraf, karşı tarafın kendisini tehdit ettiğini ileri sürdü; ancak tanık anlatımları soyut ve genel nitelikte kaldığı için bu iddia kanıtlanamadı. İlk derece mahkemesi tarafları eşit kusurlu saymış ve tazminat taleplerini reddetmişti. Daire, nişanın haklı bir sebep olmadan bozulduğunu ve eşit kusur gerekçesinin yerinde olmadığını belirtti. Ancak maddi zarar kanıtlanamadığı ve kişilik haklarına saldırı bulunmadığı için tazminat taleplerinin reddini sonuç itibarıyla doğru buldu ve kararı gerekçesini düzelterek onadı.

“Gerçekleşen bu durum karşısında nişanın davalı tarafından, ortada haklı bir sebep bulunmadığı hâlde bozulduğu anlaşılmaktadır. Ne var ki, davacı maddi tazminat istemine esas zararının neler olduğunu kanıtlayamamıştır.”

Ne anlama geliyor? Nişanı bozma serbestisi, bozan tarafı sonuçlarından kurtarmaz; ancak tazminat için kusur tek başına yetmez. Harcamaların belgelenmesi ve kişilik hakkına yönelik somut saldırının ispatı gerekir.