TMK 388, aile yurdu kurulmadan önce üçüncü kişilerin haberdar edilmesini düzenler. Birinci fıkraya göre alacaklılar ve aile yurdu kurulması yüzünden haklarının zedelenmesi ihtimali bulunan kişiler, kuruluştan önce mahkemece yapılan ilânla itirazlarını iki ay içinde bildirmeye çağrılır. İkinci fıkraya göre durum, alacakları taşınmaz rehniyle güvenceye bağlanmış olanlara ve hacizli alacaklılara ayrıca bildirilir. Gerekçeye göre aile yurduna konu taşınmaz üzerindeki tasarruf hakkı sınırlanacağından, alacaklıların ve diğer kişilerin zarar görmesini önlemek ve itiraz etmelerine olanak tanımak için mahkeme aracılığıyla ilân zorunlu görülmüştür.
- İlân
- Mahkemenin kuruluş istemini kamuya duyurması.
- İtiraz
- Alacaklının veya hakkı zedelenebilecek kişinin kuruluşa karşı çıkması.
- Rehinli alacaklı
- Alacağı taşınmaz rehniyle güvenceye bağlanmış alacaklı.
- Hacizli alacaklı
- Taşınmaz üzerinde haciz bulunan alacaklı.
TMK 388 ne düzenler?
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Zaman | Kuruluştan önce | TMK m. 388/1 |
| Yol | Mahkemece yapılan ilân | TMK m. 388/1 |
| Çağrılanlar | Alacaklılar ve hakları zedelenebilecek kişiler | TMK m. 388/1 |
| Süre | İtirazlar iki ay içinde bildirilir | TMK m. 388/1 |
| Ayrıca bildirim | Rehinli ve hacizli alacaklılar | TMK m. 388/2 |
| Sonraki adım | İtiraz yoksa veya haksızsa mahkeme izin verir | TMK m. 389 |
| Kaynak | 743 m. 338; Öntasarı m. 319 | Gerekçe, s. 137 |
TBMM gerekçesine göre 1984 tarihli Öntasarının 319. maddesinden alınan bu hüküm, yürürlükteki Kanun'un 338. maddesini karşılamaktadır. Gerekçe, aile yurduna konu olan taşınmazlar üzerindeki tasarruf hakkı sınırlanmış olacağından, alacaklıların veya diğer kişilerin bu yüzden zarar görmelerini önlemek ve itiraz etmelerine olanak tanımak için mahkeme aracılığıyla bir ilân yapılmasının zorunlu görüldüğünü belirtir. İkinci fıkrada durumun rehinli ve hacizli alacaklılara da doğrudan doğruya bildirilmesi yükümü getirilmiştir. Tasarının 388. maddesi Adalet Komisyonunca aynen kabul edilmiştir (S. Sayısı 723, s. 455).
Bu maddede dikkat edilecek ilk nokta, ilânın kuruluştan önce ve mahkemece yapılmasıdır. İkinci nokta, itirazların iki ay içinde bildirilmesidir. Üçüncü nokta, ilânın yanında rehinli ve hacizli alacaklılara ayrıca bildirim yapılmasıdır; eski Kanun yalnız taşınmaz kendilerine teminat gösterilmiş alacaklılara özel tebliği öngörüyordu.
Birinci fıkra: mahkemece ilân ve iki aylık itiraz süresi
- Çağrılanlar: Alacaklılar ve hakları zedelenebilecek kişiler.
- Yol: Kuruluştan önce mahkemece yapılan ilân.
- Süre: İtirazlar iki ay içinde bildirilir.
Alacaklılar ve aile yurdu kurulması yüzünden haklarının zedelenmesi ihtimali bulunan kişiler, kuruluştan önce mahkemece yapılan ilânla itirazlarını iki ay içinde bildirmeye çağrılır. İlânın amacı gerekçede açıklanmıştır: aile yurdu hâline getirilen taşınmazlar devrolunamaz, rehnedilemez ve kiraya verilemez; aile yurdu ve eklentileri hakkında, mahkeme eliyle yönetim hâli saklı kalmak kaydıyla, cebrî icra yoluna başvurulamaz (TMK m. 391). Tasarruf hakkındaki bu sınırlamalar alacaklıları ve diğer kişileri etkileyebileceğinden, kuruluştan önce itiraz imkânı tanınmıştır.
Çağrı yalnız alacaklılara değil, aile yurdu kurulması yüzünden haklarının zedelenmesi ihtimali bulunan bütün kişilere yöneliktir. Eski Kanun'un 338. maddesi de alacaklıların ve genel olarak kuruluştan zarar görmeleri muhtemel olanların iki ay içinde itirazlarını bildirmelerinin önce mahkeme aracılığıyla resmen ilân ettirileceğini öngörüyordu.
İkinci fıkra: rehinli ve hacizli alacaklılara bildirim
- Rehinli alacaklılar: Alacakları taşınmaz rehniyle güvenceye bağlanmış olanlar.
- Hacizli alacaklılar: Taşınmaz üzerinde haciz bulunan alacaklılar.
- Bildirim: İlândan ayrı olarak yapılır.
Durum, alacakları taşınmaz rehniyle güvenceye bağlanmış olanlara ve hacizli alacaklılara ayrıca bildirilir. Kanun, genel ilânın yanında bu alacaklılara ayrıca bildirim yapılmasını öngörür. Gerekçeye göre ikinci fıkrada durumun rehinli ve hacizli alacaklılara da doğrudan doğruya bildirilmesi yükümü getirilmiştir; eski Kanun'un 338. maddesi yalnız yurt yapılacak taşınmaz kendilerine teminat gösterilmiş alacaklılara özel tebliği öngörüyordu.
Rehin ve hacizlerin kuruluş aşamasındaki etkisi 389. maddede düzenlenir: süresi içinde itiraz eden alacaklıların ilgilerinin kesildiği ispat edilmedikçe veya taşınmaz üzerinde bulunan rehin ve hacizler kaldırılmadıkça aile yurdu kurulmasına izin verilemez (TMK m. 389).
İlânın aile yurdu içindeki yeri
- İlân: Kuruluştan önce, itirazları toplamak için.
- İzin: İtiraz yoksa veya haksızsa mahkeme kuruluşa izin verir.
- Şerh ve ikinci ilân: İzin kararı tapu kütüğüne şerh verilir ve mahkemece ilân edilir.
İlân süreci aile yurdunun kuruluşunun ilk adımıdır. Aile yurdu hâline getirilecek taşınmazda yurt olabilmesi için gerekli koşullar bulunur ve yurdun kurulmasına üçüncü kişiler itiraz etmez veya itirazın haksız olduğu anlaşılırsa, mahkeme kuruluşa izin verir (TMK m. 389). Bir taşınmazın aile yurdu hâline getirilmesi, ancak izne ilişkin mahkeme kararının o taşınmazın tapu kütüğüne şerh verilmesiyle mümkün olur; bu husus da mahkemece ilân edilir (TMK m. 390).
Kanun aile yurdunun sona ermesinde de benzer bir yol öngörür: malik sağlığında yurda son vermek için tapu kütüğündeki kaydı sildirmek üzere mahkemeye başvurur, istem mahkemece ilân olunur ve ilân tarihinden başlayarak iki ay içinde itiraz yapılmaz veya itirazın haksızlığı anlaşılırsa mahkeme kaydın silinmesine izin verir (TMK m. 395).
Aile yurdu kurmak istiyorsanız, kuruluştan önce mahkemenin ilân yapacağını ve alacaklıların iki ay içinde itiraz edebileceğini hesaba katın. Alacaklıysanız veya aile yurdu kurulması haklarınızı zedeleyebilecekse, itirazınızı ilândaki çağrı üzerine iki ay içinde bildirin. Alacağınız taşınmaz rehniyle güvenceye bağlıysa veya taşınmazı haczettirdiyseniz, mahkeme size ayrıca bildirim yapar.
Yargıtay kararları
Bu sayfa hazırlanırken 388. maddeyi doğrudan uygulayan bir karara rastlanmamıştır; aşağıdaki kararlar aile yurdu kurulmasının tapu kütüğüne şerh verilen bir tasarruf yetkisi kısıtlaması olduğunu gösterir. Kararlar resmî karar arama sistemlerinden alınmıştır. Her kartta kararın vardığı ilke, olayın özeti, karardan birebir bir alıntı ve kararın uygulamadaki anlamı yer alır. Konuya göre süzmek için düğmeleri kullanabilirsiniz.
Aile yurdu kurulması, tapu kütüğüne şerh verilebilen tasarruf yetkisi kısıtlamalarındandır; bu şerhle sonradan hak edinenler kanundaki yükümlülüklere katlanır
Davacı, satın aldığı taşınmazın tapu kaydına idarece özel bir kanuna dayanılarak konulan satış, devir ve ipotek işlemlerini kısıtlayan şerhin kaldırılmasını istedi. İlk derece mahkemesi davayı reddetti; bölge adliye mahkemesi kararı kaldırarak davayı değişik gerekçeyle reddetti.
“Aile yurdu kurulması, art mirasçı atanması gibi şerh verilmesi kanunen öngörülen işlemler tapu kütüğüne şerh verilebilir. Bu tür bir şerhle sonraki müktesipler kanundaki mükellefiyetlere katlanmak zorunda kalır.”
Ne anlama geliyor? Karar, aile yurdunun tapu sicilindeki yerini gösterir. Daire, tapu kütüğüne yazılan şerhlerin şahsi hakları kuvvetlendirme, malikin tasarruf yetkisini sınırlandırma ve geçici tescili sağlama amaçlarına hizmet ettiğini belirtmiş; Türk Medeni Kanunu'nun 1010. maddesindeki tasarruf yetkisi kısıtlamaları arasında aile yurdu kurulmasını saymış ve bu tür bir şerhle sonradan hak edinenlerin kanundaki yükümlülüklere katlanmak zorunda kalacağını açıklamıştır. Somut olayda şerhin özel kanunun idareye tanıdığı yetkiye dayandığı ve kaydın yolsuz olmadığı belirtilerek karar onanmıştır (TMK m. 390).
Tapu kütüğündeki şerhler taşınmazın tasarrufunu kısıtlar; aile yurdu kurulması Türk Medeni Kanunu'nda öngörülen şerhler arasındadır
Davacı, davalıyla noterde yaptığı sözleşmedeki hakların tapu kütüğünün şerhler sütununa işlenmesini istedi. Mahkeme, şerhlerle ilgili olmayan bir maddeye dayanarak davayı reddetti.
“Türk Medeni Kanunu ve Borçlar Kanununda öngörülen şerhler; Arsa payı karşılığı inşaat (Türk Medeni Kanunu 1009), taşınmaz satış vaadi, ( Türk Medeni Kanunu 1009. Tapu Kanunu 26), kira sözleşmesi (Türk Medeni Kanunu 1009, Borçlar Kanunu 248 ve devamı), alım (Türk Medeni Kanunu 736), önalım (Türk Medeni Kanunu 735), gerialım (Türk Medeni Kanunu 736), aile yurdu kurulması (Türk Medeni Kanunu 386, 390), art mirasçı atanması (Türk Medeni Kanunu 521, 1010), serbest dereceden yararlanma hakkı (Türk Medeni Kanunu 871), bağışlayana rücu hakkı (Borçlar Kanunu 244).”
Ne anlama geliyor? Karar, aile yurdunun tapu sicilindeki şerhler arasındaki yerini gösterir. Daire, tapu kütüğündeki şerhlerin taşınmazın tasarrufunu kısıtladığını, bir kişisel hakkın şerh verilmesinin onu aynî hak gücüne dönüştürmediğini ancak sonradan hak kazananlara karşı da ileri sürülebilir kıldığını belirtmiş; Türk Medeni Kanunu ve Borçlar Kanunu'nda öngörülen şerhleri sayarken aile yurdu kurulmasını 386 ve 390. maddelere dayanarak bu şerhler arasında göstermiştir. Mahkemenin inceleme yapmadan davayı reddetmesi doğru bulunmayarak karar bozulmuştur (TMK m. 390).
Madde gerekçesi
Madde 388- 1984 tarihli Öntasarının 319 uncu maddesinden alınan bu hüküm, yürürlükteki Kanunun 338 inci maddesini karşılamaktadır. Aile yurduna konu olan taşınmazlar üzerindeki tasarruf hakkı sınırlanmış olacağından, alacaklıların veya diğer kişilerin bu yüzden zarar görmelerini önlemek ve itiraz etmelerine olanak tanımak için mahkeme aracılığıyla bir ilân yapılması zorunlu görülmüştür. İkinci fıkrada, durumun rehinli ve hacizli alacaklılara da doğrudan doğruya bildirilmesi yükümü getirilmiştir.
Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), s. 137Gerekçe, ilânın amacını tasarruf hakkındaki sınırlamayla açıklar ve ikinci fıkradaki bildirim yükümünü eski metne göre yeni bir düzenleme olarak gösterir.
743 sayılı eski Medeni Kanun'daki karşılığı
Eski Kanun'da maddenin karşılığı 338. maddeydi.
Aile yurdu tesis etmek istiyen kimse, alacaklıların ve alelıtlak tesisten zarar görmeleri melhuz olanların iki ay zarfında itirazlarını dermeyan etmelerini evvel emirde mahkeme marifetiyle resmen ilan ettirir. Mahkeme, yurt ittihaz edilecek mesken veya diğer gayri menkul kendilerine teminat gösterilmiş olan alacaklılara, keyfiyeti sureti mahsusada tebliğ eder.
743 sayılı Kanun, mevzuat.gov.tr| 743 sayılı Kanun m. 338 | 4721 sayılı Kanun m. 388 | |
|---|---|---|
| İlân | Kurucu, mahkeme aracılığıyla resmen ilân ettirir | Kuruluştan önce mahkemece ilân yapılır |
| Çağrılanlar | Alacaklılar ve genel olarak kuruluştan zarar görmesi muhtemel olanlar | Alacaklılar ve hakları zedelenebilecek kişiler |
| Süre | İki ay | İki ay |
| Ayrıca bildirim | Taşınmaz kendilerine teminat gösterilmiş alacaklılar | Rehinli ve hacizli alacaklılar |
| Fıkra düzeni | Tek fıkra | İki fıkra |
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Gelişme | Dayanak |
|---|---|---|
| 01.01.2002 | Madde yürürlüğe girdi | 4721 s. K. |
Madde 2002'den bu yana değişmemiştir; Tasarı metni Adalet Komisyonunda da değiştirilmemiştir. Bu sayfa hazırlanırken norm denetimi karar bankasında 388. maddenin itiraz veya iptal konusu olduğu bir karara rastlanmamıştır.
İlgili maddeler
- TMK m. 389: Üçüncü kişilerin haklarının korunması.
- TMK m. 390: Tapu kütüğüne şerh verilmesi.
- TMK m. 387: Aile yurdunun koşulları.
- TMK m. 395: Malikin sağlığında yurda son verilmesi.
Aile yurdu kurulması, alacaklıların itirazı veya aile hukukundan doğan diğer sorularınız için boşanma avukatı sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
TMK 388 ne diyor?
Aile yurdu kurulmadan önce alacaklıların ve hakları zedelenebilecek kişilerin mahkemece yapılan ilânla itirazlarını iki ay içinde bildirmeye çağrılacağını ve rehinli ile hacizli alacaklılara ayrıca bildirim yapılacağını düzenler.
İlânı kim yapar?
Mahkeme.
İlân ne zaman yapılır?
Aile yurdu kurulmadan önce.
Kimler itiraz edebilir?
Alacaklılar ve aile yurdu kurulması yüzünden haklarının zedelenmesi ihtimali bulunan kişiler.
İtiraz süresi ne kadar?
İki ay.
Kimlere ayrıca bildirim yapılır?
Alacakları taşınmaz rehniyle güvenceye bağlanmış olanlara ve hacizli alacaklılara.
İlân neden zorunlu?
Gerekçeye göre aile yurduna konu taşınmaz üzerindeki tasarruf hakkı sınırlanacağından, alacaklıların ve diğer kişilerin zarar görmesini önlemek ve itiraz etmelerine olanak tanımak için.
İtiraz edilirse ne olur?
Mahkeme itirazı inceler; itiraz haksızsa kuruluşa izin verebilir, itiraz eden alacaklıların ilgileri kesilmedikçe izin veremez (TMK m. 389).
Eski Kanun'da karşılığı var mıydı?
Evet; 743 sayılı Kanun'un 338. maddesi.
Madde yürürlüğe girdiğinden beri değişti mi?
Hayır.
Kaynaklar ve Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 387, 388, 389, 390, 391, 395, 1010
- 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi m. 338 (mülga)
- Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), m. 388 gerekçesi s. 137, Tasarı ve Komisyon metni s. 455
- Yargıtay 7. HD, 2021/8166 E., 2023/720 K., 08.02.2023
- Yargıtay 14. HD, 2006/6282 E., 2006/7391 K., 26.06.2006