TMK 226'ya göre her eş, diğer eşte bulunan mallarını geri alır; paylı mülkiyete konu bir mal varsa eşlerden biri daha üstün bir yararı olduğunu ispat etmek ve diğerinin payını ödemek suretiyle o malın bölünmeden kendisine verilmesini isteyebilir. Kişisel eşyalar rejimin sona ermesinden önce veya sonra her zaman istenebilir ve bu istem katılma alacağı ya da boşanmanın eki sayılmaz (Yargıtay 8. HD, 2010/5567 E., 2011/2071 K., 11.04.2011).
- Geri alma
- Diğer eşin elinde bulunan malların iadesi (TMK m. 226/1).
- İstihkak davası
- Mülkiyet hakkına dayanan iade davası (Yargıtay 8. HD, 2010/5567 E., 2011/2071 K., 11.04.2011).
- Özgüleme
- Paylı malın bölünmeden bir eşe verilmesi (TMK m. 226/2).
- Daha üstün yarar
- Özgüleme için ispatı gereken somut üstünlük (Yargıtay 8. HD, 2016/18529 E., 2018/18925 K., 20.11.2018).
TMK 226 ne düzenler?
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Geri alma | Her eş diğer eşteki mallarını geri alır | TMK m. 226/1 |
| Niteliği | İstem mülkiyete dayanan istihkak davasıdır | Yargıtay 8. HD, 2011/2071 K. |
| Zamanaşımı | Mal mevcutsa zamanaşımı işlemez | Yargıtay 8. HD, 2011/2071 K. |
| Paylı mal | Üstün yarar ispat edilip pay ödenerek özgülenebilir | TMK m. 226/2 |
| Üstün yarar | Ekonomik gerekçeler tek başına yetmez | Yargıtay 8. HD, 2018/18925 K. |
| Menkuller | Bölünemeyen mallarda bedelin yarısı | Yargıtay 2. HD, 2015/1462 K. |
| Karşılıklı borçlar | Eşler düzenleme yapabilir | TMK m. 226/3 |
| Görev | Aile mahkemesi | Yargıtay 8. HD, 2011/2071 K. |
TBMM gerekçesine göre madde, İsviçre Medenî Kanunu'nun 205. maddesini karşılamaktadır. Gerekçe, birinci fıkranın her eşe tasfiyede diğer eşin zilyetliğinde bulunan mallarını geri alma hakkı tanıdığını; her eşin gerek kişisel gerek edinilmiş bütün malvarlığı üzerinde evlilik süresince mülkiyet hakkını koruduğundan, yararlanma veya yönetim amacıyla diğer eşe bıraktığı mallarını geri alacağını belirtir. İkinci fıkra bakımından gerekçe, eşlerin paylı mülkiyetindeki bir malın belli koşullar altında taksim edilmeden eşlerden birine verilmesinin öngörüldüğünü; daha üstün bir yarar sahibi olduğunu kanıtlayan ve diğer eşin payını ödeyen eşin taksimi önleyerek paylı mülkün kendisine verilmesini sağlayabileceğini açıklar. Üçüncü fıkrada ise eşlerin karşılıklı borçlarını tasfiye etmek için kendi aralarında düzenleme yapabilecekleri kabul edilmiştir. Tasarının 226. maddesi Adalet Komisyonunca aynen kabul edilmiştir (S. Sayısı 723, s. 411).
Çeyiz eşyası, kişisel eşyalar ve size ait taşınırlar için açacağınız iade davası, katılma alacağı davasından ayrıdır: mülkiyet hakkına dayanır, boşanmanın eki sayılmaz ve eşya mevcut olduğu sürece zamanaşımına tabi değildir. Eşya artık mevcut değilse talebiniz bedele döner ve bu kez zamanaşımı gündeme gelir; bu nedenle "aynen iade, olmazsa bedel" biçiminde kademeli talep kurmak önemlidir. Tapuda yarı yarıya paylı bir eviniz varsa, evin bölünmeden size verilmesini istemek için "daha üstün yararınızı" somut biçimde ispatlamanız ve karşı tarafın payını ödemeniz gerekir; ekonomik sıkıntı veya kredi borcu gibi gerekçeler tek başına yeterli görülmemektedir.
Malların geri alınması
- Kural: Her eş, diğer eşte bulunan mallarını geri alır (TMK m. 226/1). Gerekçeye göre bu hak, her eşin evlilik süresince kendi malları üzerindeki mülkiyetini korumasının doğal sonucudur.
- Kapsam: Kişisel eşyalar, çeyiz, ziynet ve yalnız bir eşe ait taşınırlar bu kapsamda istenebilir (TMK m. 220).
- Niteliği: Eşyaların aynen iadesi istemi mülkiyet hakkına dayanan istihkak davası olarak kabul edilir (Yargıtay 8. HD, 2010/5567 E., 2011/2071 K., 11.04.2011).
- Zaman: Aynı karara göre eşlerden her biri kişisel eşyalarını rejimin sona ermesinden önce veya sonra her zaman isteyebilir; istem katkı payı, değer artış payı veya katılma alacağı olarak nitelendirilemez.
- Zamanaşımı: Eşyalar aynen mevcutsa istihkak niteliği nedeniyle zamanaşımı işlemez; eşyalar mevcut değilse bedele hükmedileceğinden zamanaşımı gündeme gelir (Yargıtay 8. HD, 2010/5567 E., 2011/2071 K., 11.04.2011).
Paylı malın bir eşe özgülenmesi
- Koşullar: Tasfiyede paylı mülkiyete konu bir mal varsa eşlerden biri, daha üstün bir yararı olduğunu ispat etmek ve diğerinin payını ödemek suretiyle o malın bölünmeden kendisine verilmesini isteyebilir (TMK m. 226/2).
- Gerekçedeki amaç: Gerekçeye göre üstün yarar sahibi olduğunu kanıtlayan ve diğer eşin payını ödeyen eş, taksimi önleyerek paylı mülkün kendisine verilmesini sağlayabilir.
- Ölçüt dardır: Ekonomik sıkıntı, kredi borcu veya başka ildeki evini ipotek ettirmiş olmak gibi gerekçeler tek başına "daha üstün yarar" koşulunu karşılamaz (Yargıtay 8. HD, 2016/18529 E., 2018/18925 K., 20.11.2018).
- Menkullerde: Paya göre bölünmesi mümkün olmayan ev eşyalarında aynen iade yerine bedelin yarısına hükmedilir (Yargıtay 2. HD, 2015/918 E., 2015/1462 K., 11.02.2015).
- Aile konutu: Konutun sağ kalan eşe veya boşanmada eşlerden birine özgülenmesi bakımından ayrıca özel hükümler uygulanır (TMK m. 240, TMK m. 254).
Karşılıklı borçlar ve uygulama
- Düzenleme serbestisi: Eşler karşılıklı borçları ile ilgili düzenleme yapabilirler (TMK m. 226/3); gerekçe bunu, karşılıklı borçların tasfiyesi için eşlere tanınan bir imkân olarak açıklar.
- Takas ve mahsup: Karşılıklı alacaklar tasfiye hesabında mahsup edilerek tek bir alacak kalemine indirgenebilir.
- Anlaşma: Boşanma protokolünde eşya ve borçlara ilişkin düzenleme yapılabilir; tasfiyenin kapsamı açıkça yazılmalıdır (Yargıtay HGK, 2024/7 E., 2025/498 K., 10.09.2025).
- Görev: Eşya iadesi ve tasfiyeye ilişkin istemlerde görevli mahkeme aile mahkemesidir (Yargıtay 8. HD, 2010/5567 E., 2011/2071 K., 11.04.2011).
- Talep biçimi: İstemin "aynen iade, mümkün olmazsa bedel" şeklinde kademeli kurulması, eşyanın mevcut olmadığı hâllerde hak kaybını önler.
İspat ve deliller
- İspat yükü: Belirli bir malın kendisine ait olduğunu iddia eden eş bunu ispatla yükümlüdür (TMK m. 222).
- Belgeler: Çeyiz senedi, fatura ve garanti belgeleri, düğün görüntüleri, fotoğraflar, nakliye ve sigorta kayıtları başlıca delillerdir.
- Envanter: Malların getirilmesinden itibaren bir yıl içinde noterde düzenlenen envanter, aksi ispatlanmadıkça doğru sayılır (TMK m. 216).
- Paylı mülkiyet karinesi: Kime ait olduğu ispat edilemeyen mallar eşlerin paylı mülkiyetinde sayılır (TMK m. 222).
- Değer tespiti: Bedele hükmedilecekse eşyaların değeri bilirkişi incelemesiyle belirlenir; tasfiyede sürüm değerleri esas alınır (TMK m. 232).
Eşya iadesi istemini ayrı bir başlık altında ve kademeli olarak kurun: önce aynen iade, mümkün olmazsa bedel. Eşyaları tek tek listeleyin; marka, model, adet ve yaklaşık değerini yazın. Fatura, garanti belgesi, çeyiz senedi ve düğün görüntüleri en güçlü delillerdir. Paylı mülkiyetteki bir taşınmazın size özgülenmesini istiyorsanız "daha üstün yarar" iddianızı somutlaştırın: çocukların eğitim düzeni, engellilik durumu, konutun mesleki kullanımı gibi ölçülebilir gerekçeler sunun ve karşı tarafın payının bedelini ödemeye hazır olduğunuzu belirtin. Karşılıklı borçlarınız varsa bunları tek bir mahsup tablosu hâlinde sunmak yargılamayı hızlandırır.
Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararları
Aşağıdaki kararlar resmî karar arama sistemlerinden alınmıştır. Her kartta kararın vardığı ilke, olayın özeti, karardan birebir bir alıntı ve kararın uygulamadaki anlamı yer alır. Konuya göre süzmek için düğmeleri kullanabilirsiniz.
Eşlerden her biri kişisel eşyalarını rejimin sona ermesinden önce veya sonra her zaman isteyebilir; bu istem katılma alacağı sayılmaz
2002 yılında evlenen eşlerin boşanması 2006 yılında kesinleşti. Kadın, çeyiz ve kişisel eşyaları ile mobilyaların aynen iadesini, mümkün olmazsa bedellerinin tahsilini istedi. Mahkeme, TMK m. 178'deki bir yıllık süreyi uygulayarak davayı zamanaşımından reddetti.
“Eşlerden her biri kişisel eşyalarını her zaman mal rejiminin sona ermesinden önce ya da sonra isteyebilir. Bu istek mal rejiminin tasfiyesi halinde, istenilecek katkı payı, değer artış payı veya artık değere katılma alacağı olarak nitelendirilemez ve değerlendirilemez.”
Ne anlama geliyor? Daire kararı bozmuştur. Karara göre eşyaların aynen iadesi istemi mülkiyet hakkına dayanan bir istihkak davasıdır; eşyalar mevcutsa zamanaşımı söz konusu olmaz ve istem boşanmanın eki sayılmaz. Eşyalar mevcut değilse bedele hükmedileceğinden bu hâlde zamanaşımı gündeme gelir. Görevli mahkeme aile mahkemesidir.
Paylı mülkiyetteki menkul mallar bölünemiyorsa aynen iade yerine bedelin yarısına hükmedilmelidir
Eşler arasındaki uyuşmazlıkta, düzenlenen senet içeriğine göre dava konusu ev eşyalarının eşlerin ortak malı olduğu kabul edildi. Kadın, eşyaların aynen iadesini, olmazsa bedelini istedi; mahkeme eşyaların aynen iadesine karar verdi.
“Eşlerin paylı mülkiyetinde bulunan menkul malların tasfiye şekli ise Türk Medeni Kanununun 226'ncı maddesinin (2.) fıkrasında gösterilmiştir. Buna göre paylı mülkiyete konu bir mal varsa eşlerden biri kanunda öngörülen olanaklardan yararlanabileceği gibi daha üstün bir yararı olduğunu ispat etmek ve diğerinin payının karşılığını ödemek suretiyle o malın bölünmeden kendisine verilmesini isteyebilir.”
Ne anlama geliyor? Daire kararı bozmuştur. Karara göre menkul eşyaların paya göre bölünmesi mümkün olmadığından ve bedel talebi de bulunduğundan, infazda duraksamaya yol açacak biçimde aynen iadeye değil eşyaların bedelinin yarısına hükmedilmelidir. TMK m. 226/2, paylı mülkiyetteki malın bölünmeden bir eşe verilmesini üstün yarar ve pay bedelinin ödenmesi koşullarına bağlar.
Ekonomik zorluk ve kredi borcu gibi kişisel gerekçeler tek başına "daha üstün yarar" koşulunu karşılamaz
Evlilik içinde eşler adına yarı yarıya paylı olarak tescil edilen mesken bakımından eşlerden biri, TMK m. 226/2 uyarınca daha üstün yararı bulunduğunu ileri sürerek meskenin bölünmeden kendisine verilmesini istedi. Gerekçe olarak başka bir ilde bulunan evini ipotek ettirdiğini, kredi borcunun emekli maaşından kesildiğini ve bu evde oturamayacağını açıkladı; mahkeme davayı reddetti.
“Mahkemece, davacı tarafça sunulan bu sebeplerin TMK'nin 226/2 maddesinde yazılı "daha üstün bir yararı olduğunu ispat etmek" koşulunu sağlamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.”
Ne anlama geliyor? Daire, ret kararını gerekçesini değiştirerek onamıştır. Karara göre ileri sürülen ekonomik gerekçeler TMK m. 226/2'deki "daha üstün yarar" koşulunu karşılamamaktadır. Bu koşul dar yorumlanmakta; malın bölünmeden bir eşe verilmesi için somut ve üstün bir yararın ispatı ile diğer eşin payının ödenmesi aranmaktadır.
Madde gerekçesi
Madde 226- Madde İsviçre Medenî Kanununun 205 inci maddesini karşılamaktadır. Maddenin birinci fıkrası her eşe, edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesinde, diğer eşin zilyetliğinde bulunan mallarını geri alma hakkını tanımıştır. Aslında her eş gerek kişisel, gerek edinilmiş bütün malvarlığı üzerinde evlilik süresince mülkiyet hakkını muhafaza ettiğinden, kendi mallarından yararlanma veya yönetim amacıyla diğer eşe bıraktığı mallarını geri alacaktır. İkinci fıkrada eşlerin paylı mülkiyetinde bulunan bir malın belli koşullar altında taksim edilmeden eşlerden birine verilmesi öngörülmüştür. Buna göre daha üstün bir yarar sahibi olduğunu kanıtlayan ve diğer eşin payını ödeyen eş, taksimi önleyebilecek, paylı mülkün kendisine verilmesini sağlayabilecektir. Üçüncü fıkrada, eşlerin karşılıklı borçlarını tasfiye etmek için kendi aralarında düzenleme yapabilecekleri kabul edilmiştir.
Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), s. 90Tasarının 226. maddesi Adalet Komisyonunca aynen kabul edilmiştir (S. Sayısı 723, s. 411). Gerekçenin birinci fıkraya ilişkin açıklaması, uygulamadaki eşya davalarının neden mülkiyet hakkına dayandığını da açıklar.
743 sayılı eski Medeni Kanun'daki karşılığı
Eski Kanun'da da boşanma hâlinde her eşin kendi şahsi mallarını geri alacağı kabul edilmişti; buna karşılık paylı malın bir eşe özgülenmesine ve karşılıklı borçların düzenlenmesine ilişkin bugünkü gibi ayrıntılı bir hüküm bulunmuyordu.
Karı koca, mallarının idaresi hakkında hangi usulü kabul etmiş olursa olsun boşanma vukuunda her biri kendi şahsi emvalini geri alır. Husule gelmiş olan ziyade, kabul ettikleri usulün hükümlerine tevfikan aralarında taksim olunur.
743 sayılı Kanun, mevzuat.gov.tr| 743 sayılı Kanun m. 146 | 4721 sayılı Kanun m. 226 | |
|---|---|---|
| Geri alma | Her eş şahsi mallarını geri alırdı | Her eş diğer eşteki mallarını geri alır |
| Paylı mal | Özel bir düzenleme yoktu | Üstün yararla özgüleme imkânı |
| Pay bedeli | Düzenlenmemişti | Diğerinin payının ödenmesi şart |
| Karşılıklı borçlar | Düzenlenmemişti | Eşler düzenleme yapabilir |
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Gelişme | Dayanak |
|---|---|---|
| 01.01.2002 | Madde yürürlüğe girdi | 4721 s. K. |
Madde yürürlüğe girdiği günden beri değiştirilmemiştir.
İlgili maddeler
- TMK m. 216: Envanter.
- TMK m. 220: Kişisel mallar.
- TMK m. 222: İspat.
- TMK m. 225: Mal rejiminin sona ermesi.
- TMK m. 227: Değer artış payı.
- TMK m. 231: Artık değer.
- TMK m. 232: Sürüm değeri.
- TMK m. 236: Katılma alacağı.
- TMK m. 240: Aile konutu ve ev eşyası.
Çeyiz ve ev eşyasının iadesi, paylı taşınmazın bir eşe özgülenmesi ve mal rejiminin tasfiyesi konusunda dosyanızı değerlendirmek isterseniz boşanma avukatı İstanbul sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
TMK 226 ne diyor?
TMK m. 226'ya göre her eş diğer eşte bulunan mallarını geri alır; paylı mülkiyete konu bir mal varsa eşlerden biri daha üstün bir yararı olduğunu ispat edip diğerinin payını ödeyerek o malın bölünmeden kendisine verilmesini isteyebilir ve eşler karşılıklı borçları için düzenleme yapabilir.
Eşyalarımı ne zaman isteyebilirim?
Her zaman. Eşlerden her biri kişisel eşyalarını rejimin sona ermesinden önce veya sonra isteyebilir (Yargıtay 8. HD, 2010/5567 E., 2011/2071 K., 11.04.2011).
Eşya davası katılma alacağı davası mıdır?
Hayır. Bu istem katkı payı, değer artış payı veya katılma alacağı olarak nitelendirilemez; boşanmanın eki de sayılmaz (Yargıtay 8. HD, 2010/5567 E., 2011/2071 K., 11.04.2011).
Eşya davasında zamanaşımı var mı?
Eşya aynen mevcutsa istem mülkiyete dayandığından zamanaşımı işlemez; eşya mevcut değilse bedele hükmedileceğinden zamanaşımı gündeme gelir (Yargıtay 8. HD, 2010/5567 E., 2011/2071 K., 11.04.2011).
Talebimi nasıl kurmalıyım?
Kademeli olarak: önce aynen iade, mümkün olmazsa bedel. Bu biçim, eşyanın mevcut olmadığı hâllerde hak kaybını önler.
Ortak ev eşyaları nasıl paylaşılır?
Paya göre bölünmesi mümkün olmayan eşyalarda aynen iade yerine bedelin yarısına hükmedilir (Yargıtay 2. HD, 2015/918 E., 2015/1462 K., 11.02.2015).
Yarı yarıya paylı evi tamamen alabilir miyim?
Daha üstün bir yararınızı ispat etmeniz ve diğer eşin payını ödemeniz koşuluyla evet (TMK m. 226/2).
"Daha üstün yarar" ne demektir?
Somut ve üstün bir yararın ispatı aranır. Ekonomik sıkıntı, kredi borcu veya başka ildeki evini ipotek ettirmiş olmak gibi gerekçeler tek başına yeterli görülmemiştir (Yargıtay 8. HD, 2016/18529 E., 2018/18925 K., 20.11.2018).
Payın bedelini ne zaman ödemem gerekir?
Özgüleme, diğer eşin payının ödenmesi koşuluna bağlıdır; ödeme yükümlülüğünü kabul ettiğinizi dilekçenizde açıkça belirtmelisiniz.
Aile konutu için özel bir kural var mı?
Evet. Aile konutu ve ev eşyasının bir eşe özgülenmesi bakımından ayrı hükümler uygulanır (TMK m. 240).
Eşyaların bana ait olduğunu nasıl ispatlarım?
Fatura, garanti belgesi, çeyiz senedi, düğün görüntüleri ve tanık beyanlarıyla. Belirli bir malın kendisine ait olduğunu iddia eden ispatla yükümlüdür (TMK m. 222).
İspat edemezsem ne olur?
Kime ait olduğu ispat edilemeyen mallar eşlerin paylı mülkiyetinde sayılır (TMK m. 222).
Karşılıklı borçlarımızı mahsup edebilir miyiz?
Evet. Eşler karşılıklı borçları ile ilgili düzenleme yapabilir (TMK m. 226/3); alacaklar tasfiye hesabında mahsup edilebilir.
Hangi mahkeme görevlidir?
Aile mahkemesi (Yargıtay 8. HD, 2010/5567 E., 2011/2071 K., 11.04.2011).
Eski Kanun'da durum neydi?
Boşanmada her eşin kendi şahsi mallarını geri alacağı kabul edilmişti (743 s. K. m. 146); paylı malın özgülenmesi ve karşılıklı borçların düzenlenmesi bakımından bugünkü gibi ayrıntılı bir hüküm yoktu.
Kaynaklar ve Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 216, 220, 222, 225, 226, 227, 231, 232, 236, 240, 254, 683
- 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi m. 146
- Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), m. 226 gerekçesi s. 90, Komisyon metni s. 411
- Yargıtay HGK, 2024/7 E., 2025/498 K., 10.09.2025
- Yargıtay 2. HD, 2015/918 E., 2015/1462 K., 11.02.2015
- Yargıtay 8. HD, 2016/18529 E., 2018/18925 K., 20.11.2018
- Yargıtay 8. HD, 2010/5567 E., 2011/2071 K., 11.04.2011