Çekişmeli Boşanma Davası 2026: Süreç, Kusur, Deliller ve Haklar

"Eşim boşanmak istemiyor; yine de boşanabilir miyim?" Çekişmeli boşanmaya karar veren müvekkillerimin ilk sorusu budur. Eşiniz boşanmak istemiyor olabilir, çocuğunuzun kimde kalacağı konusunda uzlaşamıyor olabilirsiniz ya da nafaka ve mal konusunda aranızda büyük bir uçurum vardır. Bu davada belirsizlik, kaygı ve öfke iç içe geçer.

Meslek hayatım boyunca şunu gördüm: Çekişmeli boşanmayı kazandıran, sesini yükselten ya da ağır suçlamalar yapan taraf değil; olayları doğru anlatan, delillerini zamanında gösteren ve taleplerini eksiksiz yazan taraftır. Bu rehberde davanın nasıl açıldığını, hangi aşamalardan geçtiğini, hâkimin kusuru nasıl belirlediğini, hangi delillerin kabul edildiğini ve nafaka, tazminat ile velayet taleplerinin şartlarını kararlarla anlatıyorum.

Çekişmeli boşanma davası: kısa cevap

Çekişmeli boşanma davası nedir?

Çekişmeli boşanma davası, boşanmanın kendisi ya da sonuçları konusunda eşlerin anlaşamadığı her durumda açılan davadır. Eşlerden biri boşanmak istemiyorsa dava zaten çekişmelidir. İki eş de boşanmak istediği hâlde velayet, nafaka, tazminat, ziynet ya da mal paylaşımından yalnız birinde uzlaşamıyorlarsa da dava çekişmeli yürür.

Anlaşmalı boşanmadan temel farkı ispat yüküdür. Anlaşmalı boşanmada hâkim eşleri dinler ve protokolü denetler. Çekişmeli davada ise dilekçede anlatılan her olayın tanık, belge ya da başka bir delille kanıtlanması gerekir.

Görevli mahkeme aile mahkemesidir; aile mahkemesi olmayan yerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar (4787 sayılı Kanun m. 2). Evliliğiniz bir yılı doldurmadıysa anlaşmalı boşanma yolu kapalıdır; eşler anlaşmış olsa bile çekişmeli dava açılır. Süreleri boşanma davası ne kadar sürer, masrafları boşanma davası ücreti rehberinde anlattım.

Çekişmeli boşanmada hangi sebeplere dayanılır?

Kanun boşanma sebeplerini özel ve genel olarak ikiye ayırır. Özel sebeplerde sebebin ispatı yeterlidir; genel sebepte ise evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı ve ortak hayatın sürdürülmesinin beklenemeyeceği ayrıca gösterilir.

2025'te açılan boşanma davalarının yüzde 40,8'i evlilik birliğinin sarsılmasına dayanan çekişmeli davalardı; zina yüzde 2,2, hayata kast ve pek kötü davranış yüzde 0,6 oranında kaldı (Adalet Bakanlığı, Adalet İstatistikleri 2025). Zina ya da şiddet gibi özel bir sebebiniz varsa dilekçeyi terditli yazın. Önce özel sebebe göre boşanmayı, bu sebep ispatlanamazsa evlilik birliğinin sarsılmasına göre boşanmayı isteyin. Sebeplerin tamamını boşanma sebepleri yazısında anlattım.

Çekişmeli boşanma davası nasıl açılır?

1. Yetkili mahkemeyi belirleyin. Eşlerden birinin yerleşim yeri ya da son altı aydır birlikte oturduğunuz yerdeki aile mahkemesi yetkilidir (boşanma davasında yetki).
2. Olayları ve delilleri toplayın. Yaşadığınız olayları tarih ve yer belirterek yazın; her olayı hangi tanık ya da belgeyle kanıtlayacağınızı not edin.
3. Dilekçeyi yazın. Kanundaki zorunlu bölümlerle, olayları numaralandırarak ve talepleri tutarıyla yazın (6100 sayılı Kanun m. 119).
4. Geçici önlemleri isteyin. Tedbir nafakası, çocukların kimde kalacağı, aile konutu ve malların devrinin önlenmesi için tedbir talebini dilekçede belirtin.
5. Harç ve avansı yatırın. 2026'da başvurma harcı 732 TL, peşin harç 732 TL, gider avansı yaklaşık 3.530 TL'dir; dava, dilekçenin kaydedildiği tarihte açılmış sayılır.
6. Tebligatı ve cevabı takip edin. Dilekçe eşinize tebliğ edilir; eşiniz iki hafta içinde cevap verir ve karşı dava açabilir. Ardından cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri verilir.

Dilekçenin bölüm bölüm nasıl yazılacağını boşanma dilekçesi nasıl yazılır rehberinde anlattım. Aşağıdaki örnekler dört boşanma sebebine ve adli yardım talebine göre hazırlanmıştır.

Davayı avukatsız açmayı düşünüyorsanız riskleri ve adımları avukatsız boşanma davası rehberinde okuyabilirsiniz.

Çekişmeli boşanma davası hangi aşamalardan geçer?

Çekişmeli boşanma davası yazılı yargılama usulüne tabidir. Aşamalar sırayla tamamlanır; bir aşama bitmeden diğerine geçilemez.

Aşamaların kuralları usul kanununda düzenlenmiştir (6100 sayılı Kanun m. 127, 133, 136–147, 184–186, 294, 345, 361).

İlk duruşmada neler olur?

İlk duruşma ön inceleme duruşmasıdır. Hâkim dava şartlarını ve yetki itirazı gibi ilk itirazları inceler, ardından tarafların anlaştığı ve anlaşamadığı noktaları tek tek belirleyip tutanağa geçirir. Taraflar sulhe ya da arabuluculuğa teşvik edilir; boşanmada bu, çekişmeli davanın anlaşmalıya dönüşüp dönüşmeyeceğinin konuşulduğu andır. Ön inceleme davetiyesiyle verilen iki haftalık kesin sürede, dilekçede gösterilen belgeler sunulmalıdır (6100 sayılı Kanun m. 139, 140). Tanık listesi ve delil avansı için de mahkeme kesin süre verir.

Davalı duruşmaya gelmezse ne olur?

Davalı gelmezse dava, gelen davacının talebiyle davalının yokluğunda görülmeye devam eder (6100 sayılı Kanun m. 150). Ancak davalının gelmemesi davayı kendiliğinden kazandırmaz. Boşanma davasında tarafların ikrarı hâkimi bağlamaz ve hâkim olayların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe onları ispatlanmış sayamaz (boşanmada yargılama kuralları). Taraflardan hiçbiri gelmezse dosya işlemden kaldırılır; üç ay içinde yenilenmezse dava açılmamış sayılır.

Kusur çekişmeli davada nasıl belirlenir?

Çekişmeli boşanmada hâkim, evlilik birliğinin sarsılmasına yol açan olaylarda hangi eşin ne ölçüde kusurlu olduğunu belirler. Bu belirleme davanın kabulünü, tazminatı ve yoksulluk nafakasını doğrudan etkiler.

Kusurlu sayılan davranışların başlıcaları fiziksel şiddet, hakaret ve aşağılama, sadakatsizlik ve güven sarsıcı ilişkidir. Evin ihtiyaçlarını karşılamama, ortak konuttan kovma, eşin ailesiyle görüşmesini engelleme, kök ailenin müdahalesine sessiz kalma ve cinsel birliktelikten kaçınma da kusur sayılır. Hangi davranışın ne ağırlıkta olduğunu boşanmada kusur yazısında ele aldım. Kusur belirlemesinde dört kural özellikle önemlidir.

• Dilekçede dayanılmayan olay kusur sayılmaz. Tanık anlatsa bile, dilekçelerde ileri sürülmeyen olay karşı tarafa yüklenemez.
• Affedilen ya da hoşgörüyle karşılanan olay kusur sayılmaz. Olaydan sonra evliliğin bir süre devam etmesi, olayın affedildiğine işaret edebilir.
• Dava tarihinden sonraki olaylar kural olarak kusura esas alınmaz. Dava açıldıktan sonra yaşanan olay o davadaki kusur tablosunu değiştirmez; ancak yeni bir davanın konusu olabilir.
• Soyut tanık beyanı yetmez. Tanık olayı bizzat görmüş ya da duymuş olmalı ve somut anlatmalıdır.

Eşit kusur ile ağır kusur arasındaki fark, bir eşin tazminat hakkını belirleyebilir.

Kusur, dava tarihine kadar yaşanan ve dilekçede ileri sürülen olaylara göre belirlenir.

Hangi deliller kabul edilir?

Boşanma davasında ispat kuralları genel usulden farklıdır. Hâkim, olayların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe onları ispatlanmış sayamaz, taraflara yemin öneremez ve tarafların ikrarı hâkimi bağlamaz; deliller serbestçe takdir edilir (boşanmada yargılama kuralları). Delil toplarken şu kuralı unutmayın: Hukuka aykırı olarak elde edilmiş deliller, bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz (6100 sayılı Kanun m. 189).

Gizlice alınan bir kayıt, dosyanın çarpıcı delili gibi görünse bile dosyadan çıkabilir.

Genel ifadelerle anlatılan bir olay da ispatlanamaz. Ekonomik şiddet vakıasını anlatan tanığın beyanları soyut ifadelerden oluştuğu için bu vakıa ispatlanamadı; erkek diğer kusurlarına göre yine ağır kusurlu sayıldı (Yargıtay 2. HD, 2026/1060 E., 2026/6919 K., 22.06.2026). Bir başka dosyada da eşin sunduğu telefon kayıtları süresinde verilmiş olsa bile hukuka aykırı delil oldukları için hükme esas alınmadı (Yargıtay 2. HD, 2025/2702 E., 2025/10075 K., 24.11.2025). Hangi kayıtların kullanılabileceğini boşanmada ses kaydı delil olur mu ve WhatsApp yazışmaları delil olur mu yazılarında, tanıkla ilgili kuralları boşanma davasında tanık rehberinde anlattım.

Çekişmeli boşanmada hangi haklar istenebilir?

Çekişmeli boşanmada istenebilecek haklar kadın ve erkek için aynıdır; belirleyici olan cinsiyet değil, kusur ve ekonomik durumdur. Hâkim velayeti, kişisel ilişkiyi ve dava süresince alınacak geçici önlemleri kendiliğinden düzenler; yoksulluk nafakası ve tazminat ise ancak istenirse verilir.

Ziynet konusunda eski bir kural değişti. "Takılan tüm takılar kadınındır" yaklaşımı bırakıldı; takıların kime ait olduğu artık önce eşlerin anlaşmasına, yoksa örfe ve takının kime takıldığına göre belirleniyor (Yargıtay 2. HD, 2023/5704 E., 2024/2402 K., 04.04.2024). Ayrıntıları boşanmada ziynet eşyaları rehberinde anlattım. Boşanma davasında istenmeyen tazminat ve nafaka, boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde ayrı bir davayla da istenebilir (boşanmada zamanaşımı). Tedbir kararlarını boşanma davasında tedbir yazısında anlattım.

Nafaka ve tazminat ne kadar olur?

Kanunda sabit bir tutar ya da oran yoktur. Hâkim tarafların sosyal ve ekonomik durumunu, kusurun ağırlığını, evlilik süresini, paranın alım gücünü ve hakkaniyeti birlikte değerlendirir. Tarafların gelirleri sosyal ve ekonomik durum araştırmasıyla tespit edilir. Nafaka hesabını boşanmada nafaka ne kadar, tazminat ölçütlerini boşanmada tazminat yazısında ele aldım. Eşit kusur, yoksulluk nafakasına engel değildir.

İptal kararları geriye yürümediği için hükmedilmiş nafakalar kendiliğinden sona ermez (Anayasa m. 153). Değişen koşullara göre nafakanın kaldırılması ya da azaltılması için kanundaki yollar açıktır (nafakanın kaldırılması ve değiştirilmesi).

Çekişmeli davada velayet nasıl belirlenir?

Velayet kararında tek ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Anne ve babanın boşanmadaki kusuru, çocuğun yararını etkilediği ölçüde dikkate alınır. İdrak çağındaki çocuk hâkim tarafından dinlenir ve görüşüne önem verilir; çocuğun yararı gerektiriyorsa görüşünün aksine karar verilebilir. Çocuğun görüşü ile uzman raporunun çeliştiği bir dosyada görüşün net alınması ve uzman heyetinden yeniden rapor alınması istendi (Yargıtay 2. HD, 2026/1871 E., 2026/4287 K., 16.04.2026). Velayet ölçütlerini boşanmada çocuk kime verilir rehberinde anlattım.

Çekişmeli boşanmada mal paylaşımı nasıl yapılır?

Mal paylaşımı, yani mal rejiminin tasfiyesi, boşanma davasından ayrı bir davadır. Mahkemece boşanmaya karar verilirse mal rejimi dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer (mal rejiminin sona ermesi); bu yüzden dava tarihinden sonra edinilen mallar paylaşıma girmez. Mal rejimi davası boşanma davasıyla birlikte açılsa bile boşanma kararının kesinleşmesi beklenir.

Dava sürerken eşin mal kaçırmasını önlemek için malların devrinin önlenmesi amacıyla tedbir istenebilir, aile konutu için tapuya şerh verilmesi sağlanabilir. Mal paylaşımının hesabını boşanmada mal paylaşımı, mal kaçırmaya karşı önlemleri boşanmada mal kaçırma rehberinde anlattım.

Eşim boşanmak istemiyorsa ne olur?

Eşinizin boşanmak istememesi davanın açılmasına ya da kabul edilmesine engel değildir. Evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı ispatlanırsa boşanmaya karar verilir. Davalı eşin itiraz hakkı yalnız davacının kusuru daha ağır olduğunda doğar.

Yukarıdaki fıkrada belirtilen hâllerde, davacının kusuru daha ağır ise, davalının açılan davaya itiraz hakkı vardır. Bununla beraber bu itiraz, hakkın kötüye kullanılması niteliğinde ise ve evlilik birliğinin devamında davalı ve çocuklar bakımından korunmaya değer bir yarar kalmamışsa boşanmaya karar verilebilir.

Bu cümleler evlilik birliğinin sarsılmasına ilişkin maddenin ikinci fıkrasıdır (evlilik birliğinin temelinden sarsılması). Dava reddedilirse kapı kapanmaz. Ret kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçtiği hâlde ortak hayat yeniden kurulamamışsa, eşlerden birinin istemiyle boşanmaya karar verilir; bu yolla açılan davada yeni bir kusur ispatı gerekmez.

Çekişmeli boşanma anlaşmalı boşanmaya çevrilebilir mi?

Evet, davanın her aşamasında çevrilebilir. Evlilik dava tarihinde en az bir yıl sürmüşse eşler protokol hazırlayıp dosyaya sunar; hâkim eşleri bizzat dinler ve protokolü uygun bulursa anlaşmalı boşanmaya karar verir. Dosya temyiz aşamasındayken sunulan bir sulh protokolü üzerine bile, eşlerin bizzat dinlenerek karar verilmesi için hüküm bozuldu (Yargıtay 2. HD, 2024/1834 E., 2024/9364 K., 02.12.2024). Protokolün nasıl yazılacağını anlaşmalı boşanma protokolü örneği rehberinde bulabilirsiniz.

Tersi de mümkündür. Anlaşmalı boşanma kararı kesinleşmeden eşlerden biri anlaşmadan dönerse dava çekişmeli olarak görülür. Ünye'de 2018'de verilen anlaşmalı karar, kadının istinaf yoluyla dönmesi üzerine kaldırıldı ve dava çekişmeli olarak yeniden görüldü (Yargıtay 2. HD, 2023/8858 E., 2024/5260 K., 03.07.2024). Bu yüzden anlaşmalı karar kesinleşene kadar delillerinizi saklayın.

Çekişmeli boşanma davasından nasıl vazgeçilir?

Davadan vazgeçmenin iki yolu vardır ve sonuçları farklıdır.

Feragat hüküm kesinleşinceye kadar yapılabilir (6100 sayılı Kanun m. 123, 307–311). Karşı dava varsa, sizin feragatiniz eşinizin davasını etkilemez; o dava görülmeye devam eder. Ayrıntılar için boşanma davasından feragat yazısına bakabilirsiniz.

Mahkemeler nasıl değerlendirdi?

Yazıda dayandığım kararlarda çekişmeli davaların sonucunu şu durumlar belirledi.

Her satırın kararı yazının sonundaki tabloda yer alıyor.

Ne yapmalısınız?

1. Olayları dilekçeye eksiksiz yazın. Dilekçede dayanılmayan olay tanıkla ispatlansa bile kusur sayılmaz.
2. Affedilmiş olaylara yaslanmayın. Olaydan sonra barışıp birlikte yaşamaya devam ettiyseniz o olay kusur sayılmayabilir.
3. Delili hukuka uygun toplayın. Eşin telefonuna gizlice girerek alınan yazışma ya da gizli ses kaydı dosyadan çıkar.
4. Görgü tanığı gösterin. "Sürekli kavga ediyorlardı" diyen tanık yerine olayı bizzat gören tanığı bildirin.
5. Nafaka ve tazminatı isteyin. İstenmeyen talebe hükmedilmez; kesinleşmeden sonra bir yıllık süre işler.
6. Karşı davayı zamanında açın. Cevap süresi içinde açılmayan karşı dava ayrılır ve ayrı yargılama gerekir.
7. Anlaşma fırsatını değerlendirin. Ön inceleme duruşması, çekişmeli davayı anlaşmalıya çevirmek için uygun bir andır.

Yazıda dayandığım kararlar

Sonuç

Çekişmeli boşanma davasında sonucu belirleyen, olayların ne kadar ağır olduğu kadar nasıl anlatıldığı ve ispatlandığıdır. Olaylarınızı dilekçede somut ve eksiksiz yazın, delillerinizi hukuka uygun yollarla toplayın, taleplerinizi tutarıyla isteyin ve sürelerinizi kaçırmayın.

Anlaşma ihtimalini de hiçbir aşamada göz ardı etmeyin; çekişmeli bir dava, uygun bir protokolle tek duruşmada sona erebilir.

Dosyanızın kusur tablosunu, delil durumunu ve taleplerini değerlendirmek isterseniz İstanbul boşanma avukatı sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.