Boşanma kesinleşince aile birliği mazereti sona erer. Zorunlu çalışma süresini bu mazerete dayanarak tamamlamamış memur, zorunlu hizmetin eksik kalan kısmını tamamlamak zorundadır (Genel Yönetmelik m. 12). Genel Yönetmelik boşanmayı ayrı bir mazeret olarak saymaz; boşanma sürecinde yer değiştirmek isteyen memur can güvenliği veya sağlık mazeretine ya da 6284 sayılı Kanun'daki işyerinin değiştirilmesi tedbirine dayanabilir. Sağlık Bakanlığı taşra personeli ise görev yerine atandıktan sonra boşanırsa, boşanma tarihinden itibaren üç ay içinde anne, baba, kardeş veya reşit çocuğunun ikamet ettiği ile ya da D ve E hizmet grubu illerden birine bir defaya mahsus atanabilir (Sağlık Bakanlığı Yönetmeliği m. 16/2-c).
Kamu görevlisi danışanlarım boşanmaya karar verdiklerinde ilk sorularından biri tayindir. "Eşimin yanına aile birliğinden geldim, boşanınca ne olacak?" ya da "Ailemin yanına dönebilir miyim?" diye sorarlar. Bu soruların cevabı boşanma kararında değil, tabi olduğunuz yönetmelikte yazar.
Meslek hayatım boyunca boşanma tarihini ve yönetmelikteki süreyi takip etmediği için hakkını kaybeden memurlar gördüm. Bu rehberde üç temel yönetmeliği karşılaştırıyor, aile birliği mazeretinin boşanmayla ne olduğunu, öğretmenlerin ve sağlık personelinin durumunu ve hazırlamanız gereken belgeleri sade bir dille anlatıyorum.
Boşanma nedeniyle memur tayini: kısa cevap
| Soru | Kısa cevap |
|---|---|
| Boşanınca aile birliği mazereti biter mi? | Evet; mazeret evliliğe bağlıdır ve her yıl belgelendirilir |
| Eski görev yerine dönmek zorunda mıyım? | Böyle bir kural yok; eksik kalan zorunlu hizmet tamamlanır |
| Dava sürerken mazeret devam eder mi? | Boşanma kesinleşinceye kadar evlilik sürer |
| Boşanma ayrı bir tayin mazereti mi? | Genel Yönetmelikte değil; can güvenliği, sağlık ve 6284 tedbiri yolu açıktır |
| Öğretmenler ne olur? | Mazeretini belgelendiremeyen zorunlu çalışma yükümlüsü ilk yer değiştirme döneminde atanır |
| Sağlık Bakanlığı personeli? | Boşanma tarihinden itibaren üç ay içinde bir defaya mahsus atanabilir |
| Dava sürerken sağlık personeli? | 6284 tedbir kararıyla dava süresince geçici görevlendirme mümkündür |
Hangi yönetmelik uygulanır?
Bu rehberde üç düzenlemeyi kısaltarak anıyorum. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik'e Genel Yönetmelik diyorum. Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Öğretmenlerin Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'ne MEB Yönetmeliği, Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'ne Sağlık Bakanlığı Yönetmeliği diyorum.
Genel Yönetmelik, özel kanunlardaki hükümler saklı kalmak kaydıyla genel ve katma bütçeli kurumlarda çalışan 657 sayılı Kanun'a tabi memurlara uygulanır. Yardımcı hizmetler sınıfındaki memurlar, istisnai memurluklar ve aday memurlar gibi bazı gruplar kapsam dışındadır.
| Konu | Genel Yönetmelik | MEB Yönetmeliği | Sağlık Bakanlığı Yönetmeliği |
|---|---|---|---|
| Kimleri kapsar | 657 sayılı Kanun'a tabi memurlar; özel kanun hükümleri saklı | MEB'e bağlı öğretmenler | Bakanlık taşra teşkilatındaki sağlık hizmetleri ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfı personeli |
| Boşanmaya özel yer değiştirme | Yok; mazeretler sağlık, aile birliği ve can güvenliği | Boşanmaya özel hüküm yok; hüküm bulunmayan hâllerde Genel Yönetmelik uygulanır | Boşanma tarihinden itibaren üç ay içinde, bir defaya mahsus |
| Boşanma davası sürerken | Can güvenliği mazereti ve 6284 işyerinin değiştirilmesi tedbiri | Sağlık ve can güvenliği mazeretine bağlı yer değiştirme tatil dönemleri dışında da yapılabilir | 6284 tedbir kararıyla dava süresince geçici görevlendirme |
Emniyet personeli gibi başka grupların da kendi atama ve yer değiştirme mevzuatı olabilir. Başvurmadan önce kurumunuzun güncel yönetmeliğini ve duyurularını kontrol edin; bu rehberdeki tablo yalnızca yukarıdaki üç yönetmeliğe göredir.
Genel Yönetmelikte hangi mazeretler var?
| Mazeret | Şart | Belge |
|---|---|---|
| Aile birliği | Eşin kamu personeli olması; kamu personeli olmayan eşin talep edilen yerde son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödeyerek çalışmış ve hâlen çalışıyor olması; ya da eşin milletvekili, belediye başkanı, muhtar veya noter olması | Eşin çalıştığını ya da görevini gösteren belge ve evlilik durumunu kanıtlayan belge |
| Sağlık | Memurun, eşinin, annesinin, babasının, bakmakla yükümlü olduğu çocuklarının ya da vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yerinde tedavi edilememesi ya da görev yerinin sağlık durumunu tehlikeye düşürmesi | Sağlık kurulu raporu |
| Can güvenliği | Memurun, eşinin ya da bakmakla yükümlü olduğu çocuklarından birinin bulunduğu yerde kalmasının can güvenliğini tehdit altında bırakacak olması | Adli ya da mülki idare makamlarından alınacak belge |
| 6284 koruyucu tedbiri | Hâkimin korunan kişi hakkında işyerinin değiştirilmesine karar vermesi | Koruyucu tedbir kararı |
Bu mazeretler belgelendirilirse zorunlu çalışma süreleri tamamlanmadan yer değiştirme suretiyle atama yapılabilir. Sağlık ve can güvenliği mazeretine dayalı atamalar atanma dönemine de bağlı değildir. Can güvenliği mazeretinde ve işyerinin değiştirilmesi tedbirinde memur, aynı hizmet bölgesindeki başka bir hizmet alanına, orada ihtiyaç yoksa diğer hizmet bölgelerine atanabilir (Genel Yönetmelik m. 12, 13, 14, 14/A).
Koruyucu tedbir kararının nasıl alındığını boşanma davasında darp raporu ve uzaklaştırma kararı rehberinde anlattım.
Boşanma aile birliği mazeretini nasıl etkiler?
Aile birliği mazeretinin temeli evliliktir. Yer değiştirme başvurusuna evlilik durumunu kanıtlayan belge eklenir. Bu mazerete dayanarak yer değiştiren memur, mazeretinin devam ettiğini her yıl ocak ayında belgelendirmek zorundadır. Boşanma kararı kesinleşince evlilik sona erdiği için bu belgelendirme yapılamaz. Genel Yönetmelik'in 12. maddesi şöyle der:
Sağlık ve aile birliği mazeretlerine dayalı olarak yer değiştirmeye tabi tutulan memur, mazeretinin devam ettiğini her yıl Ocak ayında alacağı belgeyle belgelendirmek zorundadır. Zorunlu çalışma süresini sağlık veya aile birliği mazeretine dayalı olarak tamamlamamış olan memur mazeretinin sona ermesi durumunda, zorunlu hizmet süresinin eksik kalan kısmını tamamlamak zorundadır.
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| Boşanma davası sürerken | Boşanma kararı kesinleşinceye kadar evlilik sürer; mazeretin dayandığı evlilik bağı devam eder |
| Boşanma kesinleşti, zorunlu hizmet tamamlanmıştı | Aile birliği mazereti sona erer; zorunlu hizmetiniz tamamlandığı için eksik süreyi tamamlama yükümlülüğü doğmaz |
| Boşanma kesinleşti, zorunlu hizmet eksik kalmıştı | Zorunlu hizmet süresinin eksik kalan kısmını tamamlamak zorundasınız |
| Yeniden evlendiniz | Yeni eşinizin durumu aile birliği şartlarını karşılıyorsa mazeret yeniden doğabilir |
Yönetmelik eski görev yerine dönme kuralı koymaz; eksik kalan zorunlu hizmetin tamamlanmasını öngörür. Boşanmanın ne zaman kesinleştiğini ve kesinleşme şerhli kararın nasıl alındığını boşanma kararı ne zaman kesinleşir rehberinde anlattım.
Öğretmenler boşanınca ne olur?
MEB Yönetmeliği boşanmaya özel bir yer değiştirme hükmü içermez. Öğretmenlerin aile birliği, sağlık ve can güvenliği mazeretlerine bağlı yer değiştirmelerinde, bu yönetmelikte hüküm bulunmayan hâllerde 7528 sayılı Kanun, 657 sayılı Kanun ve Genel Yönetmelik uygulanır (MEB Yönetmeliği m. 29/2).
| Kural | İçerik |
|---|---|
| Mazeretin belgelendirilmesi | Zorunlu çalışma yükümlüsü öğretmen, aile birliği ya da sağlık mazeretinin devam ettiğini her yıl Bakanlığın belirlediği dönemlerde belgelendirir |
| Mazeret belgelendirilemezse | Öğretmen, zorunlu çalışma yükümlülüğünü yerine getirmek ya da eksik kalan hizmetini tamamlamak üzere ilk yer değiştirme döneminde atanır |
| Mazeretle zorunlu çalışma öngörülmeyen bir yere atanmışsa | Mazeret ortadan kalkınca ilk yer değiştirme döneminde zorunlu çalışma yükümlülüğünü tamamlamak üzere atanır |
| Erteleme | Birinci ve ikinci hizmet bölgelerinin 1, 2 ve 3. hizmet alanlarında görev yapan öğretmenlerden aile birliği ya da sağlık mazeretinin devam ettiğini belgelendirenlerin zorunlu çalışma yükümlülüğü bir sonraki yer değiştirme dönemine kadar ertelenir |
| Mazerete bağlı yer değiştirme zamanı | Yarıyıl ve yaz tatillerinde; sağlık ve can güvenliği mazeretinde bu dönemler dışında da, yalnızca öğretmen ihtiyacı bulunan eğitim kurumlarına |
Bu kurallar MEB Yönetmeliği'nin zorunlu çalışma, erteleme ve mazerete bağlı yer değiştirme hükümlerinde yer alır (MEB Yönetmeliği m. 24, 26, 29).
Sağlık Bakanlığı personeli boşanınca ne olur?
Sağlık Bakanlığı Yönetmeliği, Bakanlığın taşra teşkilatında görev yapan sağlık hizmetleri ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfı personeline uygulanır. Bu yönetmelikte boşanmaya ilişkin iki yol vardır: boşanmadan sonra atanma ve dava süresince geçici görevlendirme. Boşanmadan sonraki atama için yönetmeliğin 16. maddesi şöyle der:
Standardın uygun olması kaydıyla bu Yönetmeliğin puan, süre ve dönem ile ilgili hükümlerine bağlı kalmaksızın; (…) c) Personelin görev yapılan yere atandıktan sonra eşinden boşanması halinde anne, baba, kardeş veya reşit çocuklarının ikamet ettiği ile veya D ve E hizmet grubu illerden birine boşanma tarihinden itibaren üç ay içerisinde, (…) bir defaya mahsus olmak üzere atanabilir.
| Durum | Kural |
|---|---|
| Görev yerine atandıktan sonra boşandınız | Boşanma tarihinden itibaren üç ay içinde anne, baba, kardeş ya da reşit çocuğunuzun ikamet ettiği ile ya da D ve E hizmet grubu illerden birine, standardın uygun olması kaydıyla ve bir defaya mahsus atanabilirsiniz |
| Devlet hizmeti yükümlüsü olarak göreve başladıktan sonra boşandınız | Atanma talebinizi yükümlülük süresinin bitiminden sonra en geç iki ay içinde yaparsanız üç aylık süre şartı aranmaz |
| Boşanma davası sürüyor | Durumunuzu 6284 sayılı Kanun gereği verilen tedbir kararıyla belgelendirirseniz, dava süresince anne, baba ya da reşit çocuğunuzun ikamet ettiği ile ya da E veya D hizmet grubu illere geçici olarak görevlendirilebilirsiniz |
| Dava süresince geçici görevlendirildiniz | Görevlendirme tarihinden itibaren altı ayda bir, davanın görüldüğü mahkemeden davanın safahatını gösteren belgeyi alıp kurumunuza bildirmeniz gerekir |
Bu kurallar Sağlık Bakanlığı Yönetmeliği'nin isteğe bağlı yer değiştirme ve geçici görevlendirme hükümlerinde yer alır (Sağlık Bakanlığı Yönetmeliği m. 11/6, 16). Yönetmelik süreyi boşanma tarihinden itibaren başlatır; evlilik, boşanma kararının kesinleşmesiyle sona erer. Süreyi kaçırmamak için kesinleşme şerhli kararı alır almaz başvuru hazırlığına başlayın.
Hangi belgeleri hazırlamalısınız?
| Yol | Belge |
|---|---|
| Aile birliği mazeretinin devamı | Mazeretin devam ettiğini gösteren yıllık belge |
| Can güvenliği | Adli ya da mülki idare makamlarından alınacak belge |
| İşyerinin değiştirilmesi | Hâkimin 6284 sayılı Kanun'a göre verdiği koruyucu tedbir kararı |
| Sağlık | Sağlık kurulu raporu |
| Sağlık Bakanlığında dava süresince görevlendirme | 6284 tedbir kararı; altı ayda bir dava safahat belgesi |
| Sağlık Bakanlığında boşanma sonrası atama | Boşanma tarihini gösteren kesinleşme şerhli karar |
Boşanma sürecinde başka şehre gitmek istiyorsanız ne yapmalısınız?
- Tabi olduğunuz yönetmeliği belirleyin. Genel Yönetmelik mi, MEB Yönetmeliği mi, Sağlık Bakanlığı Yönetmeliği mi, yoksa kurumunuzun başka bir düzenlemesi mi uygulanıyor; önce bunu netleştirin.
- Zorunlu hizmet durumunuzu hesaplayın. Aile birliği mazeretiyle geldiyseniz ve zorunlu hizmetiniz eksikse, mazeret sona erince bu süreyi tamamlama yükümlülüğü doğar.
- Kesinleşme tarihini takip edin. Sağlık Bakanlığı personeli için üç aylık süre boşanma tarihinden başlar.
- Dava sürerken koruyucu tedbiri değerlendirin. 6284 sayılı Kanun kapsamında korunan kişi iseniz hâkimden işyerinizin değiştirilmesini isteyebilirsiniz.
- Velayet ve kişisel ilişkiyi yeni şehre göre planlayın. Şehir değişikliği çocukla kişisel ilişki düzenini etkileyebilir; yeni düzeni boşanma davasında birlikte değerlendirin.
Yazıda dayandığım düzenlemeler
| Düzenleme | Konu | Kural |
|---|---|---|
| Genel Yönetmelik | Mazerete bağlı yer değiştirme | Aile birliği mazereti sona erince eksik zorunlu hizmet tamamlanır |
| Genel Yönetmelik | Can güvenliği ve 6284 tedbiri | Aynı hizmet bölgesinde ya da diğer bölgelere atanma |
| MEB Yönetmeliği, RG 09.01.2026 | Öğretmenin mazeretinin belgelendirilmesi | Belgelendiremeyen ilk yer değiştirme döneminde atanır |
| Sağlık Bakanlığı Yönetmeliği | Boşanma sonrası atama | Boşanma tarihinden itibaren üç ay, bir defaya mahsus |
| Sağlık Bakanlığı Yönetmeliği | Dava süresince geçici görevlendirme | 6284 tedbir kararı ve altı ayda bir safahat belgesi |
Sonuç
Boşanma kesinleşince aile birliği mazereti sona erer ve zorunlu hizmetiniz eksikse bu süreyi tamamlamanız gerekir; eski görev yerine dönme kuralı ise yoktur. Genel Yönetmelikte boşanma ayrı bir mazeret değildir, ama can güvenliği, sağlık ve 6284 tedbiri yolları açıktır. Sağlık Bakanlığı personeli için boşanma tarihinden itibaren üç aylık özel bir atama hakkı vardır. Önce tabi olduğunuz yönetmeliği belirleyin, kesinleşme tarihini takip edin ve belgelerinizi zamanında hazırlayın.
Velayet ve kişisel ilişkinin nasıl düzenlendiğini boşanmada çocuk kime verilir ve çocuğu görme hakkı rehberlerinde anlattım. Boşanma ile tayin sürecini birlikte planlamak isterseniz boşanma avukatı İstanbul sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Boşanınca aile birliği mazereti biter mi?
Evet. Aile birliği mazereti evliliğe bağlıdır ve mazeretin devamı her yıl belgelendirilir (Genel Yönetmelik m. 12, 14); boşanma kesinleşince bu belgelendirme yapılamaz.
Eşimin yanına tayinle geldim; boşanınca eski yerime dönmek zorunda mıyım?
Genel Yönetmelik m. 12 eski görev yerine dönme kuralı koymaz. Zorunlu çalışma süresini aile birliği mazeretine dayanarak tamamlamamış memur, mazeret sona erince eksik kalan zorunlu hizmetini tamamlamak zorundadır. Zorunlu hizmetiniz tamamlanmışsa eksik süre söz konusu değildir.
Boşanma davası sürerken mazeretim devam eder mi?
Boşanma kararı kesinleşinceye kadar evlilik sürer; mazeretin dayandığı evlilik bağı devam eder.
Boşanan memur tayin isteyebilir mi?
Genel Yönetmelik boşanmayı ayrı bir mazeret olarak saymaz; can güvenliği ya da sağlık mazeretiniz varsa zorunlu çalışma süresi dolmadan yer değiştirme isteyebilirsiniz (Genel Yönetmelik m. 12, 13, 14/A). Sağlık Bakanlığı taşra personeli için boşanmaya özel atama hükmü vardır (Sağlık Bakanlığı Yönetmeliği m. 16/2-c).
Boşanan öğretmenin zorunlu hizmeti ne olur?
MEB Yönetmeliğinde boşanmaya özel hüküm yoktur. Zorunlu çalışma yükümlüsü öğretmen aile birliği mazeretini belgelendiremezse, eksik kalan hizmetini tamamlamak üzere ilk yer değiştirme döneminde atanır (MEB Yönetmeliği m. 24/3).
Sağlık Bakanlığında boşanma nedeniyle tayin süresi ne kadar?
Boşanma tarihinden itibaren üç ay. Atama anne, baba, kardeş ya da reşit çocuğun ikamet ettiği ile ya da D ve E hizmet grubu illerden birine, standardın uygun olması kaydıyla ve bir defaya mahsus yapılabilir (Sağlık Bakanlığı Yönetmeliği m. 16/2-c).
Sağlık personeli dava sürerken başka ile gidebilir mi?
Durumunu 6284 sayılı Kanun gereği verilen tedbir kararıyla belgelendirirse, dava süresince anne, baba ya da reşit çocuğunun ikamet ettiği ile ya da E veya D hizmet grubu illere geçici olarak görevlendirilebilir; altı ayda bir dava safahat belgesi vermesi gerekir (Sağlık Bakanlığı Yönetmeliği m. 11/6).
Can güvenliği mazereti için hangi belge gerekir?
Bulunduğunuz yerde kalmanın can güvenliğinizi tehdit altında bırakacağını gösteren, adli ya da mülki idare makamlarından alınacak belge (Genel Yönetmelik m. 14/A).
6284 sayılı Kanun'daki işyerinin değiştirilmesi tedbiri nedir?
Hâkimin korunan kişi hakkında verebileceği koruyucu tedbirlerden biridir (6284 s. K. m. 4/1-a). Bu karar alınan memur aynı hizmet bölgesindeki başka bir hizmet alanına, görev yaptığı hizmet bölgesinde ihtiyaç bulunmaması hâlinde diğer hizmet bölgelerine atanabilir (Genel Yönetmelik m. 14/A).
Kaynaklar ve Mevzuat
- Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik m. 2, 12, 13, 14, 14/A
- Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Öğretmenlerin Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği, RG 09.01.2026, 33132, m. 24, 26, 29
- Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği m. 2, 11, 16
- 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun m. 4
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu