TMK 412, vesayet altındaki kişinin yerleşim yerini değiştirmesini vesayet makamının iznine bağlar. Vesayet makamının izni olmadıkça vesayet altındaki kişi yerleşim yerini değiştiremez. Yerleşim yeri izinle değişirse yetki yeni vesayet dairelerine geçer ve kısıtlama yeni yerleşim yerinde ilan olunur. Vesayet altındaki kişilerin yerleşim yeri, bağlı oldukları vesayet makamının bulunduğu yerdir (TMK m. 21); yerleşim yerinin değiştirilmesi ayrıca vesayet makamının iznini gerektiren işler arasında sayılmıştır (TMK m. 462). Gerekçeye göre madde eski Kanun'un 362. maddesini karşılar; "sulh mahkemesi" deyimi "vesayet makamı" olarak değiştirilmiştir.
- Vesayet makamı
- Sulh hukuk mahkemesi (TMK m. 397).
- İzin
- Vesayet makamının, kısıtlının yerleşim yerinin değiştirilmesini onaylayan kararı.
- Yeni vesayet daireleri
- Yeni yerleşim yerindeki sulh hukuk ve asliye hukuk mahkemeleri.
- Yasal yerleşim yeri
- Vesayet altındaki kişi için bağlı olduğu vesayet makamının bulunduğu yer (TMK m. 21).
- Vesayet dosyası
- Vesayetin yürütülmesine ilişkin işlemlerin takip edildiği dosya.
TMK 412 ne düzenler?
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| İzin | Vesayet altındaki kişi izinsiz yerleşim yerini değiştiremez | TMK m. 412/1 |
| Yetkinin geçmesi | İzinle değişirse yetki yeni vesayet dairelerine geçer | TMK m. 412/2 |
| İlan | Kısıtlama yeni yerleşim yerinde ilan olunur | TMK m. 412/2 |
| Yasal yerleşim yeri | Bağlı olunan vesayet makamının bulunduğu yer | TMK m. 21 |
| İzne bağlı iş | Yerleşim yerinin değiştirilmesi vesayet makamının iznine bağlıdır | TMK m. 462/14 |
| Genel yetki | Yerleşim yerindeki vesayet daireleri | TMK m. 411 |
| Kaynak | 743 m. 362 | Gerekçe, s. 141 |
TBMM gerekçesine göre madde, eski Kanun'un 362. maddesini karşılamaktadır ve eski metindeki "sulh mahkemesi" deyimi "vesayet makamı" olarak değiştirilmiştir. Tasarının 412. maddesi Adalet Komisyonunca aynen kabul edilmiştir (S. Sayısı 723, s. 460).
Bu maddede dikkat edilecek ilk nokta, kısıtlının fiilen başka bir yerde oturmasının izin olmadıkça yetkiyi değiştirmemesidir. İkinci nokta, iznin kısıtlının veya vasinin talebi üzerine verilmesi gerektiğidir; talep olmadan verilen izne dayanılarak dosya gönderilemez (Yargıtay 5. HD, 2024/6927 E., 2024/8638 K., 26.09.2024). Üçüncü nokta, izin verildiğinde vesayet dosyasının yeni yerdeki mahkemece takip edilmesidir (TMK m. 411).
Vesayet makamının izni
- Kural: Vesayet altındaki kişi yerleşim yerini izinsiz değiştiremez.
- Talep: İzin kısıtlının veya vasinin talebine bağlıdır.
- İzne bağlı iş: Yerleşim yerinin değiştirilmesi 462. maddede de sayılmıştır.
Birinci fıkraya göre vesayet makamının izni olmadıkça vesayet altındaki kişi yerleşim yerini değiştiremez. Yerleşim yerinin değiştirilmesi, vesayet makamının iznini gerektiren işler arasında ayrıca sayılmıştır (TMK m. 462). Vesayet altındaki kişilerin yerleşim yeri, bağlı oldukları vesayet makamının bulunduğu yerdir (TMK m. 21).
Yargıtay, kısıtlı ya da vasisinin yerleşim yeri değişikliğine izin talebi olmadan vesayet makamının kendiliğinden izin verip dosyayı başka bir mahkemeye göndermesini kabul etmemiş ve dosya hakkında karar verme yetkisinin ilk vesayet makamında kaldığını belirtmiştir (Yargıtay 5. HD, 2024/6927 E., 2024/8638 K., 26.09.2024). Vasiye itiraz gibi başka bir istem incelenirken, yerleşim yeri değişikliğine ilişkin bir istek yokken yetkisizlik kararı verilmesi de bozma sebebi sayılmıştır (Yargıtay 2. HD, 2011/4451 E., 2011/18000 K., 03.11.2011).
İzinsiz taşınmanın sonuçları
- Yetki: İzinsiz başka yerde oturmak o yeri yetkili kılmaz.
- Dosya: Vesayet dosyası kısıtlamayı veren mahkemede kalır.
- Diğer davalar: Yerleşim yerine bağlı yetki kuralları da buna göre uygulanır.
İzin alınmadan kısıtlının başka bir yere gitmesi veya orada oturması, o yerin mahkemesini yetkili kılmaz. Yargıtay, vesayet kararıyla kısıtlının yerleşim yerinin karar veren vesayet makamının bulunduğu yer olduğunu ve izin olmadan başka yerde oturmanın yetkiyi değiştirmediğini belirtmiştir (Yargıtay 17. HD, 2011/10607 E., 2011/9995 K., 28.10.2011). İzin kararı ve izin talebi bulunmadığında vesayet dosyasının takibi kısıtlamayı veren mahkemede kalır (Yargıtay 5. HD, 2024/5418 E., 2024/7905 K., 01.07.2024).
Bu kural yerleşim yerine bağlanan başka yetki kurallarını da etkiler. Yargıtay, vesayet altındaki bir kişinin nüfus kaydındaki doğum tarihinin düzeltilmesi davasında, vesayet makamının izni bulunmadığından davanın vesayet makamının bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde görülmesi gerektiğini kabul etmiştir (Yargıtay 20. HD, 2019/5229 E., 2019/6370 K., 07.11.2019).
İzinle yerleşim yerinin değişmesi
- Yetki: Yetki yeni vesayet dairelerine geçer.
- Dosya: Vesayet dosyası yeni yerdeki mahkemece takip edilir.
- İlan: Kısıtlama yeni yerleşim yerinde ilan olunur.
İkinci fıkraya göre yerleşim yerinin değişmesi hâlinde yetki yeni vesayet dairelerine geçer; bu takdirde kısıtlama yeni yerleşim yerinde ilan olunur (TMK m. 410). Yargıtay, vasinin talebi üzerine izin verilmişse vesayet dosyasının yeni yerdeki mahkemece takip edileceğini, izin veren mahkemenin aynı dilekçedeki vasi değişikliği talebini ayrıca değerlendirme zorunluluğunun bulunmadığını belirtmiştir (Yargıtay 5. HD, 2024/6011 E., 2024/8449 K., 26.09.2024). İzin kararı bulunduğunda, kısıtlının o sırada ceza infaz kurumunda bulunması da yetkinin yeni yere geçmesine engel görülmemiştir (Yargıtay 5. HD, 2024/3459 E., 2024/4713 K., 29.04.2024).
Bakım veya sağlık kurumuna konulma kural olarak yeni yerleşim yeri doğurmaz (TMK m. 22); ancak vesayet makamının izniyle bir bakım merkezine nakledilen ve orada sürekli kalan kısıtlı için yeni yerdeki mahkeme yetkili sayılmıştır (Yargıtay 20. HD, 2015/16312 E., 2016/199 K., 12.01.2016).
Kayyımlık ve yasal danışmanlıkta
- Usul: Vasi atanmasına ilişkin kurallar kayyıma da uygulanır.
- İzin: Kayyım atanan kişinin yerleşim yeri değişikliği de izne bağlıdır.
- Dosya: İzin yoksa dosya kayyımı atayan mahkemede kalır.
Vasinin atanması usulüne ilişkin kurallar kayyım ve yasal danışmanın atanmasında da uygulanır (TMK m. 431). Yargıtay, istek üzerine kayyım atanan kişinin yerleşim yerinin değiştirilmesine vesayet makamınca izin verilmediği bir dosyada, dosyanın takibinde kayyımı atayan mahkemenin yetkili olduğunu belirtmiştir (Yargıtay 5. HD, 2022/8073 E., 2022/12023 K., 15.09.2022).
Kısıtlı eşiniz, anneniz veya babanız sizin yanınıza taşınacaksa, vasi olarak önce vesayet makamından yerleşim yeri değişikliğine izin isteyin; izin verildiğinde vesayet dosyası yeni yerdeki sulh hukuk mahkemesine geçer. İzin almadan taşındıysanız, vesayet işleri eski mahkemede görülmeye devam eder; bu mahkemeden izin isteyebilirsiniz. Başka bir talep için mahkemeye başvuruyorsanız, yerleşim yeri değişikliği isteğinizi dilekçede açıkça ayrıca belirtin.
Yargıtay kararları
Aşağıdaki kararlar, 412. maddeyi izin talebi, izinli ve izinsiz yerleşim yeri değişikliği, yerleşim yerine bağlı diğer davalar ve kayyımlık yönünden uygulayan kararlardan seçilmiştir; aynı gerekçeyi tekrarlayan çok sayıdaki yargı yeri belirleme kararına ayrıca yer verilmemiştir. Kararlar resmî karar arama sistemlerinden alınmıştır. Her kartta kararın vardığı ilke, olayın özeti, karardan birebir bir alıntı ve kararın uygulamadaki anlamı yer alır. Konuya göre süzmek için düğmeleri kullanabilirsiniz.
Kısıtlı veya vasi yerleşim yeri değişikliği istemeden vesayet makamı kendiliğinden izin verip dosyayı başka yere gönderemez
405. madde uyarınca kısıtlanan kişinin vasisi önce kısıtlı adına bir banka hesabındaki blokenin kaldırılmasını, sonra kısıtlılığın kaldırılmasını istedi. Vesayet makamı, ortada böyle bir talep yokken kısıtlının yerleşim yeri değişikliğine izin verip yetkisizlik kararı verdi; dosyanın gönderildiği mahkeme de yetkisizlik kararı verdi.
“Kısıtlı ya da vasisinin yerleşim yeri değişikliğine izin talebi olmadan vesayet makamı olan Tokat Sulh Hukuk Mahkemesince kısıtlının yerleşim yeri değişikliğine izin verilmesine ve dosyanın Kayseri Nöbetçi Sulh Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verildiği anlaşılmakla dosya hakkında karar vermekte Tokat Sulh Hukuk Mahkemesi yetkilidir.”
Ne anlama geliyor? Karar, 412. maddedeki iznin bir talebe dayanması gerektiğini gösterir. Daire, yerleşim yerinin sürekli kalma niyetiyle oturulan yer olduğunu, vesayet işlerinde yetkinin kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet dairelerine ait bulunduğunu ve vesayet makamının izni olmadıkça vesayet altındaki kişinin yerleşim yerini değiştiremeyeceğini aktarmıştır. Kısıtlı ya da vasisi yerleşim yeri değişikliği istemeden verilen izne dayanılarak dosyanın gönderilemeyeceği, dosya hakkında karar verme yetkisinin ilk vesayet makamında kaldığı belirtilmiştir (TMK m. 411).
Vasinin talebi üzerine yerleşim yeri değişikliğine izin verilmişse vesayet dosyası yeni yerdeki mahkemece takip edilir
Vasi, kısıtlının sürekli olarak başka bir ilde oturduğunu belirterek yerleşim yeri değişikliğine izin verilmesini, dosyanın oraya gönderilmesini ve vasi değişikliğini istedi. Vesayet makamı kolluk araştırmasından sonra izin verip yetkisizlik kararı verdi; yeni yerdeki mahkeme, vasi değişikliği talebinin değerlendirilmediği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verdi.
“Kısıtlının yerleşim yerinin değiştirilmesi için vesayet makamı olan Devrekani Sulh Hukuk Mahkemesince vasinin talebi üzerine 4721 sayılı Kanun'un 412 nci maddesinin birinci fıkrasına göre verilmiş bir izin kararı bulunduğuna göre ve yerleşim yeri değişikliğine izin kararı veren mahkemenin vasi değişikliği talebinini değerlendirme zorunluluğu bulunmadığından vesayet dosyasının takibi ile İstanbul Anadolu 22. Sulh Hukuk Mahkemesi yetkilidir.”
Ne anlama geliyor? Karar, izinli yerleşim yeri değişikliğinin yetkiye etkisini gösterir. Daire, vasinin talebi üzerine 412. maddenin birinci fıkrasına göre verilmiş bir izin kararı bulunduğunu belirtmiştir. İzin kararı veren mahkemenin aynı dilekçedeki vasi değişikliği talebini ayrıca değerlendirme zorunluluğu bulunmadığı açıklanarak vesayet dosyasının takibinde yeni yerdeki sulh hukuk mahkemesi yetkili sayılmıştır (TMK m. 411).
Vesayet makamının yerleşim yeri değişikliğine izin kararı varsa, kısıtlının o sırada ceza infaz kurumunda bulunması yetkinin yeni yere geçmesine engel değildir
Hükümlü olduğu için 407. madde uyarınca kısıtlanan kişinin vasisi, kısıtlının adresini başka bir ile taşımak için izin istedi. Vesayet makamı izin verip yetkisizlik kararı verdi; yeni yerdeki mahkeme, kısıtlının hâlen ceza infaz kurumunda bulunduğunu ve o adreste oturmadığını belirterek yetkisizlik kararı verdi.
“Kısıtlının yerleşim yeri değişikliğine izin verilmesine ilişkin vesayet makamı olan Ankara Batı 1. Sulh Hukuk Mahkemesince 4721 sayılı Kanun'un 412 nci maddesinin birinci fıkrasına göre verilmiş bir izin kararı olduğundan vesayet dosyasının takibi ile İzmir 9. Sulh Hukuk Mahkemesi yetkilidir.”
Ne anlama geliyor? Karar, vesayet makamının izin kararının bağlayıcılığını gösterir. Daire, vesayet işlerinde yetkiyi ve yerleşim yerinin değişmesini düzenleyen 411 ve 412. maddeleri aktarmıştır. Vesayet makamınca 412. maddenin birinci fıkrasına göre verilmiş bir izin kararı bulunduğundan, kısıtlının fiilen ceza infaz kurumunda bulunmasına rağmen vesayet dosyasının takibinde yeni yerdeki sulh hukuk mahkemesinin yetkili olduğu belirtilmiştir (TMK m. 407).
Yerleşim yeri değişikliğine ilişkin bir izin kararı ve izin talebi yoksa vesayet dosyasının takibi ilk vesayet makamında kalır
Vesayet altındaki kişinin dosyası hakkında mahkemeler arasında yetki uyuşmazlığı çıktı. Vesayet makamınca verilmiş bir yerleşim yeri değişikliği izni bulunmuyordu; kısıtlı veya vasi de böyle bir izin istememişti.
“Kısıtlının yerleşim yeri değişikliğine izin verilmesine ilişkin vesayet makamı olan Gaziosmanpaşa 1. Sulh Hukuk Mahkemesince 4721 sayılı Kanun'un 412 nci maddesinin birinci fıkrasına göre verilmiş bir izin kararı olmadığı gibi kısıtlı veya vasinin yerleşim yeri değişikliğine izin talebi de olmadığından vesayet dosyasının takibi ile ilgili karar vermekte Gaziosmanpaşa 1. Sulh Hukuk Mahkemesi yetkilidir.”
Ne anlama geliyor? Karar, 412. maddenin birinci fıkrasının yetki bakımından sonucunu gösterir. Daire, vesayet makamınca verilmiş bir izin kararı ve kısıtlı ya da vasi tarafından yapılmış bir izin talebi bulunmadığından, yerleşim yerinin değiştiğinin kabul edilemeyeceğini belirtmiştir. Vesayet dosyasının takibi ile ilgili karar verme yetkisinin kısıtlamayı veren vesayet makamında kaldığı açıklanmıştır (TMK m. 411).
Vesayet kararıyla kısıtlının yerleşim yeri vesayet makamının bulunduğu yerdir; izinsiz başka yerde oturmak o yeri yetkili kılmaz
Vasinin değiştirilmesi istendi. Vesayet makamı, nüfus kaydındaki adrese göre kısıtlının başka bir ilçede oturduğunu belirterek yetkisizlik kararı verdi; o ilçedeki mahkeme, bu adresin bir ceza infaz kurumuna ait olduğunu ve yerleşim yeri değişikliğine izin verilmediğini belirterek yetkisizlik kararı verdi.
“Vesayet kararı verilmekle kısıtlının yerleşim yeri artık karar veren vesayet makamının bulunduğu yer olur. (TMK.md.21/2). Vesayet makamının izni olmadıkça vesayet altındaki kişi yerleşim yerini değiştiremez. ( TMK. md.412/1) Kısıtlının yerleşim yerinin değiştirildiğine ilişkin vesayet makamının herhangi bir izni bulunmamaktadır. Böyle bir izin alınmaksızın kısıtlının vesayet makamının bağlı bulunduğu yer dışına gitmiş olması veya başka bir yerde oturuyor olması o yeri yetkili kılmaz.”
Ne anlama geliyor? Karar, 21 ve 412. maddelerin birlikte uygulanmasını açık biçimde gösterir. Daire, vesayet kararı verilmekle kısıtlının yerleşim yerinin karar veren vesayet makamının bulunduğu yer olduğunu ve vesayet makamının izni olmadıkça vesayet altındaki kişinin yerleşim yerini değiştiremeyeceğini belirtmiştir. İzin alınmaksızın kısıtlının başka bir yere gitmesi veya orada oturmasının o yeri yetkili kılmayacağı, ayrıca dayanılan adresin bir ceza infaz kurumuna ait olduğu açıklanarak vesayet makamı yargı yeri olarak belirlenmiştir (TMK m. 411).
Vasi atamasına itiraz incelenirken, ortada yerleşim yeri değişikliği isteği yokken yetkisizlik kararı verilemez
Kısıtlının kardeşi, kısıtlıya vasi olarak atanan kişiye itiraz etti. Vasinin kısıtlının yerleşim yerinin değiştirilmesine ilişkin bir talebi bulunmuyordu; mahkeme yetkisizlik kararı verdi.
“Vesayet makamının, bu itirazı Türk Medeni Kanununun 422. maddesi gereğince inceleyip, itiraz sebebini yerinde görmesi halinde yeni bir vasi ataması, yerinde görmediği takdirde, bu konudaki görüşüyle birlikte gerekli kararı vermek üzere durumu denetim makamına bildirmesi gerekirken, kısıtlının yerleşim yerinin değiştirilmesine ilişkin bir istek bulunmadığı halde, yetkisizlik kararı verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirmiştir.”
Ne anlama geliyor? Karar, 412. maddedeki yetki kuralının istemle bağlantısını gösterir. Daire, vesayet altındaki kişilerin yerleşim yerinin bağlı oldukları vesayet makamının bulunduğu yer olduğunu, vesayet makamının izni olmadıkça kısıtlının yerleşim yerinin değiştirilemeyeceğini ve yerleşim yeri değişirse yetkinin yeni vesayet dairelerine geçeceğini hatırlatmıştır. Vasiye yapılan itirazın vesayet makamınca incelenmesi gerekirken, yerleşim yeri değişikliğine ilişkin bir istek bulunmadan verilen yetkisizlik kararı bozulmuştur (TMK m. 422).
Vesayet altındaki kişinin izinsiz taşınması yerleşim yerini değiştirmediğinden, yerleşim yerine bağlı başka davalarda da vesayet makamının bulunduğu yer esas alınır
Vesayet altındaki bir kişinin nüfus kaydındaki doğum tarihinin düzeltilmesi istendi. Kısıtlının adres kaydı başka bir ile taşınmış görünüyordu; iki ayrı asliye hukuk mahkemesi, nüfus kaydının düzeltilmesi davalarındaki kesin yetki kuralına dayanarak yetkisizlik kararı verdi.
“Dosya kapsamında kısıtlı ...'ın ... 5. Sulh Hukuk Mahkemesi 13/11/2018 tarih, 2018/2097 E.- 2018/2334 K. sayılı ilamı ile ...'ın vasi olarak atandığı, vesayet makamı olan Bursa 5. Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından kısıtlıların ikametgahının değiştirilmesine ilişkin izin verilmediğine göre uyuşmazlığın .... 9. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp, çözümlenmesi gerekmektedir.”
Ne anlama geliyor? Karar, 412. maddenin vesayet dosyası dışındaki davalara etkisini gösterir. Daire, nüfus kayıtlarının düzeltilmesi davalarında yerleşim yeri mahkemesinin kesin yetkili olduğunu, vesayet işlerinde yetkinin kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet dairelerine ait bulunduğunu ve vesayet makamının izni olmadıkça vesayet altındaki kişinin yerleşim yerini değiştiremeyeceğini hatırlatmıştır. Vesayet makamınca yerleşim yeri değişikliğine izin verilmediğinden, davanın vesayet makamının bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde görülmesi gerektiği belirtilmiştir (TMK m. 411).
Vesayet makamının izniyle bir bakım merkezine nakledilen ve orada sürekli kalan kısıtlının yerleşim yeri bakım merkezinin bulunduğu yer olabilir
Kısıtlının vasisinin talebi üzerine vesayet makamı, kısıtlının başka bir ildeki bakım merkezine nakline ve adres değişikliğine izin verip yetkisizlik kararı verdi. Dosyanın gönderildiği mahkeme, bakımevine konulmanın yeni yerleşim yeri edinme sonucunu doğurmayacağı gerekçesiyle yetkisizlik kararı verdi.
“Dosya kapsamından, kısıtlının 2010 yılından itibaren Özel S.. Bakım Merkezinde kalmakta iken, Ürgüp Sulh Hukuk Mahkemesinin 03.09.2015 tarihli ek kararı ile G.. Bakım Merkezine naklinin yapıldığı ve kısıtlının adres değişikliğine izin verildiği anlaşılmış olup, her ne kadar Türk Medenî Kanununun 22. maddesinde bakım ve sağlık kurumuna konulmanın yeni yerleşim yeri edinme sonucunu doğurmayacağı belirlenmişse de, kısıtlının sürekli yerleşmek niyetiyle bakımevinde kaldığı ve sürekli bakım ve gözetiminin bakımevinde gerçekleştirildiği anlaşıldığından uyuşmazlığın Niğde Sulh Hukuk Mahkemesinde çözümlenmesi gerekmektedir.”
Ne anlama geliyor? Karar, kurumda bulunmaya ilişkin genel kural ile vesayet makamının iznini birlikte değerlendirir. Daire, bakım veya sağlık kurumuna konulmanın kural olarak yeni yerleşim yeri edinme sonucunu doğurmadığını kabul etmekle birlikte, kısıtlının yıllardır bakım merkezinde kaldığını, nakline ve adres değişikliğine vesayet makamınca izin verildiğini, sürekli bakım ve gözetiminin bakım merkezinde yürütüldüğünü gözetmiştir. Kısıtlının sürekli yerleşme niyetiyle bakım merkezinde kaldığı sonucuna varılarak yeni yerdeki sulh hukuk mahkemesi yetkili sayılmıştır (TMK m. 411).
İstek üzerine kayyım atanan kişinin yerleşim yeri değişikliğine izin verilmemişse, kayyım dosyasının takibi kayyımı atayan mahkemede kalır
Ergin bir kişiye 428. madde uyarınca kayyım atanmıştı. Kayyım, bu kişi adına yatırılan parayı çekebilmek için izin istedi; kişinin başka bir ildeki bir kurumda kaldığı gerekçesiyle iki sulh hukuk mahkemesi yetkisizlik kararı verdi.
“Kendisine kayyım tayin edilenin yerleşim yeri değişikliğine izin verilmesine ilişkin vesayet makamı olan Akçaabat Sulh Hukuk Mahkemesince TMK'nın 412 nci maddesinin birinci fıkrasına göre verilmiş bir izin kararı olmadığından dosyanın takibi ile Akçaabat Sulh Hukuk Mahkemesi yetkilidir.”
Ne anlama geliyor? Karar, 412. maddenin kayyımlıkta da uygulandığını gösterir. Daire, isteğe bağlı kısıtlama sebeplerinden biri varsa ergin bir kişiye kendi isteği üzerine kayyım atanabileceğini ve vasinin atanması usulüne ilişkin kuralların kayyım atanmasında da uygulanacağını aktarmıştır. Kayyım atanan kişinin yerleşim yerinin değiştirilmesine vesayet makamınca izin verilmediğinden dosyanın takibinde kayyımı atayan mahkemenin yetkili olduğu belirtilmiştir (TMK m. 431).
Madde gerekçesi
Madde 412- Yürürlükteki Kanunun 362 inci maddesini karşılamaktadır. "Sulh mahkemesi" deyimi "vesayet makamı" olarak değiştirilmiştir.
Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), s. 141Tasarının 412. maddesi Adalet Komisyonunca aynen kabul edilmiştir (S. Sayısı 723, s. 460).
743 sayılı eski Medeni Kanun'daki karşılığı
Eski Kanun'da maddenin karşılığı 362. maddeydi.
Sulh mahkemesinin izni olmadıkça, vesayet altındaki kimse, ikametgahını değiştiremez. İkametgah değiştirildiğinde, salahiyet, yeni ikametgahın vesayet dairelerine geçer; bu suretle hacir, yeni ikametgahta ilan edilir.
743 sayılı Kanun, mevzuat.gov.tr| 743 sayılı Kanun m. 362 | 4721 sayılı Kanun m. 412 | |
|---|---|---|
| İzin veren | Sulh mahkemesi | Vesayet makamı |
| Yetki | Yeni ikametgâhın vesayet dairelerine geçer | Yeni vesayet dairelerine geçer |
| İlan | Kısıtlama yeni ikametgâhta ilan edilir | Kısıtlama yeni yerleşim yerinde ilan olunur |
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Gelişme | Dayanak |
|---|---|---|
| 01.01.2002 | Madde yürürlüğe girdi | 4721 s. K. |
Madde 2002'den bu yana değişmemiştir; Tasarı metni Adalet Komisyonunda da değiştirilmemiştir. Bu sayfa hazırlanırken norm denetimi karar bankasında 412. maddenin itiraz veya iptal konusu olduğu bir karara rastlanmamıştır.
İlgili maddeler
- TMK m. 411: Vesayet işlerinde yetki.
- TMK m. 410: Kısıtlamanın ilanı.
- TMK m. 462: Vesayet makamının iznine bağlı işler.
- TMK m. 431: Kayyım ve yasal danışman atanmasında usul.
- TMK m. 397: Vesayet daireleri.
Kısıtlı bir yakınınızın taşınması, vesayet dosyasının nakli veya aile hukukundan doğan diğer sorularınız için boşanma avukatı sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
TMK 412 ne diyor?
Vesayet altındaki kişinin vesayet makamının izni olmadan yerleşim yerini değiştiremeyeceğini; yerleşim yeri değişirse yetkinin yeni vesayet dairelerine geçeceğini ve kısıtlamanın yeni yerde ilan olunacağını düzenler.
Kısıtlı başka bir şehre taşınabilir mi?
Vesayet makamının izniyle taşınabilir; izin olmadan yerleşim yeri değişmiş sayılmaz.
İzni kim ister?
Kısıtlı veya vasi ister; talep olmadan verilen izne dayanılarak dosya başka mahkemeye gönderilemez.
İzinsiz taşınırsa ne olur?
Yetki değişmez; vesayet işleri eski vesayet makamında görülmeye devam eder.
İzin verilirse vesayet dosyası ne olur?
Yetki yeni vesayet dairelerine geçer; dosya yeni yerdeki mahkemece takip edilir.
Kısıtlama yeni yerde yeniden ilan edilir mi?
Evet; kısıtlama yeni yerleşim yerinde ilan olunur.
Bakımevine yerleştirilen kısıtlının yerleşim yeri değişir mi?
Kural olarak değişmez (TMK m. 22); izinle nakledilip orada sürekli kalınıyorsa yeni yer yetkili sayılabilir.
Kayyım atanan kişi için de izin gerekir mi?
Evet; vasi atanmasına ilişkin kurallar kayyıma da uygulanır (TMK m. 431).
Eski Kanun'da karşılığı var mıydı?
Evet; 743 sayılı Kanun'un 362. maddesi.
Madde yürürlüğe girdiğinden beri değişti mi?
Hayır.
Kaynaklar ve Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 21, 22, 397, 407, 410, 411, 412, 422, 428, 431, 462
- 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi m. 362 (mülga)
- Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), m. 412 gerekçesi s. 141, Tasarı ve Komisyon metni s. 460
- Yargıtay 2. HD, 2011/4451 E., 2011/18000 K., 03.11.2011
- Yargıtay 5. HD, 2024/6927 E., 2024/8638 K., 26.09.2024
- Yargıtay 5. HD, 2024/6011 E., 2024/8449 K., 26.09.2024
- Yargıtay 5. HD, 2024/5418 E., 2024/7905 K., 01.07.2024
- Yargıtay 5. HD, 2024/3459 E., 2024/4713 K., 29.04.2024
- Yargıtay 5. HD, 2022/8073 E., 2022/12023 K., 15.09.2022
- Yargıtay 17. HD, 2011/10607 E., 2011/9995 K., 28.10.2011
- Yargıtay 20. HD, 2019/5229 E., 2019/6370 K., 07.11.2019
- Yargıtay 20. HD, 2015/16312 E., 2016/199 K., 12.01.2016