TMK 196'ya göre eşlerden birinin istemi üzerine hâkim, ailenin geçimi için her birinin yapacağı parasal katkıyı belirler; eşin ev işlerini görmesi, çocuklara bakması ve diğer eşin işinde karşılıksız çalışması katkı miktarının belirlenmesinde dikkate alınır ve katkılar geçmiş bir yıl ile gelecek yıllar için istenebilir. Yargıtay'a göre eşlerin aynı evde yaşaması, giderlere katılmayan eşten katkı ve nafaka istenmesine engel değildir (Yargıtay 3. HD, 2015/5626 E., 2015/13642 K., 07.09.2015).
- Parasal katkı
- Eşlerin birlikte yaşarken ailenin geçimi için güçleri oranında yapmaları gereken para ödemesi; uyuşmazlık hâlinde hâkim tarafından belirlenir (TMK m. 186/3, 196/1).
- Ev emeği
- Eşin ev işlerini görmesi, çocuklara bakması ve diğer eşin işinde karşılıksız çalışması; parasal katkının miktarında dikkate alınır (Yargıtay 2. HD, 2009/19174 E., 2010/14156 K., 13.07.2010).
- Geçmiş bir yıllık katkı
- İstem tarihinden geriye doğru bir yıl için istenebilen katkı (Yargıtay 3. HD, 2015/2656 E., 2015/10662 K., 10.06.2015).
- Tedbir nafakası
- Evlilik devam ederken bir eşin diğerinden geçimi için istediği nafaka; birlikte yaşanırken TMK 196'ya, haklı ayrılıkta TMK 197'ye dayanır.
TMK 196 ne düzenler?
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| İsteyen | Birlikte yaşayan eşlerden biri | TMK m. 196/1 |
| Belirlenen | Her eşin ailenin geçimi için yapacağı parasal katkı | TMK m. 196/1 |
| Ölçüt | Ev işleri, çocuk bakımı ve diğer eşin işinde karşılıksız çalışma dikkate alınır | Yargıtay 2. HD, 2010/14156 K. |
| Süre | Geçmiş bir yıl ve gelecek yıllar için istenebilir | Yargıtay 3. HD, 2015/10662 K. |
| Aynı ev | Aynı evde yaşamak katkı istemine engel değildir | Yargıtay 3. HD, 2015/13642 K. |
| Affetme | Davranışların affedildiği gerekçesiyle istem reddedilemez | Yargıtay 3. HD, 2015/13871 K. |
| Hükmün niteliği | 2. Hukuk Dairesi aylık katkının belirlenmesiyle yetinilmesini aramıştır | Yargıtay 2. HD, 2013/8193 K. |
| Ayrı yaşama | Birlikte yaşama sona ermişse istek TMK 197'ye göre incelenir | Yargıtay 2. HD, 2013/17768 K. |
| Sınır | Üçüncü kişiden alınan borç eşten tahsil edilemez; yardım nafaka yoluyla istenir | Yargıtay 3. HD, 2012/3368 K. |
TBMM gerekçesine göre madde, İsviçre Medenî Kanunu'nun 173. maddesinin yeni hükmü göz önünde tutularak değiştirilerek yeniden kaleme alınmış ve eşlerin birlikte yaşamları devam ederken hâkimin alacağı özel bir önlemi düzenlemiştir. Gerekçe, hâkimin katkı miktarını belirlerken eşin ev işlerini görmesini, çocuklara bakmasını ve diğer eşin işinde karşılıksız çalışmasını göz önünde tutacağını ve katkının istemden geriye doğru bir yıl ile gelecek yılları kapsayacağını belirtir. Tasarının 196. maddesi Adalet Komisyonunca aynen kabul edilmiştir.
Birlikte yaşadığınız eşiniz evin ve çocukların giderlerine katılmıyorsa boşanma davası açmadan da aile mahkemesinden parasal katkının belirlenmesini isteyebilirsiniz. Katkı istem tarihinden geriye doğru bir yıl için de istenebildiğinden bu dönemde yaptığınız ödemeleri banka kayıtları, faturalar ve tanıklarla belgeleyin. Ev işleri, çocuk bakımı ve eşinizin işinde karşılıksız çalışmanız da katkı sayıldığından bunları dilekçenizde ayrıca anlatın; dilekçede hem katkı miktarının belirlenmesini hem de ödenmesini açıkça isteyin.
Parasal katkı kim tarafından ve hangi koşulla istenir?
- Dayanak: Eşler birliğin giderlerine güçleri oranında emek ve malvarlıkları ile katılır (TMK m. 186/3). Bu yükümlülük yerine getirilmezse eşlerden birinin istemi üzerine hâkim, ailenin geçimi için her birinin yapacağı parasal katkıyı belirler (TMK m. 196/1). Bu, hâkimin evlilik birliğini korumak için alabileceği önlemlerden biridir (TMK m. 195/3).
- Her iki eş de isteyebilir: İstem yalnız kadına tanınmış değildir. Yargıtay, çalışan kadının ailenin geçimine katkıda bulunmadığını ileri süren kocanın istemini TMK 196 kapsamında incelemiştir (Yargıtay 2. HD, 2009/19174 E., 2010/14156 K., 13.07.2010).
- Birlikte yaşama koşulu: Yargıtay'a göre bir eşin diğerinin aile giderlerine yapacağı parasal katkının TMK 196'ya göre belirlenmesini isteyebilmesi için eşlerin birlikte yaşıyor olması gerekir; ayrı yaşama hâlinde istek TMK 197'ye göre incelenir ve ayrı yaşamakta haklılık aranır (Yargıtay 2. HD, 2012/25080 E., 2013/17768 K., 24.06.2013). Ayrı yaşamaya ilişkin önlemler TMK m. 197 şerhinde yer alır.
- Aynı evde yaşamak engel değildir: Yargıtay, aynı evde ayrı odalarda yaşayan ve şiddet gördüğü kesinleşmiş ceza kararıyla sabit olan kadının istemini, eşlerin aynı evde yaşaması gerekçesiyle reddeden kararı bozmuştur (Yargıtay 3. HD, 2015/5626 E., 2015/13642 K., 07.09.2015). Yargıtay, aynı ikametgâhta kalan ev hanımı eşin nafakanın artırılması istemini aynı gerekçeyle reddeden kararı da bozmuştur (Yargıtay 3. HD, 2015/518 E., 2015/8548 K., 13.05.2015).
- Affetme gerekçe olamaz: Yargıtay, evin geçimine katkıda bulunmayan kocanın davranışlarını kadının affettiği veya hoşgörüyle karşıladığı gerekçesiyle istemin reddini doğru bulmamıştır (Yargıtay 3. HD, 2015/5137 E., 2015/13871 K., 09.09.2015).
- Ortak konuta götürülmeyen eş: Yargıtay, evlendikten sonra eşini birlikte yaşayacakları yurt dışındaki konuta götürmeyen koca bakımından kadının ayrı yaşamakta haklı olduğunu, ayrıca TMK 196/1 uyarınca da evin geçimi için parasal katkı isteyebileceğini belirtmiştir (Yargıtay 3. HD, 2014/19725 E., 2015/5810 K., 08.04.2015).
Katkı miktarı nasıl belirlenir?
- Güç oranı ve hakkaniyet: Katkı, eşlerin gelirleri ve ekonomik durumları dikkate alınarak güçleri oranında belirlenir; hâkim, tarafların sosyal ve ekonomik durumlarını ve hakkaniyet ilkesini gözetir (Yargıtay 3. HD, 2015/5137 E., 2015/13871 K., 09.09.2015).
- Ev emeği katkıdır: Eşin ev işlerini görmesi, çocuklara bakması ve diğer eşin işinde karşılıksız çalışması katkı miktarının belirlenmesinde dikkate alınır (TMK m. 196/2). Yargıtay, kadının ev işlerini görmesini ve çocuklara bakmasını hesaba katmayan bilirkişi raporuna dayanılarak katkı belirlenmesini bozma sebebi saymıştır (Yargıtay 2. HD, 2009/19174 E., 2010/14156 K., 13.07.2010).
- Geliri olmayan ev hanımı: Yargıtay, ev hanımı olan ve geliri bulunmayan kadın yararına kocanın geliriyle orantılı ve hakkaniyete uygun bir miktara hükmedilmesi gerektiğini kabul etmiştir (Yargıtay 3. HD, 2015/5626 E., 2015/13642 K., 07.09.2015).
- Diğer eşin işinde karşılıksız çalışma: Eşin işyerinde veya tarlasında ücretsiz çalışan eşin emeği de Kanun gereği katkı miktarında dikkate alınır; bu nedenle bu çalışmanın süresi ve niteliği tanık ve belgelerle ortaya konulmalıdır.
Geçmiş bir yıl ve gelecek yıllar
- Kural: Katkılar geçmiş bir yıl ve gelecek yıllar için istenebilir (TMK m. 196/3). Gerekçeye göre katkı istemden geriye doğru bir yıl ile gelecek yılları kapsar.
- Geçmiş bir yıl değerlendirilmelidir: Yargıtay'a göre birlikte yaşayan eşler bakımından mahkeme, geçmiş bir yıl için de talep varsa bunu değerlendirmek zorundadır; evin giderlerinin kadın tarafından karşılandığı anlaşılan dosyada katkıya dava tarihinden bir yıl öncesinden başlamak üzere hükmedilmesi gerektiği kabul edilmiştir (Yargıtay 3. HD, 2015/2656 E., 2015/10662 K., 10.06.2015).
- Giderlerin belirlenmesi: Yargıtay, geçmiş bir yıla ilişkin katkı isteğinin, dava tarihinden geriye doğru son bir yıldaki aile giderleri ve tarafların ekonomik durumları belirlenmeden reddedilmesini bozma sebebi saymıştır (Yargıtay 2. HD, 2016/3092 E., 2017/8564 K., 06.07.2017).
Katkı kararının niteliği: tespit mi, nafaka mı?
- 2. Hukuk Dairesi'nin yaklaşımı: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, eşler birlikte yaşarken verilecek kararda aylık parasal katkının belirlenmesiyle yetinilmesi, eda hükmü niteliğinde karar kurulmaması gerektiğini birçok kararında belirtmiştir (Yargıtay 2. HD, 2012/7913 E., 2013/8193 K., 25.03.2013; Yargıtay 2. HD, 2014/18863 E., 2014/23579 K., 24.11.2014). Bu yöndeki bir kararın düzeltilmesi istemi oy çokluğuyla reddedilmiş; karşı oy yazısında geçmiş bir yıl için istenen katkıya ilişkin eda hükmü kurulması gerektiği, aksi hâlde tespit hükmünün icraya konulamayacağı savunulmuştur (Yargıtay 2. HD, 2015/8378 E., 2015/11577 K., 03.06.2015).
- Nafaka olarak nitelendirme: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi ise birlikte yaşayan eşlerin katkı istemini tedbir nafakası niteliğinde görmüş ve katkının nafaka olarak ödenmesine hükmedilmesini kabul etmiştir (Yargıtay 3. HD, 2013/2481 E., 2013/4013 K., 11.03.2013; Yargıtay 3. HD, 2015/2656 E., 2015/10662 K., 10.06.2015).
- Uygulamada önemi: Bu farklılık nedeniyle dilekçede hem katkı miktarının belirlenmesi hem de belirlenen katkının ödenmesi açıkça istenmelidir. Katkı ödenmezse hâkim, yükümlü eşin borçlularına ödemeyi diğer eşe yapmalarını da emredebilir (TMK m. 198).
Birlik giderleri için yapılan ödemeler
- Eşin yaptığı birlik gideri: Yargıtay, fiili ayrılık sırasında aile konutu nedeniyle kadın aleyhine açılan dava sonucunda ödenen yargılama giderinin birlik giderlerinden olduğunu ve kocanın bu gidere payı oranında katılması gerektiğini kabul etmiştir (Yargıtay 2. HD, 2016/16053 E., 2017/7138 K., 08.06.2017).
- Üçüncü kişilerden alınan borç: Buna karşılık Yargıtay, evlilik içinde eşten istenebilecek maddi yardımların nafaka adı altında istenebileceğini ve kadının kendi iradesiyle üçüncü kişilerden aldığı borç paraların kocadan tahsil edilemeyeceğini kabul etmiştir (Yargıtay 3. HD, 2011/16542 E., 2012/3368 K., 14.02.2012).
- Mal rejiminden farkı: Birliğin giderlerine yapılan katkı, eşlerin malvarlığına yaptıkları katkıdan farklıdır; eşlerden birinin diğerinin malvarlığının edinilmesine yaptığı katkılar mal rejiminin tasfiyesinde ayrıca değerlendirilir.
Boşanma davası açılınca
- Geçici önlemler: Boşanma veya ayrılık davası açıldığında hâkim davanın devamı süresince eşlerin barınmasına ve geçimine ilişkin geçici önlemleri re'sen alır (TMK m. 169). Bu nedenle boşanma davası açıldıktan sonra eşin geçimi için istenecek nafaka kural olarak boşanma dosyasında tedbir nafakası olarak değerlendirilir.
- Boşanmayla birlikte istenen katkı: Yargıtay, boşanma davasıyla birlikte ileri sürülen katkı isteminde denetime elverişli olmayan biçimde hüküm kurulmasını ve aylık katkının belirlenmesi yerine eda hükmü kurulmasını bozma sebebi saymıştır (Yargıtay 2. HD, 2014/18863 E., 2014/23579 K., 24.11.2014).
Eşiniz birlikte yaşadığınız hâlde evin ve çocukların giderlerine katılmıyorsa önce son bir yıldaki kira, fatura, market, okul ve sağlık giderlerini ve bunları kimin ödediğini gösteren kayıtları toplayın. Eşinizin gelirini gösteren maaş, emekli aylığı veya işyeri kayıtlarının mahkemece getirtilmesini isteyin; ev işleri, çocuk bakımı veya eşinizin işinde karşılıksız çalışmanız varsa bunu tanıklarla anlatın. Dilekçenizde geçmiş bir yıl ve gelecek için katkının belirlenmesini ve ödenmesini ayrı ayrı talep edin; eşiniz ödeme yapmazsa işvereni gibi borçlularına ödemenin size yapılmasının emredilmesini de isteyebilirsiniz.
Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararları
Aşağıdaki kararlar resmî karar arama sistemlerinden alınmıştır. Her kartta kararın vardığı ilke, olayın özeti, karardan birebir bir alıntı ve kararın uygulamadaki anlamı yer alır. Konuya göre süzmek için düğmeleri kullanabilirsiniz.
Parasal katkı belirlenirken eşin ev işlerini görmesi ve çocuklara bakması dikkate alınır; hâkim aylık katkı miktarını belirlemekle yetinir
Birlikte yaşayan ve ikisi de çalışan eşlerden koca, kadının ailenin geçimi için parasal katkıda bulunmadığını ileri sürerek katkı miktarının belirlenmesini istedi. Mahkeme, bilirkişi raporuna dayanarak kadının ödeyeceği katkı miktarını belirleyip bunun ödenmesine hükmetti.
“Davalı kadının ev işlerini görmesi ve çocuklara bakmasının, katkı miktarının belirlenmesinde dikkate alınması gerekirken (TMK. md. 196/2) hükme esas alınan bilirkişi raporunda bu hususun göz önüne alınmaması da uygun olmamıştır.”
Ne anlama geliyor? Daire kararı oybirliğiyle bozmuştur. Daire'ye göre eşler birlikte yaşarken birinin istemi üzerine hâkim, ailenin geçimi için her birinin yapacağı parasal katkıyı belirler (TMK m. 196/1); bu durumda aylık katkı miktarının belirlenmesiyle yetinilmeli, eda hükmü niteliğinde karar kurulmamalıdır. Katkı miktarı belirlenirken eşin ev işlerini görmesi ve çocuklara bakması dikkate alınmalıdır (TMK m. 196/2); bu hususu gözetmeyen bilirkişi raporuna dayanılamaz.
Birlikte yaşayan eşler bakımından geçmiş bir yıl için de katkı istenebilir; mahkeme bu istemi değerlendirmek zorundadır
Otuz yılı aşkın süredir evli olan ve birlikte yaşayan eşlerden kadın, düzenli bir geliri olmadığı hâlde temizliğe giderek evin geçimini ve konut kredisinin taksitlerini kendisinin karşıladığını, düzenli geliri olan kocanın evin ve çocukların giderlerine katkıda bulunmadığını ileri sürerek dava tarihinden bir yıl öncesinden başlamak üzere nafaka istedi. Mahkeme aylık nafakaya hükmetti, ancak geçmişe yönelik istemi gerekçe göstermeden reddetti.
“Buna göre birlikte yaşayan eşler yönünden mahkeme, tedbir nafakasını takdir ederken geçmiş bir yıl için de nafaka talebi var ise, bunu da değerlendirmek zorundadır.”
Ne anlama geliyor? Daire kararı oybirliğiyle düzelterek onamıştır. Daire'ye göre TMK m. 196'ya göre katkılar geçmiş bir yıl ve gelecek yıllar için istenebilir. Ortak çocuğun tanıklığı ve kocanın beyanıyla evin giderlerinin kadın tarafından karşılandığı anlaşıldığından, nafakaya dava tarihinden bir yıl öncesinden başlamak üzere hükmedilmesi gerekir; hüküm bu şekilde düzeltilmiştir.
Eşlerin aynı evde yaşaması, giderlere katılmayan eşten katkı ve nafaka istenmesine engel değildir
Kadın, kocasının kendisine şiddet uyguladığını ve hakaret ettiğini, evin geçimini sağlamadığını, aynı evde iki yabancı gibi ayrı odalarda yaşadıklarını ileri sürerek tedbir nafakası istedi. Koca, maaşını evin masraflarına harcadığını savundu. Mahkeme, eşlerin aynı evde yaşadığı ve kocanın evin ihtiyaçlarını karşıladığı gerekçesiyle davayı reddetti. Dosyada kocanın eşine karşı işlediği suçlardan verilmiş kesinleşmiş bir ceza mahkûmiyeti bulunuyordu.
“TMK'nın 196/1 maddesi gereğince; eşler birlikte yaşarken de ailenin geçimi için her birinin yapacağı parasal katkının belirlenmesini mahkemeden talep edebilirler.”
Ne anlama geliyor? Daire kararı oybirliğiyle bozmuştur. Daire'ye göre eşler birlikte yaşarken de ailenin geçimi için her birinin yapacağı parasal katkının belirlenmesini isteyebilir. Kadının iddiaları kesinleşmiş ceza kararıyla ispatlandığından, ev hanımı olan ve geliri bulunmayan kadın yararına kocanın geliriyle orantılı ve hakkaniyete uygun bir nafakaya hükmedilmelidir; eşlerin aynı evde yaşaması tek başına istemin reddini haklı kılmaz.
Birlikte yaşayan eşin evin geçimine katılmaması hâlinde, davranışlarının affedildiği gerekçesiyle katkı istemi reddedilemez
Kırk yılı aşkın süredir evli olan kadın, emekli olan kocasının evin ve çocukların geçimine katkıda bulunmadığını, gelirini kendi harcamalarına ayırdığını ve evin ihtiyaçlarının çevrenin yardımıyla karşılandığını ileri sürerek tedbir nafakası istedi. Mahkeme, eşlerin aynı evde yaşadığını ve kadının kocasının davranışlarını affettiğini veya hoşgörüyle karşıladığını belirterek davayı reddetti.
“Mahkemece, yanılgılı değerlendirme sonucunda; davacının davalının davranışlarını affettiği, en azından hoşgörüyle karşıladığı, buna göre tedbir nafakasını gerektiren koşulların bulunmadığından bahisle, yazılı şekilde nafaka isteminin reddine karar verilmiş olması doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.”
Ne anlama geliyor? Daire kararı oybirliğiyle bozmuştur. Daire'ye göre tanık beyanlarından birlikte yaşama devam etse de kocanın evin geçimine katkısının olmadığı ve evin masraflarının çocuklar tarafından karşılandığı, böylece evlilik birliğinin gereklerinin yerine getirilmediği anlaşılmaktadır. Bu durumda TMK m. 196/1 uyarınca kadının geçinmesi için gerekli, tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına ve hakkaniyete uygun bir nafakaya hükmedilmelidir; kadının kocasının davranışlarını affettiği veya hoşgörüyle karşıladığı gerekçesiyle istemin reddi doğru değildir.
Evlilik içinde eşten istenebilecek maddi yardım nafaka yoluyla istenir; üçüncü kişilerden alınan borç diğer eşten doğrudan tahsil edilemez
Kadın, evlilik sırasında kocası tarafından evden çıkarıldığını, geçimini sağlamak için üçüncü kişilerden borç almak zorunda kaldığını ve kocasının kendisine bakma yükümlülüğü bulunduğunu ileri sürerek aldığı borcun kocasından tahsilini istedi. Sulh hukuk mahkemesi davayı kabul etti.
“Mevzuat gereği, evlilik birliği içerisinde eşlerin birbirinden talep edebilecekleri maddi yardımlar, nafaka adı altında ve yukarıdaki kanun maddelerinde belirtilen yardımlardır. Davacı kadın, davalıdan ancak nafaka talep edebilir.”
Ne anlama geliyor? Daire kararı oybirliğiyle bozmuştur. Daire'ye göre evlilik birliği içinde eşlerin birbirinden isteyebileceği maddi yardımlar, TMK m. 196 ve 197'de belirtilen ve nafaka adı altında istenen yardımlardır; koca, koşulları varsa nafaka yükümlüsüdür. Kadının kendi iradesiyle üçüncü kişilerden aldığı borç paraların kocadan tahsili mümkün değildir. Karar, eşten istenebilecek maddi yardımın nafakaya ilişkin hükümlere dayanılarak istenmesi gerektiğini gösterir.
Ev hanımı eş, birlikte yaşadığı eşin aile giderlerine yapacağı aylık katkının belirlenmesini isteyebilir
Kadın, kocasının ailenin geçimi için parasal katkıda bulunmadığını ileri sürerek katkı miktarının belirlenmesini istedi. Dosyaya göre eşler birlikte yaşıyordu; kadın ev hanımıydı, koca bir akaryakıt istasyonunda çalışıyordu. Mahkeme, kocanın ödeyeceği miktarın kadına ödenmesine hükmetti.
“Gerçekleşen bu durum karşısında aylık parasal katkının belirlenmesi ile yetinilmesi gerekirken, edayı içerir nitelikte yazılı şekilde hüküm kurulması doğru bulunmamıştır.”
Ne anlama geliyor? Daire kararı oybirliğiyle bozmuştur. Daire'ye göre eşler birlikte yaşarken birinin istemi üzerine hâkim ailenin geçimi için her birinin yapacağı parasal katkıyı belirler; bu durumda aylık parasal katkının belirlenmesiyle yetinilmeli, eda hükmü niteliğinde karar kurulmamalıdır.
Madde gerekçesi
Madde İsviçre Medenî Kanununun 173 üncü maddesinin yeni hükmü göz önünde tutulmak suretiyle değiştirilerek yeniden kaleme alınmıştır. Burada eşlerin birlikte yaşamları devam ederken, hâkimin alacağı özel bir önlem hükme bağlanmıştır. Bu hükümle eşlerin evlilik birliğinin devamı sırasında ailenin geçimi için gerekli olan parasal katkıya ilişkin önlem öngörülmüştür. Hâkimin, parasal katkıda bulunma kararı verirken göz önünde tutması gereken ölçüler ikinci fıkrada belirlenmiştir. Bu fıkra hükmüne göre hâkim katkı miktarını belirlerken eşin ev işlerini görmesini, çocuklara bakmasını, diğer eşin işinde karşılıksız olarak çalışması hususlarını göz önünde tutacaktır. Maddenin üçüncü fıkrasında önlem niteliğinde hükmedilecek katkı süresinin başlangıcı gösterilmiştir. Buna göre bu katkı istemden geriye doğru bir yıl ile gelecek yılları kapsayacaktır.
Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), s. 80-81Tasarıda madde "E. Birliğin korunması" bölümünün "II. Eşler birlikte yaşarken" alt başlığı altında yer almış ve Adalet Komisyonunca aynen kabul edilmiştir (S. Sayısı 723, s. 408).
743 sayılı eski Medeni Kanun'daki karşılığı
Eski Kanun'da ailenin geçimi kocaya yüklenmiş, kadının aile giderlerine katılması ise kocanın istemine bağlanmıştı.
Koca, birliğin reisidir. Evin intihabı karı ve çocukların münasip veçhile iaşesi, ona aittir.
743 sayılı Kanun, mevzuat.gov.trKoca, karısının münasip bir derecede aile masrafına iştirakini isteyebilir. İştirakin miktarında ihtilaf ederlerse her biri iştirak miktarının tesbit edilmesini, mahkemeden isteyebilir. Karının bu suretle iştiraki kocanın hiç bir vakitte iade ve tazmin mükellefiyetini icabetmez.
743 sayılı Kanun, mevzuat.gov.tr| 743 sayılı Kanun m. 152, 190 | 4721 sayılı Kanun m. 196 | |
|---|---|---|
| Geçim yükü | Karı ve çocukların geçimi kocaya aitti | Eşler giderlere güçleri oranında katılır (m. 186/3) |
| Kadının katkısı | Koca, kadının uygun ölçüde aile giderlerine katılmasını isteyebilirdi | Her iki eş de diğerinin katkısının belirlenmesini isteyebilir |
| Ev emeği | Düzenlenmemişti | Ev işleri, çocuk bakımı ve diğer eşin işinde karşılıksız çalışma dikkate alınır |
| Süre | Düzenlenmemişti | Geçmiş bir yıl ve gelecek yıllar için istenebilir |
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Gelişme | Dayanak |
|---|---|---|
| 01.01.2002 | Madde yürürlüğe girdi | 4721 s. K. |
Madde yürürlüğe girdiği günden beri değiştirilmemiştir.
İlgili maddeler
- TMK m. 186: Konutun seçimi, birliğin yönetimi ve giderlere katılma.
- TMK m. 195: Birliğin korunması ve hâkimin müdahalesi.
- TMK m. 197: Birlikte yaşamaya ara verilmesi.
- TMK m. 198: Borçlulara ait önlemler.
- TMK m. 200: Durumun değişmesi.
- TMK m. 169: Boşanma davasında geçici önlemler.
Birlikte yaşadığınız eşinizin evin ve çocukların giderlerine katılmaması, geçmiş bir yıl için katkı istenmesi veya boşanma sürecinde nafaka talepleriniz konusunda dosyanızı değerlendirmek isterseniz boşanma avukatı İstanbul sayfasındaki iletişim bilgilerinden bana ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
TMK 196 ne diyor?
TMK m. 196'ya göre eşlerden birinin istemi üzerine hâkim, ailenin geçimi için her birinin yapacağı parasal katkıyı belirler. Eşin ev işlerini görmesi, çocuklara bakması ve diğer eşin işinde karşılıksız çalışması katkı miktarının belirlenmesinde dikkate alınır; katkılar geçmiş bir yıl ve gelecek yıllar için istenebilir.
Eşim evin giderlerine katılmıyor; boşanmadan ne yapabilirim?
Aile mahkemesinden eşinizin ailenin geçimi için yapacağı parasal katkının belirlenmesini isteyebilirsiniz (TMK m. 196). Yargıtay'a göre eşler birlikte yaşarken de bu istemde bulunabilir (Yargıtay 3. HD, 2015/5626 E., 2015/13642 K., 07.09.2015).
Aynı evde yaşıyoruz; yine de nafaka isteyebilir miyim?
Evet. Yargıtay, aynı evde ayrı odalarda yaşayan ve kocasından evin giderlerine katkı alamayan kadının istemini eşlerin aynı evde yaşadığı gerekçesiyle reddeden kararı bozmuştur (Yargıtay 3. HD, 2015/5626 E., 2015/13642 K., 07.09.2015).
Ev hanımıyım; emeğim katkı sayılır mı?
Evet. Ev işlerini görmeniz ve çocuklara bakmanız katkı miktarının belirlenmesinde dikkate alınır (TMK m. 196/2). Yargıtay, kadının ev işlerini ve çocuk bakımını hesaba katmayan bilirkişi raporuna dayanılarak katkı belirlenmesini bozma sebebi saymıştır (Yargıtay 2. HD, 2009/19174 E., 2010/14156 K., 13.07.2010).
Geçmiş aylar için de katkı isteyebilir miyim?
Evet, istem tarihinden geriye doğru bir yıl için isteyebilirsiniz (TMK m. 196/3). Yargıtay, evin giderlerini kadının karşıladığı anlaşılan dosyada katkıya dava tarihinden bir yıl öncesinden başlamak üzere hükmedilmesi gerektiğini kabul etmiştir (Yargıtay 3. HD, 2015/2656 E., 2015/10662 K., 10.06.2015).
Eşimin davranışlarını bugüne kadar hoş gördüm; bu talebime engel olur mu?
Hayır. Yargıtay, evin geçimine katılmayan kocanın davranışlarını kadının affettiği veya hoşgörüyle karşıladığı gerekçesiyle nafaka isteminin reddini doğru bulmamıştır (Yargıtay 3. HD, 2015/5137 E., 2015/13871 K., 09.09.2015).
Eşim de benden katkı isteyebilir mi?
Evet. İstem yalnız kadına tanınmış değildir; Yargıtay, çalışan kadının aile giderlerine katılmadığını ileri süren kocanın istemini de TMK 196 kapsamında incelemiş ve kadının ev emeğinin hesaba katılmasını aramıştır (Yargıtay 2. HD, 2009/19174 E., 2010/14156 K., 13.07.2010).
Ayrı yaşıyorsak TMK 196'ya dayanabilir miyim?
Hayır. Yargıtay'a göre bu istem için eşlerin birlikte yaşaması gerekir; ayrı yaşama hâlinde istek TMK 197'ye göre incelenir ve ayrı yaşamakta haklılık aranır (Yargıtay 2. HD, 2012/25080 E., 2013/17768 K., 24.06.2013).
Mahkeme katkıyı ödemeye mi hükmeder, sadece belirler mi?
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi aylık katkının belirlenmesiyle yetinilmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 2. HD, 2012/7913 E., 2013/8193 K., 25.03.2013). Yargıtay 3. Hukuk Dairesi ise istemi tedbir nafakası olarak nitelendirmiştir (Yargıtay 3. HD, 2013/2481 E., 2013/4013 K., 11.03.2013). Bu nedenle dilekçede hem belirlemeyi hem ödemeyi isteyin.
Eşimin geçimimi sağlamaması yüzünden borç aldım; bu borcu ondan isteyebilir miyim?
Kural olarak doğrudan isteyemezsiniz. Yargıtay'a göre evlilik içinde eşten istenebilecek maddi yardımlar nafaka yoluyla istenir ve üçüncü kişilerden alınan borç paraların diğer eşten tahsili mümkün değildir (Yargıtay 3. HD, 2011/16542 E., 2012/3368 K., 14.02.2012). Buna karşılık Yargıtay, aile konutu için yapılan ve birlik giderlerinden sayılan bir ödemeye diğer eşin payı oranında katılması gerektiğini kabul etmiştir (Yargıtay 2. HD, 2016/16053 E., 2017/7138 K., 08.06.2017).
Eşim belirlenen katkıyı ödemezse ne olur?
Eşlerden biri birliğin giderlerine katılma yükümlülüğünü yerine getirmezse hâkim onun borçlularına, örneğin işverenine, ödemeyi tamamen veya kısmen diğer eşe yapmalarını emredebilir (TMK m. 198).
Boşanma davası açtıktan sonra da TMK 196'ya göre katkı isteyebilir miyim?
Boşanma davası açıldığında hâkim davanın devamı süresince eşlerin geçimine ilişkin geçici önlemleri re'sen alır (TMK m. 169); bu dönemde nafaka kural olarak boşanma dosyasında tedbir nafakası olarak değerlendirilir. Dava açılmadan önceki bir yıl için katkı talebiniz varsa bunu da ayrıca belirtin.
Eski Kanun'da da böyle bir hüküm var mıydı?
Kısmen. Eski Kanun'a göre karı ve çocukların geçimi kocaya aitti (743 s. K. m. 152) ve koca, kadının uygun ölçüde aile giderlerine katılmasını isteyebiliyordu (743 s. K. m. 190). Yeni Kanun her iki eşe katkının belirlenmesini isteme hakkı tanımış, ev emeğini ve geçmiş bir yıllık katkıyı açıkça düzenlemiştir.
Kaynaklar ve Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 169, 186, 195, 196, 197, 198, 200
- 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi m. 152, 190
- Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM S. Sayısı: 723 (21. Dönem), m. 196 gerekçesi s. 80-81, Komisyon metni s. 408
- Yargıtay 2. HD, 2016/3092 E., 2017/8564 K., 06.07.2017
- Yargıtay 2. HD, 2016/16053 E., 2017/7138 K., 08.06.2017
- Yargıtay 2. HD, 2015/8378 E., 2015/11577 K., 03.06.2015
- Yargıtay 2. HD, 2014/18863 E., 2014/23579 K., 24.11.2014
- Yargıtay 2. HD, 2012/25080 E., 2013/17768 K., 24.06.2013
- Yargıtay 2. HD, 2012/7913 E., 2013/8193 K., 25.03.2013
- Yargıtay 2. HD, 2009/19174 E., 2010/14156 K., 13.07.2010
- Yargıtay 3. HD, 2015/5137 E., 2015/13871 K., 09.09.2015
- Yargıtay 3. HD, 2015/5626 E., 2015/13642 K., 07.09.2015
- Yargıtay 3. HD, 2015/2656 E., 2015/10662 K., 10.06.2015
- Yargıtay 3. HD, 2015/518 E., 2015/8548 K., 13.05.2015
- Yargıtay 3. HD, 2014/19725 E., 2015/5810 K., 08.04.2015
- Yargıtay 3. HD, 2013/2481 E., 2013/4013 K., 11.03.2013
- Yargıtay 3. HD, 2011/16542 E., 2012/3368 K., 14.02.2012