Çekişmeli Boşanma Anlaşmalıya Nasıl Çevrilir? 2026 Süreci ve Dilekçesi
Çekişmeli boşanma davası, karar kesinleşene kadar her aşamada anlaşmalı boşanmaya çevrilebilir. Dönüşüm için mahkemeye, her iki tarafın ıslak imzasını taşıyan bir protokol ve üst dilekçe sunulması zorunludur. Anlaşmalıya dönüşümün kabulü için evliliğin en az 1 yıl sürmüş olması yasal şartı geçerliliğini korur. Dosya anlaşmalıya döndüğünde tanık dinleme ve delil toplama aşamaları atlanarak süreç tek celsede sonuçlandırılır.
Çekişmeli olarak açılan bir boşanma davası, yargılamanın her aşamasında tarafların uzlaşması ve mahkemeye bir protokol sunmasıyla anlaşmalı boşanmaya çevrilebilir (TMK m. 166/3). Bu dönüşüm sağlandığında, normal şartlarda ortalama 18-24 ay sürecek olan dava süreci tek celsede, genellikle 1-3 ay içinde kesinleşerek sonuçlanır.
Yargılama sürecinin yıpratıcı etkisi, tarafları sıklıkla sulh olma yoluna iter. Mahkemeye sunulan bir dilekçe ile çekişmeli sürecin sonlandırılması, usul ekonomisi açısından da hâkimler tarafından desteklenen bir işlemdir. Davanın başında sunulan çekişmeli boşanma dilekçesi içindeki kusur iddiaları, dosya anlaşmalıya döndüğü an hukuki anlamını yitirir ve mahkemece incelenmez.
Çekişmeli Boşanma Anlaşmalıya Döner mi?
Çekişmeli boşanma davası, Hukuk Muhakemeleri Kanunu kapsamında tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği bir alan olduğundan, yargılama bitene dek her zaman anlaşmalı boşanmaya dönebilir.
Hukuk sistemimizde tarafların davayı sulh ile bitirmesi en temel usul haklarından biridir. Çekişmeli bir davanın anlaşmalıya dönmesi, teknik olarak davanın konusuz kalması değil, tarafların boşanmanın ferî sonuçları (nafaka, velayet, tazminat, mal paylaşımı) üzerinde ortak bir iradeye varmasıdır. Bu durumda mahkeme, tarafların daha önce birbirlerine yönelttikleri kusur isnatlarını (aldatma, şiddet, hakaret vb.) araştırmayı bırakır.
Sulh, görülmekte olan bir davada, tarafların aralarındaki uyuşmazlığı kısmen veya tamamen sona erdirmek amacıyla, mahkeme huzurunda yapmış oldukları bir sözleşmedir. Sulh, ancak tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri uyuşmazlıkları konu alan davalarda yapılabilir.”
Çekişmeli Boşanmayı Anlaşmalıya Çevirme İşlemi Hangi Aşamada Yapılır?
Çekişmeli boşanmayı anlaşmalıya çevirme işlemi; dava dilekçesinin verilmesinden itibaren ön inceleme, tahkikat, sözlü yargılama ve hatta dosya Yargıtay veya istinaf incelemesindeyken dahi yapılabilir.
Sürecin hangi aşamada dönüştürüldüğü, izlenecek usulü belirler. Yargılamanın farklı evrelerinde sunulan protokollerin mahkemede işlenme biçimleri şöyledir:
- Dilekçeler Aşamasında: Karşılıklı cevap dilekçeleri henüz bitmeden protokol sunulursa, mahkeme ön inceleme duruşması gününü beklemeksizin taraflara erken bir duruşma günü tayin edebilir.
- Tahkikat Aşamasında: Tanıkların dinlendiği ve delillerin toplandığı aşamada uzlaşma sağlanırsa, mevcut duruşma günü beklenir veya öne alım dilekçesiyle celse erkene çekilir. Hakim, tanık dinlemekten vazgeçerek direkt protokolü onaylar.
- İstinaf (Bölge Adliye Mahkemesi) Aşamasında: Yerel mahkeme kararı verildikten sonra dosya istinafa gitmişse, taraflar BAM’a bir dilekçe vererek anlaştıklarını bildirir. Yargıtay içtihatlarına göre İstinaf Dairesi, anlaşmalı boşanma kararının verilebilmesi için kararı kaldırarak dosyayı ilk derece (yerel) mahkemesine geri gönderir.
Çekişmeli Boşanmayı Anlaşmalıya Çevirme Dilekçesi Nasıl Hazırlanır?
Çekişmeli boşanmayı anlaşmalıya çevirme dilekçesi, mahkemenin mevcut esas numarasını taşıyan, tarafların kanuni şartlar doğrultusunda uzlaştığını beyan eden ve ekinde imzalı bir protokol barındıran resmi taleptir.
Bu dilekçenin mahkeme kalemine sunulması veya avukat aracılığıyla UYAP üzerinden dosyaya gönderilmesi gerekir. Dilekçe tek başına yeterli değildir; ekinde tarafların maddi, manevi tüm sonuçlarda anlaştığını gösteren boşanma protokolünün ıslak imzalı orijinali (UYAP’tan gönderiliyorsa e-imzalı hali) bulunmalıdır.
DOSYA ESAS NO: 2026/…
DAVACI: [Ad Soyad, T.C. Kimlik No]
VEKİLİ: Av. Aydın Aydar
DAVALI: [Ad Soyad, T.C. Kimlik No]
KONU: Çekişmeli olarak görülmekte olan boşanma davamızın, ekte sunduğumuz protokol uyarınca Anlaşmalı Boşanma (TMK m. 166/3) olarak karara bağlanması ve duruşma gününün öne alınması talebimizdir.
AÇIKLAMALAR:
1- Mahkemeniz nezdinde yukarıda esas numarası belirtilen dosyada çekişmeli boşanma davası devam etmektedir.
2- Yargılama sürecinde taraflar bir araya gelerek evlilik birliğini anlaşmalı olarak sonlandırma kararı almıştır.
3- Ekte sunduğumuz …/…/2026 tarihli Boşanma Protokolü her iki tarafça hür iradeleriyle imza altına alınmıştır. Tarafların boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu hususunda başkaca bir ihtilafı kalmamıştır.
4- Bu itibarla, HMK m. 313 ve TMK m. 166/3 hükümleri gereğince davamızın anlaşmalı boşanma davası olarak kabulüne ve en yakın tarihe duruşma günü verilerek boşanmaya karar verilmesini talep ederiz.
SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle, dilekçemiz ve ekindeki protokolün kabulü ile tarafların ANLAŞMALI OLARAK BOŞANMALARINA karar verilmesini saygıyla talep ederiz. (Tarih)
Davacı Vekili
Av. Aydın Aydar
(İmza)
Dilekçeyi Sunarken İzlenmesi Gereken Adımlar
- Tarafların nafaka, velayet ve mal paylaşımı şartlarını eksiksiz içeren yazılı bir protokol hazırlayın.
- Hazırlanan protokolün her sayfasını her iki taraf (ve varsa avukatları) olarak ıslak imza ile imzalayın.
- Yukarıdaki örneğe uygun bir üst dilekçe hazırlayarak mevcut dosyanın esas numarasını ekleyin.
- Dilekçe ve protokolü mahkeme kalemine fiziken veya UYAP Vatandaş/Avukat portalı üzerinden evrak gönder seçeneğiyle dosyaya sunun.
Duruşma Sırasında Anlaşmalı Boşanmaya Geçiş Mümkün mü?
Duruşma sırasında tarafların mahkeme huzurunda sözlü olarak boşanma ve ferî sonuçlarında anlaştıklarını beyan etmeleri ve bu beyanın tutanağa geçirilerek imzalanmasıyla anlaşmalı boşanmaya geçiş mümkündür.
Bazen taraflar, yazılı bir protokol hazırlamaya vakit bulamadan duruşma gününde adliyede uzlaşabilirler. Bu durumda HMK m. 154 uyarınca sulh beyanı bizzat duruşma zaptına (tutanağına) yazılır. Mahkeme başkanı, nafaka miktarını, velayetin kimde kalacağını ve tazminat talebi olup olmadığını taraflara tek tek sorar. Alınan cevaplar zapta işlenir ve celse sonunda tutanak taraflara imzalatılır. Yazılı protokol yerine geçen bu tutanak ile tek celsede boşanma gerçekleşmiş olur.
Ancak burada unutulmaması gereken en hayati usul kuralı, tarafların bizzat duruşmada hazır bulunma zorunluluğudur. Avukatlara verilen vekaletnamede sulh yetkisi olsa dahi, TMK m. 166/3 gereği hâkimin tarafları bizzat dinlemesi ve iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi şarttır. Taraflardan biri duruşmaya katılmazsa, sırf avukatı orada diye anlaşmalı boşanma kararı verilemez.
Çekişmeli Dosya Anlaşmalıya Dönünce Süre ve Masraflar Nasıl Değişir?
Çekişmeli dosya anlaşmalıya döndüğünde, yıllar sürecek tahkikat aşaması ortadan kalkar ve mahkemenin vereceği yeni duruşma günüyle süreç tek celsede biterek ortalama 15-45 gün içinde tamamlanır.
Dava türünün değişmesi, sadece süreyi değil, ispat yükünü ve yargılama giderlerini de doğrudan etkiler. 2026 yılı itibarıyla mahkeme veznesine yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmı (ortalama 1.500 – 2.500 TL), dosya anlaşmalıya döndüğü ve tebligat, bilirkişi, keşif masrafları yapılmayacağı için karar kesinleştiğinde taraflara iade edilir; tutarlar dosyaya ve mahkeme harcamalarına göre değişir.
Süreçlerin net bir şekilde ayrımını görebilmek için aşağıdaki tabloyu inceleyebilirsiniz:
| Süreç Kriteri | Çekişmeli Boşanma İlerlerse | Anlaşmalıya Çevrilirse |
|---|---|---|
| Ortalama Süre | 18 – 24 Ay | 15 – 45 Gün |
| Duruşma Sayısı | Ortalama 4 – 6 Celse | 1 Celse |
| Tanık Dinletme | Kusuru ispat için zorunludur | Gerekmez, dinlenilmez |
| Tarafların Katılımı | Avukat varsa zorunlu değildir | Bizzat katılım zorunludur |
| İstinaf Yolu | Genellikle 1-2 yıl sürer | Taraflar feragat edip süreci 1 haftada kesinleştirir |
Dönüşüm Sırasında Hak Kaybettiren Hatalar
Anlaşmalı boşanmaya dönüşüm aşamasında, sürecin hızlanması beklentisiyle mal paylaşımı haklarından feragat edilmesi veya nafaka artış oranlarının protokole yazılmaması taraflar açısından en sık karşılaşılan hatalardır.
Yıllar süren çekişmeli boşanma davası aşamaları kişileri psikolojik olarak yorduğu için, taraflar “yeter ki bitsin” düşüncesiyle önlerine konulan her metni imzalama eğilimindedir. Oysa mahkemede tutanağa geçen veya protokole yazılan beyanlar kesin hüküm teşkil eder. Örneğin, “Eşimden hiçbir maddi ve manevi tazminat talebim yoktur” maddesini imzaladığınızda, yıllarca maruz kaldığınız haksızlıklar için ileride yeni bir dava açma hakkınız tamamen ortadan kalkar.
Benzer şekilde, çocuk için belirlenen iştirak nafakasına TEFE-TÜFE oranında yıllık artış yapılacağına dair maddenin eksikliği, enflasyon karşısında nafakanın erimesine yol açar. Hukuki sürecin bu evresinde, hazırlanacak metnin kurgusunu usulüne uygun yapılandırmak için bir boşanma avukatı ile protokolün üzerinden geçmek, ileride telafisi imkansız hak kayıplarını engeller. Hakim sadece kanuni şartların oluşup oluşmadığına bakar; sizin adınıza haklarınızı koruyacak düzeltmeler yapmak mahkemenin görevi değildir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut durumunuz için bir avukata danışınız.
Sıkça Sorulan Sorular
Anlaşmalı boşanmaya dönen davada harç yeniden ödenir mi?
Hayır, dava çekişmeli olarak açılırken peşin harç ve başvuru harcı zaten ödendiği için, dosya anlaşmalıya çevrildiğinde mahkemeye yeniden harç yatırılması gerekmez. Sadece eksik kalmışsa tebligat gideri için ufak bir masraf tamamlanabilir.
Anlaşmalıya dönen dosyada önceden bildirilen tanıklar dinlenir mi?
Taraflar anlaştıklarını beyan ettiklerinde mahkemenin kusur araştırması yapma yükümlülüğü ortadan kalkar. Bu nedenle, daha önce dilekçelerde isimleri bildirilmiş olsa dahi tanıklar dinlenmez ve delil incelemesi yapılmaz.
Protokol mahkemeye sunulduktan sonra duruşmada vazgeçilebilir mi?
Evet, yazılı protokol mahkemeye sunulmuş olsa bile, taraflardan biri duruşmada hakime “ben anlaşmaktan vazgeçtim” derse, anlaşmalı boşanma gerçekleşmez. Dosya kaldığı yerden çekişmeli boşanma davası olarak görülmeye devam eder.
Yorum Bırakın